Obchody 106. rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego w Kcyni

W Kcyni mszą świętą i uroczystościami przy pomniku Powstańców Wielkopolskich uczczono Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego. Jak informuje kcyński ratusz, od kilku lat obchody rocznicy Powstania Wielkopolskiego organizowane są dokładnie 27 grudnia, czyli w Dniu Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego, ustanowionego w 2021 roku świętem państwowym.

W tym roku przypada 106. rocznica Powstania Wielkopolskiego. Sejm z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy w 2021 r. ustanowił 27 grudnia - dzień rozpoczęcia walk - Narodowym Dniem Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego. Nowe święto państwowe ma uczcić rocznicę Powstania Wielkopolskiego, które wybuchło 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu. Powstanie było największym na terenie zaborów, zakończonym zwycięstwem zrywem niepodległościowym.

Główna część obchodów z udziałem pocztów standardowych i zaproszonych gości, wzorem lat ubiegłych, miała miejsce po mszy świętej na cmentarzu przy ul. Nakielskiej. Po lewej stronie od bramy wejściowej znajduje się pomnik-mogiła poległych i zmarłych od ran powstańców wielkopolskich. Mogiła zbiorowa otoczona jest murkiem, a sam pomnik ma kształt ściany z ciosów kamiennych. Pierwszy pomnik powstał w 1922 r. niestety został zniszczony przez Niemców w 1939 r. Odbudowano go w 1948 r. Kształtem nawiązuje do swojego przedwojennego poprzednika. Na pomniku umieszczono dodatkowo 3 tablice z nazwiskami ofiar II wojny światowej w Kcyni i okolicy. W 2021 roku ze środków budżetowych gminy Kcynia zakupiono i zamontowano maszt z flagą Powstania Wielkopolskiego. Sam pomnik, z inicjatywy ratusza, został  w 2018 r. gruntownie odnowiony. 

- Tutaj, w tym szczególnym dla każdego mieszkańca Wielkopolski, mieszkańca Kcyni, mieszkańca małej Ojczyzny miejscu, stoimy przed mogiłą ludzi konkretnych, wymienionych z nazwiska, którzy tutaj zakończyli swoją ziemską drogę, walcząc o oswobodzenie Ojczyzny, o to, żebyśmy dzisiaj mogli w tym miejscu świętować, mówić po polsku i oddychać Polską. Te nazwiska, wyszczególnione na tablicy, nie są anonimowe. Są to nasi przodkowie, rodziny wielu z nas. Nie ma chyba rodziny, na terenie naszej gminy, która w jakiś sposób nie byłaby związana z tymi, którzy walczyli w czasie Powstania Wielkopolskiego. Powstanie Wielkopolskie jest dla nas wszystkich przedmiotem dumy - mówił wicewojewoda Piotr Hemmerling. - Mimo ofiar, które trzeba było ponieść, mimo trudu, który podejmowali walczący powstańcy. Trzeba wczuć się w atmosferę tamtych dni (…). Szanowni Państwo, Stanisław Staszic powiedział, że upaść może i naród wielki, ale zginąć tylko nikczemny. Nie okazaliśmy się narodem nikczemnym. Okazaliśmy się godnymi Piastów, godnymi rycerzy, godnymi ułanów spod Somosierry, okazaliśmy się godnymi tych, którzy podejmowali walkę w obronie Ojczyzny. Dzisiejszy dzień jest szczególny. Zgromadziliśmy się tu bez podziałów politycznych (…). Życzę wszystkim byśmy potrafili działać ponad podziałami, dla dobra Polski. Niech żyje Polska - podkreślał. 

- Gromadzimy się w miejscu niezwykle ważnym dla każdego pokolenia mieszkańców Kcyni, oddając tym samym należny hołd i szacunek uczestnikom powstania - mówił burmistrz Stachowiak. - Kcynia została wyzwolona w pamiętną noc sylwestrową 1918/1919. Do miasta weszli miejscowi powstańcy wzmocnieni oddziałami z Gołańczy i Czeszewa. Fakt ten upamiętnia tablica na ścianie dworca kolejowego. Kolejne ważne wydarzenie to bój pod Kcynią z początku lutego. Od tych wydarzeń mija 106 lat, a my nadal pamiętamy i pamiętać będziemy (…). Bez wątpienia taka zbiorowa pamięć o tych ważnych wydarzeniach ma wielkie znaczenie i realny wydźwięk. Wasza obecność tutaj to najlepsze potwierdzenie troski o Ojczyznę, patriotyzmu i przywiązania do lokalnej historii.  

