Biogramy Barcińskie: Sylwetki zasłużonych dla historii Barcina i regionu - Nowe wydawnictwo Towarzystwa Miłośników Miasta i Gminy w Barcinie. Promocja wkrótce!

Drugi zeszyt Biogramów barcińskich jest już w druku. Pierwsze, próbne egzemplarze już zresztą wyszły z drukarni. Jeden z nich podarowała nam prezeska Towarzystwa miłośników Miasta i Gminy Barcin, więc wiemy już, jakie postacie zostały przedstawione w tej książeczce. W najbliższych dniach Towarzystwo będzie pracowało nad planami działalności na br. Miłośnicy Barcina chcieliby zorganizować święto rynku i ul. Wyzwolenia. Czy jednak stanie się to jeszcze pod egidą dotychczasowej prezeski, tego nie wiadomo. Sygnalizuje ona chęć oddania stanowiska. Tyle tylko, że trudno jest znaleźć następcę Teresy Kaczmarek.

Blisko 2 lata temu prezeska Towarzystwa Miłośników Miasta i Gminy w Barcinie Teresa Kaczmarek postanowiła sięgnąć jeszcze głębiej do annałów historii miasta i do wspomnień starszych mieszkańców oraz rodzin swoich bohaterów. Wraz z sekretarz towarzystwa Barbarą Chojnowską opracowały opisy biograficzne osób zasłużonych dla historii Barcina, które wpłynęły na jego rozwój i powinny pozostawać w pamięci kolejnych pokoleń barcinian.

Tak prezentują się obydwa zeszyty Biogramów barcińskich. Na okładkach zdjęcia lub rysunki przedstawionych w tych książkach postaci. fot. Karol Gapiński

Rok temu ukazał się pierwszy zeszyt Biogramów barcińskich. Znaleźli się w nim: Stanisław Krzyś - lekarz pracujący przez wiele lat w Barcinie, szef przychodni, która funkcjonowała przy ul. Wyzwolenia; Jan Sosabowski - nauczyciel, kierownik szkoły w Mamliczu; Alojzy Rybczyński - nauczyciel szkół w gminie Barcin, dyrektor SP nr 1 w Barcinie i odkrywca kurhanu megalitycznego w Złotowie; Jan Krotoski - szesnastowieczny magnat, właściciel m.in. miasta Barcina, różnowierca związany z ruchem Braci Czeskich, których to Barcin stał się jednym z ważniejszych ośrodków z funkcjonującą tutaj szkołą, ponadto Jan Krotoski był też według niektórych badaczy kandydatem różnowierców do tronu Polski podczas elekcji po śmierci Zygmunta Augusta; Józef Zapatka - polski działacz niepodległościowy na Warmii i Mazurach, delegat tych ziem na paryską konferencję pokojową w 1919 r., który później zamieszkał w Zalesiu Barcińskim; Józef Wesołek - hallerczyk; Tytus Malczewski i jego rodzina - twórca Pałacu w Młodocinie, jeden z założycieli Cukrowni Żnin i Banku Spółdzielczego w Barcinie; Leonard Krukowski, Edmund Reinke, Stanisław Zülsdorff, Adam Majewski, Czendefu - powstańcy wielkopolscy; Henryk Napieralski - żołnierz podziemia niepodległościowego podczas II wojny światowej, autor książek przybliżających życie w przedwojennym Barcinie; Jerzy Pietrzak i Władysław Ruciński - naukowcy pochodzący z gminy Barcin; ks. Szymon Kruszka z parafii pw. św. Jakuba Większego w Barcinie; Jadwiga Stróżykiewicz - poetka, działaczka ekologiczna; Alfons Piekarski - barciński rzeźnik, który z armią gen. Andersa przeszedł cały jej szlak bojowy, w tym walczył pod Monte Cassino; Leon Cieplicki - społecznik i filantrop, Dobromira Czajkowska - żołnierka Armii Krajowej, więźniarka ocalała z hitlerowskiego obozu zagłady w Ravensbrück; ks. Bronisław Wiśniewski - długoletni proboszcz parafii pw. św. Maksymiliana Marii Kolbego w Barcinie; Jerzy Kosmalski - nauczyciel, działacz oświatowy, wieloletni prezes UTW w Barcinie; Lucjan Broniewicz - historyk, organizator i wieloletni dyrektor toruńskiego Planetarium im. Władysława Dziewulskiego, który pochodził z Bielaw pod Barcinem; Bronisław Czajkowski - kronikarz Barcina.

