Koncepcja modernizacji kcyńskiego Rynku wybrana

W grudniu ub.r. Gmina Kcynia ogłosiła konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej modernizacji części rynku w oparciu o środki finansowe pochodzące z EFRR w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. Na konkurs wpłynęło 26 prac. Komisja konkursowa wyłoniła właśnie zwycięską koncepcję.

- Bazując na doświadczeniu z konkursu w zakresie koncepcji młyna chcemy poznać spojrzenia większej ilości osób, a organizacja konkursu daje nam takie możliwości. Dla zwycięzcy bądź zwycięzców (bowiem w konkursie mogą uczestniczyć zespoły) czeka 10.000 zł brutto. W obszarze konkursowego projektowania powinna znaleźć się m.in. część rynku z fontanną oraz terenami zielonymi, które są w obrębie Rynku – przeczytać można było na oficjalnej stronie Gminy Kcynia.

Dziewięcioosobowa komisja konkursowa pod przewodnictwem burmistrza Kcyni Rafała Heftowicza, powołana Zarządzeniem Burmistrza Kcyni Nr 50.2024 z dnia 8 marca 2024 r. na posiedzeniu wspólnym w dniu 20 marca 2024 r. dokonała rozstrzygnięcia konkursu na opracowanie koncepcji architektonicznej modernizacji części rynku w Kcyni. Głosem doradczym służył architekt Janusz Pulikowski. Do konkursu zgłoszono łącznie 26 prac.

- Członkowie komisji oceniali zgłoszone prace indywidualnie, z wykorzystaniem kart oceny skupiając się m.in. na takich aspektach jak: atrakcyjność rozwiązań architektonicznych i zagospodarowania, walory funkcjonalno-użytkowe i przestrzenne zaprojektowanego zagospodarowania m.in. wykorzystanie przyjaznych środowisku materiałów oraz zielonej infrastruktury, możliwość realizacji i ekonomika przyjętych rozwiązań – informuje sekretarz komisji i opiekunka przedsięwzięcia Anna Duda-Nowicka. - Ogłaszając konkurs chcieliśmy uzyskać propozycje na zmianę designu przestrzeni publicznej poprzez m.in. uporządkowanie terenów zielonych znajdujących się w centrum naszego miasta, fontanny czy miejsca trwałego upamiętnienia prof. Jana Czochralskiego. Pomysł modernizacji rynku jest jeszcze pomysłem śp. Marka Szarugi burmistrza Kcyni, dzięki staraniom którego gmina miała możliwość pozyskania na ten cel dofinansowania unijnego. Organizując konkurs mamy możliwość poznania wszechstronnego podejścia do tematu ograniczonego tylko wyobraźnią autorów. Dużą liczbę prac można określić jako przykłady „dżungli w mieście”, część zgłoszonych prac oferowała z kolei „spokojną” ingerencję w istniejący układ. Udało się wybrać, zdaniem komisji, najciekawszą propozycję, która w przypadku realizacji będzie jeszcze modyfikowana i dostosowywana do m.in. obowiązujących przepisów. Oczywiście taka formuła konkursu o charakterze ogólnopolskim ma również aspekt promujący gminę Kcynia – dodaje.

Zwycięska praca, nazwa przez autorów KCYŃSKI DUCH otrzymała od członków komisji 169 punktów. Przygotował ją zespół autorów: Maja Bogus, Patrycja Olech i Jakub Lewandowski. Na realizację przedsięwzięcia Gmina Kcynia ma zagwarantowane środki finansowe w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych dla Bydgoskiego Obszaru Funkcjonalnego (ZIT BydOF) w kwocie 3.644.866,51 zł.

Główne założenia zwycięskiej koncepcji modernizacji płyty rynku przedstawiają się następująco:

Koncepcja "Miasta w Krajobrazie - Krajobrazu w Mieście" inspiruje się pięknem otaczającej przyrody poprzez zastosowanie roślin charakterystycznych dla otwartych terenów rolniczych oraz obszarów podmokłych, które dodatkowo pełnią funkcję retencji wody w dobie walki z skutkami zmian klimatycznych, takimi jak deszcze nawalne oraz susze. Nowa roślinność Rynku to głównie niskie, łatwe w pielęgnacji gatunki rodzimej flory, odporne na zmienne warunki środowiskowe oraz przycinanie. Dzięki temu możliwe będzie utrzymanie spójnego, liniowego układu roślinności, który doskonale współgra z kompozycją pozostałych obszarów publicznych w Kcyni. Uzupełnienie stanowią nasadzenia bylin i krzewów zastępujące nieużytkowany oraz trudny i kosztowny w utrzymaniu trawnik przed Ratuszem. Wybrane gatunki są odporne na okresowe zalewanie, co dodatkowo przyczynia się do stworzenia systemów retencji wody pochodzącej z rynku oraz dachów sąsiadujących budynków.