Swoją obecnością obchody uświetnili członkowie Towarzystwa Historycznego w Kcyni, którzy od lat promują wiedzę o Powstaniu Wielkopolskim, organizując żywe lekcje historii, prelekcje i zapraszając w mury dworca kolejowego w Kcyni, w którym w 102. rocznicę wybuchu powstania, uroczyście otwarta została Izba Pamięci. Kwiaty składały delegacje m.in. wicewojewoda kujawsko-pomorski Piotr Hemmerling, wicestarosta nakielski Michał Dubkowski, burmistrz Kcyni Mateusz Stachowiak wraz z przewodniczącym Rady Miejskiej Zbigniewem Witczakiem, przedstawiciele placówek oświatowych gminy Kcynia, delegacje ośrodka pomocy społecznej i Centrum Kultury w Kcyni, rodziny Powstańców Wielkopolskich, przedstawiciele Kurkowego Bractwa Strzeleckiego, straży pożarnej i policji. 

Powstanie Wielkopolskie wybuchło 106 lat temu - 27 grudnia 1918 r. Kilka tygodni po odzyskaniu niepodległości granice państwa polskiego nie były jeszcze ostatecznie ukształtowane. Ważyła się m.in. przyszłość ziem dawnego zaboru pruskiego, które wchodziły w skład Prowincji Poznańskiej. Impulsem do tego, by chwycić za broń była wizyta w Poznaniu Ignacego Jana Paderewskiego. Swoim przemówieniem z okna hotelu Bazar, wygłoszonym 26 grudnia, poderwał on Wielkopolan do walki. Powstanie rozszerzało się na kolejne miejscowości, a jego uczestnikami byli w większości członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego. Tereny objęte działaniami zbrojnymi objęła swoją władzą Naczelna Rada Ludowa, z naczelnym wodzem gen. Józefem Dowborem-Muśnickim.

Za dzień zakończenia powstania uznaje się 16 lutego 1919 r., kiedy to Niemcy i państwa Ententy podpisały w Trewirze rozejm przedłużający obowiązywanie porozumienia z Compiègne, kończącego I wojnę światową. Do nowego rozejmu dodano korzystne dla Polski postanowienia dotyczące zakończenia konfliktu polsko-niemieckiego, w szczególności Powstania Wielkopolskiego. Niemcy zostali zobowiązani do zaprzestania kroków zaczepnych przeciw Polakom, wytyczono także linię demarkacyjną. Stało się to na żądanie francuskiego marszałka Ferdinanda Focha, wysunięte pod wpływem przemówienia wygłoszonego przez Romana Dmowskiego, polskiego delegata na konferencję pokojową w Paryżu. Ostatecznie przynależność Wielkopolski do Rzeczypospolitej potwierdził zawarty 28 czerwca 1919 r. traktat wersalski.

Wydarzeniami towarzyszącymi tegorocznym obchodom Powstania Wielkopolskiego w Kcyni będą konkurs plastyczny Dzień z życia powstańca, który ogłoszony zostanie w styczniu. 1 lutego odbędą się Zawody Strzeleckie o Puchar Burmistrza Kcyni, zaplanowane na godz. 14.00, strzelnica sportowa w ZST przy ul. Emila Jurczyka 3. Dzień później, 2 lutego, VI Otwarty Turniej Tenisa Stołowego o Puchar Burmistrza Kcyni, start o godz. 9.00, sala Sportowa Szkoły Podstawowej im. Jana Czochralskiego w Kcyni przy ul. Wyrzyskiej 12. Organizatorami obchodów są Urząd Miejski, Zespół Szkół Technicznych w Kcyni, Towarzystwo Historyczne w Kcyni oraz Centrum Kultury w Kcyni.

Ewa Hałas