71. rocznica śmierci prof. Jana Czochralskiego patrona szkoły podstawowej w Kcyni

28 maja 1999 r. Rada Pedagogiczna, Komitet Rodzicielski i Samorząd Uczniowski ówczesnej Szkoły Podstawowej Nr 2 w Kcyni wystąpiły wspólnie z wnioskiem do Rady Miejskiej o nadanie szkole imienia prof. Jana Czochralskiego. Rada Miejska w Kcyni w dniu 19 sierpnia 1999 r. jednogłośnie przyjęła stosowną Uchwałę Nr IX/98/1999. Uroczystość odbyła się 14 października 1999 r. Od tamtej pory, każdego roku kcyńska podstawówka organizuje eventy, wydarzenia związane z postacią Czochralskiego. Obchodzony jest także dzień patrona szkoły. Tegoroczny obejmował konkurs plastyczny, quiz wiedzy o dorobku i życiu profesora, spacer trasą questa o Janie Czochralskim, w którym udział wzięli uczniowie klas piątych.

DZIEŃ PATRONA W SP KCYNIA

Uczniowie klas 0 – 3 uczcili patrona szkoły prof. Jana Czochralskiego. Mały samorząd szkolny przedstawił postać patrona w krótkim, pięknym programie przygotowanym przez Barbarę Piątkowską. Honorowym gościem wydarzenia był emerytowany dyrektor Szkoły Michał Poczobutt, który od lat zaszczepiał w kolejnych pokoleniach uczniów wiedzę o słynnym patronie.

- Gdybym bardzo ograniczył swoje zamiłowanie do opowiadania, to i tak mógłbym o profesorze mówić 3 godziny. Dlatego postanowiłem opowiedzieć wam jedynie o fragmencie jego życia – mówił były dyrektor. - Kiedy profesor odchodził z tego świata, nie zdawał sobie zapewne sprawy czego w swoim życiu dokonał, co wielkiego zrobił. Myślę że do głowy by mu nie przyszło, że po 70 latach dzięki jego odkryciu, wynalazkom i dokonaniach, ludzie będą mieli komputery, telefony komórkowe. Zapewne nawet to mu się nie śniło, a tak się przecież stało. Wszystko zaczęło się od pewnego dnia, w którym pan profesor pracował nad stopami metali. Był to dzień kiedy w zamyśleniu, pomylił się i włożył pióro zamiast do kałamarza do tygla z roztopioną cyną i wydobył nić. Był to początek wielkiego wspaniałego odkrycia.

Następnie dzieci pod okiem dyrektora samodzielnie wykonały eksperyment związany z hodowlą kryształów soli. Punktem kulminacyjnym tego dnia było ogłoszenie wyników konkursu plastycznego związanego z postacią Jana Czochralskiego

- Chciałabym byście pamiętali o jednym, jak mądrego macie patrona, profesora Jana Czochralskiego. Wszystkim wam życzę takich wspaniałych pomysłów jak odkrycie profesora. Odkrywajcie mądre rzeczy – podkreślała dyrektor Aleksandra Doiczman.

Uczniowie klas 5 przespacerowali natomiast w tym szczególnym dniu, trasą questa o Janie Czochralskim.

- Oficjalna inauguracja questa o Janie Czochralskim miała miejsce 21 kwietnia 2023 roku - w dniu, w którym obchodziliśmy 70. rocznicę śmierci prof. Jana Czochralskiego. Quest jest dostępny w aplikacji oraz w formie ulotki w wersji papierowej. Na spacer po mieście rodzinnym zapraszają: Fundacja Mapa Pasji i Urząd Miejski w Kcyni. Przemieszczając się dedykowaną trasą odwiedzać będziecie miejsca związane ze światowej sławy naukowcem pochodzącym z Kcyni. QUEST to edukacyjna gra terenowa, która łączy w sobie elementy zabawy i nauki, poszukiwań skarbu i radości odkrywania! Aktualnie dla wszystkich, którzy quest ukończą w skrytce schowaliśmy okolicznościowy gadżet, który można zabrać ze sobą – informuje Anna Duda-Nowicka z referatu promocji UM w Kcyni.  