Miłośnicy Barcina mają już 16 lat. W środku prezesująca Towarzystwu od 11 lat Teresa Kaczmarek, obok niej wiceprezes Grzegorz Smoliński i sekretarz Barbara Chojnowska fot. Karol Gapiński

Pierwszy zeszyt został wydany w miękkiej oprawie. Teraz będzie jego dodruk, już w sztywnej okładce. Przede wszystkim jednak w druku jest już drugi zeszyt Biogramów barcińskich. Ten będzie w twardej okładce. Prezeska Towarzystwa Teresa Kaczmarek, która wspólnie z Barbarą Chojnowską ponownie jest redaktorką tego wydawnictwa pokazała nam jedną z już wydrukowanych książek. W tej części znajdują się sylwetki 20 kolejnych, ważnych postaci dla Barcina lub wywodzących się z tej gminy, a mających zasługi poza jej terenem lub po prostu zapisanych w historii jako ważne.

Są to: Jan Błażejczyk - działacz Państwowych Gospodarstw Rolnych, w tym kierownik PGR w Piechcinie, a następnie PGR w Bielawach; Zdzisław Bokwa - działacz Związku Młodzieży Wiejskiej, organizator Ludowych Związków Sportowych, później prezes PSL w Barcinie, a także poprzednik Teresy Kaczmarek na stanowisku prezesa TMMiG w Barcinie; Józef Borakiewicz - zasłużony nauczyciel, m.in. w szkole w Sipiorach w gminie Kcynia, a od 1955 r. w Sadłogoszczy w gminie Barcin; Wanda Brzeska - etnografka, literatka, etnolożka, filozofka i działaczka społeczna, która urodziła się w Krotoszynie pod Barcinem, jako 10. dziecko Juliana Okszy Brzeskiego i Józefy z hrabiów Węsierskich herbu Belina; Maksymilian Chirek - najsłynniejszy farmaceuta w historii Barcina; Bronisław Drozdowski - wybitny chemik związany przede wszystkim z Politechniką Gdańską, w czasie okupacji działacz podziemia akowskiego; Czesław Drozdowski - długoletni kierownik Banku Spółdzielczego w Barcinie, filatelista, wędkarz, pszczelarz, w czasie okupacji żołnierz AK; Henryk Hałas - związany z przemysłem wapienniczym, działacz PZPR, poseł na Sejm PRL, dyrektor KCW Kujawy; Teodor Karaim - pierwszy inż. chemik w przedwojennej Fabryce Wapna i Cementu w Piechcinie, organizator i szef laboratorium chemicznego; Jadwiga Leszczyńska - zasłużona barcińska nauczycielka, założycielka Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Barcinie, pomysłodawczyni i główna organizatorka najstarszego placu zabaw w mieście; Czesław Michałek - zasłużony działacz Ochotniczej Straży Pożarnej, Zasłużony dla Gminy Barcin i Zasłużony dla Powiatu Żnińskiego; Julian Nowicki - pochodzący z Barcina przedwojenny działacz komunistyczny; Stanisław Nowik - odbudował ruch senioralny w Barcinie, stworzył Klub Seniora Wrzos, był pomysłodawcą i organizatorem Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Barcinie; Renata Rybacka - związana z teatrem lalkarskim, na emeryturze zamieszkała w Złotowie pod Barcinem i zajmowała się amatorskim teatrem małych form w lokalnym środowisku; Stefan Skrzypczyk - regionalista, znawca historii Barcina, syn Jana Skrzypczyka, przedwojennego kupca i restauratora pełniącego obowiązki m.in. burmistrza Barcina; Stefania Szadłowska - córka Edmunda Reinke, powstańca wielkopolskiego, urzędnika, pierwszego powojennego burmistrza Barcina, zajmowała się kultywowaniem pamięci Powstania Wielkopolskiego; Franciszek Tafelski - syn przedwojennego kupca i restauratora barcińskiego, jako nastolatek związał się ze służbą pocztową, od 1928 r, pracował w barcińskim Urzędzie Pocztowym i został jego naczelnikiem, od 1928 r. był też członkiem zarządu Klubu Wioślarskiego, a następnie jego prezesem do 1948 r.; Jakub Wojciechowski - pisarz robotniczy; Kornel Wojciechowski - pochodził z rodziny kolejarskiej, jego ojciec został zamordowany w 1939 r. przez Niemców podczas egzekucji kolejarzy na stacji w Trzemesznie, sam Kornel Wojciechowski był długoletnim zawiadowcą węzłowej stacji kolejowej w Barcinie; Józef Wróblewski z Piechcina, żołnierz kompanii barcińskiej w Powstaniu Wielkopolskim, walczył w wojnie bolszewickiej, później związany z Budzyniem - żołnierz kampanii wrześniowej, a także Związku Walki Zbrojnej i AK podczas okupacji.