Koncepcja "Miasta funkcjonalnego" dąży do stworzenia miejsca, które integruje otoczenie oraz różne funkcje wokół Rynku i na jego obszarze poprzez uporządkowanie przestrzeni za pomocą czytelnej kompozycji i ujednolicenia elementów wyposażenia o "prostej i nienarzucającej się formie", nawiązujących stylem, kolorem i materiałem do otaczających budynków, jednocześnie stosując rozwiązania proekologiczne. Plac, będący sercem codziennego życia mieszkańców, powinien zaspokajać różnorodne potrzeby poprzez aranżację stref spotkań i wypoczynku o zróżnicowanym charakterze - od kameralnych aneksów do samotnego lub grupowego wypoczynku, po miejsca krótkotrwałego odpoczynku, a także przestrzenie dla lokalnej społeczności i organizacji wydarzeń oraz upamiętnienia istotnych dla Kcyni wydarzeń oraz postaci, takich jak profesor Jan Czochralski czy uczestnicy powstania wielkopolskiego.

Koncepcja "Miasta 15-minutowego" ma na celu usprawnienie i przyspieszenie przepływu użytkowników poprzez uporządkowanie systemu dróg i nadanie im różnych rang. Rynek, jako centrum miasta, powinien pełnić funkcje reprezentacyjne, gdzie plac przed ratuszem podkreśla charakter przestrzeni oraz całego miasta i stanowi scenerię wydarzeń ważnych dla społeczności, dlatego jego obszar został uporządkowany tak, aby w pełni wydobyć podniosłość tego miejsca. Uzupełnieniem układu są dwa chodniki umożliwiające szybkie poruszanie się w przestrzeni oraz dojście do kameralnych aneksów wypoczynkowych i miejsca spotkań z fontanną. W celu łatwej identyfikacji rangi dróg i placów, koncepcja zakłada wykorzystanie różnych typów materiałów i połączeń, które kolorystycznie i formą nawiązują do cennej architektury Kcyni. Dodatkowo, dzięki odpowiedniej budowie i rozwiązaniom technicznym zachowują proekologiczny charakter, m.in. pozwalają na bezpośrednią infiltrację wody w głąb profilu glebowego, co poprawia wilgotność powietrza, wpływając pozytywnie na mikroklimat przestrzeni.

Koncepcja "Miasta spójnego" łączy układ urbanistyczny i kompozycję z historią i kulturą regionu, integrując przestrzeń Rynku z Miastem. Inspiracją są cenne elementy, takie jak wykorzystanie budulca w postaci cegły oraz dobór ciepłych odcieni materiałów zastosowanych do budowy nawierzchni i elementów architektonicznych. Istotnym aspektem jest także podkreślenie rangi otoczenia i Rynku jako placu centralnego, miejsca celebracji i sceny codziennego życia mieszkańców. Poprzez uporządkowanie przestrzeni oraz przywrócenie prostej i czytelnej kompozycji miejsca, w którym wszystkie elementy harmonijnie współgrają z geometryczną siatką nawiązującą do historycznego układu placu oraz podziałów elewacji przylegających do rynku budynków, koncepcja ta stara się zachować spójność i charakter tego miejsca. Dodatkowo podkreślenie osi widokowych oraz punktów ich przecięcia w obrębie placu ma na celu uwypuklenie walorów wizualnych najcenniejszych budynków, takich jak świątynia, ratusz i budynki po drugiej stronie ulicy.

Koncepcja "Genius loci miasta" nawiązuje do bogatej historii i zabytkowej architektury, przyciągających licznych turystów. Kompozycja przestrzeni oparta jest o historyczny układ, który uzupełniony i dostosowany jest do potrzeb współczesnych użytkowników i funkcji wokół. Ważne jest również zachowanie charakteru i tożsamości miejsca poprzez zespolenie Rynku z otoczeniem, co możliwe jest dzięki użytych materiałom, kolorom i formom nowych elementów nawiązujących do cennych kulturowo i historycznie obiektów w Kcyni. Należą do nich m.in. ceglane elementy w nawierzchniach, mała architektura dostosowana do otaczających kamienic oraz kolorystyka i forma fontanny nawiązująca do fasady sąsiadującego kościoła i reszty budynków.

Przypominamy, celem konkursu było wyłonienie najlepszej koncepcji zagospodarowania terenu Rynku w Kcyni z uwzględnieniem zarówno charakteru przedsięwzięcia, jak i wpasowania się pod względem urbanistycznym i architektonicznym w otoczenie i krajobraz. Organizator konkursu, którym była Gmina Kcynia, oczekiwał twórczego podejścia do architektonicznych i funkcjonalno-przestrzennych cech terenu objętego konkursem. Koncepcja miała przewidywać powiązanie terenu z uwzględnieniem uwarunkowań krajobrazowych oraz istniejącej zabudowy, w tym układu zieleni, które mogą być podstawą dalszych prac projektowych.

Kcyński Rynek doczekał się pierwszej większej modernizacji w roku 2009. Inwestycję przeprowadziła wówczas firma Kada-Bis z Bydgoszczy wyłoniona w drodze przetargu. Prace rozpoczęto pod koniec czerwca.

Gmina Kcynia otrzymała na to zadanie dofinansowanie w wysokości 500.000,00 zł z Funduszu Wsparcia Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Celem dokonywanej przebudowy Rynku była poprawa układu funkcjonalnego w celu podniesienia poziomu bezpieczeństwa, zwiększenie wartości estetycznej oraz założenia czysto funkcjonalno-przestrzenne. Z ruchu wyłączona została wówczas jedna z newralgicznych uliczek, którą zastąpił deptak w celu podniesienia poziomu bezpieczeństwa, a na samy Rynku pojawiła się fontanna i inne detale architektoniczne. Nawierzchnia wykonana została z różnego typu kostki.

Ewa Hałas