KCYŃSKA PROMOCJA PROFESORA

Samorząd gminy Kcynia od lat promuje postać Czochralskiego. Do najważniejszych inicjatyw bez wątpienia należy nadanie imienia profesora największej szkole podstawowej w gminie, jednak to nie wszystko. W 1990 r. imieniem Jana Czochralskiego nazwano plac na styku ulic Szewskiej i Poznańskiej. Plac ten znajduje się pomiędzy dwoma budynkami ściśle związanymi z związanymi z profesorem. Jeden to dom rodzinny, w którym się urodził i drugi, w którym mieszkał aż do swojej śmierci – willa Margowo.

W tym samym roku, w 105. rocznicę urodzin Jana Czochralskiego, odbyła się w Kcyni Sesja Popularno-Naukowa. Środowisko kcyńskie ufundowało tablicę pamiątkową, którą umieszczono na ścianie domu rodzinnego Czochralskich przy ul. Szewskiej 25. Osiem lat później, 6 czerwca 1998 r. z okazji 45. rocznicy śmierci prof. Czochralskiego odbyła się sesja naukowa, a władze miasta sfinansowały na tę okoliczność umieszczenie na grobowcu dwóch płyt – profesorskiej i rodzinnej z listą pochowanych osób.

W 1999 r. Rada Pedagogiczna, Komitet Rodzicielski i Samorząd Uczniowski Szkoły Podstawowej Nr 2 w Kcyni wystąpiły wspólnie z wnioskiem do Rady Miejskiej o nadanie szkole imienia prof. Jana Czochralskiego. Rada Miejska w dniu 19 sierpnia 1999 r. przyjęła Uchwałę Nr IX/98/1999 właśnie w tej sprawie.

Kilka lat później, już w 2002 roku ufundowane zostało popiersie, którego odsłonięcia dokonano 27 kwietnia 2003 r. w okrągłą, 50. rocznicę śmierci profesora. Poczta Polska przygotowała wówczas okolicznościowy datownik pocztowy, a Urząd Miejski w Kcyni wydał kartkę pocztową wg projektu Jana Kuranta i Władysław Szmyta.

W 55. rocznicę śmierci profesora, tuż przy budynku szkoły, uroczyście posadzono dąb, symbol drzewa pamięci.

- Obok dębu zakopano metalową puszkę z wydaniem lokalnej gazety i zalaną woskiem apteczną butlę, zawierającą tekst proklamacji podpisanej przez uczestników uroczystości. Uchwała Nr XXXVIII/301/2005 Rady Miejskiej w Kcyni z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie Statutu Gminy Kcynia wprowadziła zapis, że Rada może nadać osobom zasłużonym dla gminy medal Zasłużony dla Gminy Kcynia. Autorką medalu jest medalierka z Warszawy Anna Beata Wątróbska-Wdowiarka. Jedna strona medalu przedstawia podobiznę prof. Jana Czochralskiego. Medal otrzymali m.in. prof. Anna Pajączkowska, dr Paweł Tomaszewski i Politechnika Warszawska. Jedną z książek poświęconych prof. Janowi Czochralskiemu była wydana w 2008 r. książka autorstwa Tomasza Hałasa pt. Jan Czochralski (1885-1953) wielki uczony i patriota? – mówi Anna Duda-Nowicka z referatu edukacji, od lat zaangażowana w promocję postaci i dorobku profesora.

Jedną z ciekawszych inicjatyw, które zapadły w pamięci młodszego pokolenia kcynian, jest wyemitowanie pierwszego w Polsce bonu miejskiego – 10 eurokcyń. Miało to miejsce 1 maja 2009 r., w 5. rocznicę wprowadzenia Polski do Unii Europejskiej. Głównym motywem bonu była oczywiście postać prof. Jana Czochralskiego. Organizatorem emisji była Kancelaria Doradcza Krzysztofa Dubińskiego.

3 lata później, w roku jubileuszu 750-lecia nadania praw miejskich Kcyni, przypadającym w 2012 r., odbyły się dwa wydarzenia promujące prof. Jana Czochralskiego.