Teresa Kaczmarek przed regałem z wydawnictwami opublikowanymi przez kierowane przez nią od 11 lat Towarzystwo Miłośników Barcina, Niektóre z tych książek wydane zostały jeszcze za prezesury Zdzisława Bokwy.fot. Karol Gapiński

TMMiG w Barcinie zorganizuje, być może jeszcze w lutym promocję obydwu zeszytów z Biogramami barcińskimi. Wydarzenie planowane jest w miejscowej książnicy. Przy okazji będzie to też promocja wcześniej wydanej książki o grobowcu megalitycznym i o Strażnikach Kurhanu w Złotowie. Może w przyszłości zostanie wydany kolejny zeszyt Biogramów. Teresa Kaczmarek przyznaje, że wciąż przychodzą do niej mieszkańcy, którzy podpowiadają, że i oni mają materiały o swoich przodkach, zasłużonych  dla lokalnej przeszłości

Niedługo odbędzie się posiedzenie zarządu Towarzystwa, na którym będą omawiane szczegóły planów na nowy rok. Teresa Kaczmarek sygnalizuje zamiar rezygnacji ze stanowiska prezeski. Szefuje Towarzystwu od ponad 11 lat. Chciałaby przekazać pałeczkę młodszej osobie. Niemniej jednak nadal jest zaangażowana w prace Towarzystwa. W zamyśle działaczy jest zorganizowane w 2024 r. święta barcińskiego rynku i ul. Wyzwolenia, na wzór zeszłorocznej imprezy plenerowej, poświęconej ul. Kościelnej. Za organizację tamtego wydarzenia we wrześniu 2023 r. Towarzystwo i organizacje z nim współpracujące spotkało sporo pochwał. Święto rynku i ul. Wyzwolenia miałoby się odbyć wcześniej, bo w okolicach Nocy Świętojańskiej. Zostałoby połączone z jej obrzędami, a wszystko odbyłoby się ponownie nad Notecią, ale tym razem na terenie Stanicy i Klubu Żeglarskiego Neptun. Teresa Kaczmarek marzy o tym, aby ponownie poprowadziła to wydarzenie Katarzyna Rodziewicz z Sielca. Dodajmy, że o ile rynek historycznie w Barcinie był ośrodkiem handlowym miasta, o tyle obecna ul. Wyzwolenia - a przed wojną ul. Romana Dmowskiego była miejscem, w którym znajdowały się instytucje miejskie, a także pastorówka oraz ochronka prowadzona przez protestanckie siostry. Po wojnie w tamtym miejscu działał ośrodek zdrowia kierowany przez Stanisława Krzysia.

Oczywiście, czy te zamiary uda się przekuć w rzeczywistości, to dopiero pokaże czas. Istotne jest, aby do organizacji włączyły się inne instytucje, stowarzyszenia i osoby fizyczne, bo samemu Towarzystwu będzie trudno.

Karol Gapiński