Nowe święto - nowe reguły liczenia czasu pracy

Od 1 stycznia 2011
     Nowe święto - nowe reguły liczenia czasu pracy
     W chwili pisania tego tekstu, proces legislacyjny nie został jeszcze w pełni zakończony. Po uchwaleniu stosownych zmian przez Sejm i zatwierdzeniu przez Senat, ustawa nowelizacyjna trafiła do Prezydenta RP i po jej podpisaniu musi zostać jeszcze ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Wszystko jednak wskazuje na to, iż nowelizacja wejdzie w życie od 1 stycznia 2011 roku.

     Święto Trzech Króli - bo o nim tu mowa, nie jest rzecz jasna jakimś nowym świętem. Święto to przypada 6 stycznia. W tym dniu Kościół Katolicki obchodzi uroczystość Objawienia Pańskiego, czyli święto Trzech Króli: Kacpra, Melchiora i Baltazara. Uroczystość Trzech Króli obchodzona jest także jako dzień misyjny. Ciekawe jest, że wolny dzień 6 stycznia obowiązywał w Polsce do 1960 r., a obecnie obowiązuje w Niemczech, Grecji, Hiszpanii, Włoszech, Austrii, a także w Szwecji i Finlandii.
     Po długich dyskusjach Święto Trzech Króli trafia w końcu do kalendarza polskich dni - ustawowo wolnych od pracy. Zmian dokonano w ustawie 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy oraz ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, ustalając 6 stycznia Świętem Trzech Króli, jako dzień wolny od pracy. Na tym jednak zmiany się nie kończą. Przy tej okazji znowelizowano również art. 130 Kodeksu Pracy, dopisując § 21 w następującym brzmieniu: „Jeżeli zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy święto przypada w dniu wolnym od pracy, wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, to nie obniża ono wymiaru czasu pracy.”
     Jak to się ma do aktualnie obowiązujących reguł i na czym polega zmiana?
     Zgodnie z postanowieniami art. 130 § 2 Kodeksu Pracy, każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o osiem godzin. Sprawa wydaje się prosta, jeśli np. święto przypada w czwartek, to oznacza, iż obniżeniu o osiem ulega wymiar godzin do przepracowania w przyjętym okresie rozliczeniowym. Innymi słowy, jeśli np. miesiąc liczy równe cztery tygodnie, a więc 5 dni (dni roboczych tygodnia) razy 4 tygodnie daje nam liczbę 20 dni. 20 dni razy 8 godzin = 160 godzin do przepracowania. Jeśli w tym okresie wystąpi święto - w innym dniu niż niedziela - wówczas wymiar do przepracowania wyniesie nie 160, ale 152 godziny (160 - 8 = 152).
     Z obowiązującego do końca 2010 roku stanu prawnego byli zadowoleni głównie pracownicy, mniej pracodawcy. Wynikało to z tego, iż jeśli np. święto przypadało w sobotę (a jak wiadomo w większości przypadków sobota była ustalona przez pracodawców jako dzień wolny od pracy, wynikający z reguły pięciodniowego tygodnia pracy), to wymiar godzin do przepracowania w danym okresie rozliczeniowym ulegał również obniżeniu, pomimo, że przecież pracownikom nie planowano pracy w tym dniu. Rozwiązanie to budziło szereg dyskusji i sporów.
     Wprowadzona od 1 stycznia 2011 roku zmiana utrzymuje dotychczasową zasadę obniżenia wymiaru godzin do przepracowania w tych przypadkach, w których święto wystąpi w innym dniu niż niedziela. Zmiana tej reguły polega jednak na tym, iż jeśli święto przypadać będzie również, w dniu wolnym od pracy, wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy (np. w sobotę) - to obniżenie wymiaru godzin do przepracowania nie następuje. Reasumując – wszystkie święta, które wypadać będą w niedziele oraz dni wolne dla pracownika, wynikające z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy - nie będą powodować obniżenia wymiaru czasu pracy do przepracowania.
     Na zakończenie należy przypomnieć, iż rozkłady czasu pracy uwzględniające regułę pięciodniowego tygodnia pracy - a więc określenie, w jakie pięć dni tygodnia, w przedziale od poniedziałku do soboty ma być świadczona praca - pracodawca jest obowiązany wprowadzić do regulaminu pracy. Rozkłady czasu pracy mogą być również ustalone w układzie zbiorowym pracy. Jeżeli pracodawca zatrudnia poniżej 20 pracowników, rozkłady czasu pracy powinny być ustalone w tzw. obwieszczeniu (art. 150 Kodeksu Pracy).

nadinspektor pracy
Krzysztof Krzemień

Pałuki nr 979 (46/2010)