Odnowiono grób Waleriana Daniela - janowieckiego powstańca poległego pod Szubinem

Janowiecki samorząd pozyskał środki na odnowienie nagrobków z Urzędu Wojewódzkiego. - Naród, który nie zna swojej historii, jest skazany na powtórne jej przeżycie. Jesteśmy to winni tym, którzy byli przed nami, jak i tym, którzy będą po nas - podkreśla burmistrz Leszek Grzeczka. 

Pochodzący z Kołdrąbia Walerian Daniel był szeregowcem kompanii janowieckiej. Poległ w walkach pod Szubinem. Instytut Pamięci Narodowej podaje, że w okresie międzywojennym na jego mogile wzniesiono bielony nagrobek zwieńczony figurą Matki Boskiej. Poniżej znajdują się zaś czarne tablice z napisem Powstaniec Wielkopolski i nazwiskiem pochowanego.  Grób Waleriana Daniela odnawiany był już za czasów burmistrza Macieja Sobczaka. Z upływem lat jego stan nieuchronnie uległ jednak pogorszeniu. - Zauważyłem to kiedyś będąc na cmentarzu. Poza tym w tej sprawie jakiś czas temu skontaktowała się ze mną pani Teresa Bernard z domu Daniel - przekazał Leszek Grzeczka. Przeprowadzona i z sukcesem zakończona renowacja, której efekt finalny można zaobserwować będąc na cmentarzu, kosztowała 20.500 zł.

Gmina ma również w planach odnowienie zbiorowej mogiły ofiar drugiej wojny światowej, na co również pozyskała fundusze z województwa - 31.000 zł. Efekty będą widoczne w przyszłym roku. W tym przypadku odświeżona zostanie część murowana pomnika, a także uaktualnione i odsłonięte tablice z imionami oraz nazwiskami ofiar, które obecne zasłania zieleń. Dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w IPN - Adam Siwek w piśmie akceptującym przeprowadzenie prac konserwatorskich przy nagrobku poinformował, że instytut przeprowadził kwerendę archiwalną, dotyczącą pochowanych w mogile. Na podstawie zdobytych materiałów ustalono nazwiska pięciu tragicznie pozbawionych życia osób, które nie figurują na tablicy: Jakubiak (brak innych danych), Gustaw Kiewe, Eugenia Kiewe, Edith Kiewe i Stanisław Jeliński. Z przekazanych włodarzowi informacji wynika też, że wątpliwości budzi nazwisko Antonina Bronikowska, która w aktach IPN widnieje jako Antonina Stróżykowska. Kolejne to Władysław Kowalczyk - prawdopodobnie jego prawidłowe imię brzmi - Jan.

Adam Siewek wskazał ponadto, że w aktach Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Bydgoszczy wymienieni są również: Józef Stachowicz, Wincenty Janczewski oraz Ignacy Burek. - W przypadku braku potwierdzenia występowania ich grobów na cmentarzu, należałoby rozważyć dopisanie ww. nazwisk do mogiły - zauważył dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa. Zaproponował też wprowadzenie zmian na tablicach pamiątkowych. Jedną z nich (wskazującą liczbę osób niezidentyfikowanych) należałoby poświęcić ofiarom zbrodni sowieckiej - trzem polskim żołnierzom pomordowanym w obozie w Kozielsku, a pochowanym na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu: por. rez. Edmundowi Ciemnoczołowskiemu, ppor. Adamowi Lisieckiemu, ppor. lot. Romanowi Święcickiemu. 

Warto przypomnieć, że 26 marca na janowieckiej nekropolii dokonano odsłonięcia tablicy z nazwiskami ponad 120 Powstańców Wielkopolskich Ziemi Janowieckiej. Tabliczkami oznaczone zostały też groby powstańców na cmentarzach w gminie i w Łopiennie. - Mamy jeszcze miejsca związane z historią wymagające renowacji, jak pomniki w lesie w Dziekszynie, w lesie za stadionem, grobowiec Aleksandra Guttry"ego w Juncewie - wymieniał burmistrz. Pomników, tablic i grobów, dzięki którym mieszkańcy pamiętają o przeszłości i bohaterach swojej ziemi jest na terenie gminy znacznie więcej.  

Justyna Kulpińska, 18 X 2022