Jakub Juszczyk - twórca pomników na Pałukach

O wysokim kunszcie artystycznym Jakuba Juszczyka świadczy wiele rzeźb i pomników. Sporo jednak uległo zniszczeniu w czasie II wojny światowej. Te, które ocalały, możemy podziwiać w Krakowskim Muzeum Narodowym, a także na Pałukach - w Żninie i Marcinkowie Górnym koło Gąsawy.

    Jakub Juszczyk przyszedł na świat 24 lipca 1893 r. w Żegocinie koło Bochni (krakowskie) w dość biednej rodzinie. Pierwsze kroki w sztuce rzeźbiarza stawiał po okiem rzeźbiarza Samka w Bochni, a następnie uczył się w Mielcu u rzeźbiarza Swoła. W 1914 r. wstąpił do Legionów Polskich. W 1915 r. podczas walk frontowych został poważnie ranny. W 1918 r. nawiązał kontakt z hrabią Jerzym Mycielewskim - profesorem historii sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego, który roztoczył go swą opieką. Wkrótce Juszczyk podjął naukę w Akademii Sztuk Pięknych, a w 1922 r. został mianowany kierownikiem szkoły artystyczno-rzeźbiarskiej w Klewaniu na Wołyniu.
    W 1927 r. dla upamiętnienia 700 rocznicy tragedii gąsawskiej ówczesny właściciel ziemski Marcinkowa Górnego Konstanty Gozimierski wystawił w swojej posiadłości monumentalny pomnik księcia krakowsko-sandomierskiego Leszka Białego na białym koniu dłuta Jakuba Juszczyka. Pomnik ten zniszczyli w 1940 r. hitlerowcy. Został odbudowany (artysta rzeźbiarz Rudolf Rogatty) w 1973 r.

Pomnik Leszka Białego w Marcinkowie Górnym fot. Jacek Mielcarzewicz

     Zapewne w tym samym czasie Jakub Juszczyk postawił pomnik Fryderyka Chopina w parku posiadłości Tuchołków w Marcinkowie Dolnym. Pomnik ten z początkiem lat 60. z okazji obchodów 700-lecia miasta Żnina został przeniesiony do parku nad Jeziorem Czaplem (Małe Żnińskie).
    Jakub Juszczyk jest także twórcą pomników Dzieci wrzesińskich (Września), Jeszcze Polska nie zginęła (Białystok), Generał Dwernicki (Suwałki).
    Po wybuchu II wojny światowej artysta dostał się do niewoli, lecz udało mu się uciec z obozu jenieckiego i wrócił w rodzinne strony. Stworzył szereg prac zdobiących kościół parafialny m.in. ołtarz Matki Boskiej Niepokalanej w drzewie dębowym, stalle, kapitele.
     Niestety pod koniec wojny artysta zapadł na zdrowiu i zmarł 14 kwietnia 1945 r.
     O wysokim kunszcie artystycznym Jakuba Juszczyka świadczy wiele rzeźb i pomników. Sporo jednak uległo zniszczeniu w czasie II wojny światowej. Te, które ocalały, możemy podziwiać w Krakowskim Muzeum Narodowym, a także na Pałukach - w Żninie i Marcinkowie Górnym koło Gąsawy.
    W 1993 r. wydana została książka o Jakubie Juszczyku napisana przez bratanicę Marię Juszczyk. Stanowi ona wspomnienie o stryju ("Sztuka moja miłość").

JÓZEF MAROSZ
Pałuki nr 381 (23/1999)