W kwietniu podczas sesji Rady Miejskiej z przedstawicielami Politechniki Warszawskiej Szkole Podstawowej im. Jana Czochralskiego nadano nowy sztandar. Rada Miejska przyjęła wówczas deklarację w sprawie promocji prof. Jana Czochralskiego, jego osiągnięć i dorobku naukowego

2013 rok był rokiem szczególnym. To wtedy Sejm RP ogłosił, iż będzie to Rok prof. Jana Czochralskiego. Samorząd nie mógł pozostać obojętny na tak ważną decyzję Sejmu. Zaplanowano szereg działań i inicjatyw promocyjnych. 31 grudnia 2012 r. Rada Miejska w Kcyni Uchwałą Nr XXXI/305/2012 z dnia 31 grudnia 2012 r. nadała prof. Janowi Czochralskiemu pośmiertnie tytuł Honorowego Obywatela Gminy Kcynia. Ogłoszono także konkurs na projekt witacza dla miasta Kcynia związanego z prof. Janem Czochralskim. Łącznie do konkursu zgłoszono 14 projektów. Zwycięzcą konkursu został Adam Zieliński z Poznania. Los sprawił, że konkurs wygrał prawnuk prof. Jana Czochralskiego. Na kcyńskim Rynku stanęła wystawa poświęcona prof. Czochralskiemu, opracowana przez Annę Duda-Nowicką pod opieką merytoryczną dr. Pawła E. Tomaszewskiego.

- Urząd Miejski w Kcyni przygotował kopie tej wystawy celem wypożyczenia jej innym podmiotom. Z okazji tej skorzystało wiele instytucji i placówek, a wystawa prezentowana była m.in. w Piotrkowie Trybunalskim, Toruniu, Warszawie, Stalowej Woli, Poznaniu, Gliwicach – informuje Anna Duda-Nowicka.

W tym wyjątkowym roku ogłoszono także konkurs na projekt graficzny logo Roku Jana Czochralskiego. Do konkursu przystąpiło łącznie 46 autorów, którzy zgłosili 69 projektów. Zwycięzcą konkursu został Mariusz Koszuta z Milanówka.

Przez całe 12 miesięcy gminę Kcynia odwiedzali naukowcy, pasjonaci fizyki i chemii, osoby związane z postacią Czochralskiego, pracownicy uczelni wyższych z całej Polski. Odbyły się liczne sesje, wystawy, wieczornice, konkursy, prelekcje zarówno w Kcyni, jak i w większych ośrodkach miejskich w kraju (Warszawa, Gdańsk, Kraków, Piotrków Trybunalski, Toruń).

Jedną z ciekawszych atrakcji już na koniec obchodów, w październiku 2013 roku, była akcja Flash mob, która na kcyńskim Rynku zgromadziła dziesiątki mieszkańców. Dołączyli oni tym samym do ogólnopolskiej akcji zainicjowanej przez Polskie Stowarzyszenie Dziennikarzy Naukowych. Punktualnie o 17.00 mieszkańcy Kcyni pokazali swoje elektroniczne gadżety do kcyńskiego monitoringu i byli widoczni dzięki kamerze w Internecie.

MILESTONE, A WIĘC KAMIEŃ MILOWY

- The Institute of Electrical and Electronics Engineers, skupiający około 440.000 członków z całego świata, nadaje wybitnym, epokowym osiągnięciom technicznym w obszarze elektryki i elektroniki miano tzw. Milestones, czyli kamieni milowych, podkreślając tym samym najwyższą rangę tych osiągnięć. IEEE dotychczas przyznał około 190 Milestones za takie osiągnięcia jak „wynalezienie telefonu”, „wynalezienie telegrafu” czy „wynalezienie Internetu”. Po dwuletniej procedurze tytuł przyznano również osiągnięciu profesora pochodzącego z Kcyni. Przyznanie tytułu Milestone dla prof. Jana Czochralskiego za „Metodę wyciągania kryształów” oznacza docenienie i doniosłość osiągnięcia naukowca, gdyż cała elektronika półprzewodnikowa na świecie oparta jest na układach scalonych wytwarzanych na kryształach krzemu lub innych kryształach półprzewodnikowych – mówi Anna Duda-Nowicka.

Wyróżnienie prof. Czochralskiego przez Instytut było drugim tego typu przyznanym w Polsce. Wcześniej polscy matematycy – Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski z polskiego Biura Szyfrów – zostali wyróżnieni za złamanie kodów Enigmy w latach 1932–1939.

Ewa Hałas