Okres ochronny przed emeryturą, forma wypłaty wynagrodzenia, przymusowy urlop

     Okres ochronny przed emeryturą, forma wypłaty wynagrodzenia, przymusowy urlop
    Mam ukończone 64 lata (mężczyzna). Ostatnio mój pracodawca zaczął coś mówić o wypowiedzeniu mi umowy o pracę. Czy na krótko przed osiągnięciem wieku emerytalnego może rozwiązać ze mną umowę o pracę?

     Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Jakkolwiek by nie liczyć, jest Pan w okresie ochronnym. Zasady tej nie stosuje się w razie uzyskania przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Również w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy nie stosuje się przepisów ochronnych przed wypowiedzeniem umowy o pracę.
     Podstawa prawna: art. 39, 40, 411 Kodeksu Pracy.

     Przebywam na zwolnieniu lekarskim i nie mogę chodzić. Pracodawca nie chce mi przesłać mojego wynagrodzenia za pracę. Jak pracowałam, to wynagrodzenia odbierałam osobiście w siedzibie firmy. Czy pracodawca narusza prawo?
     Wszystko wskazuje na to, że pracodawca nie narusza prawa. Pracodawca jest obowiązany wypłacać wynagrodzenie w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy. Zasadą jest to, że pracodawca wypłaca wynagrodzenia w formie pieniężnej – do rąk pracownika. Z pytania wynika, iż taka właśnie forma i sposób wypłaty był ustalony w tym przypadku. Zatem jeśli pracownik nie może z różnych względów osobiście odebrać wynagrodzenia, powinien upoważnić do odbioru inną osobę. A jeżeli to możliwe – wynagrodzenie może odebrać współmałżonek. Jeśli natomiast u pracodawcy został ustalony sposób wypłaty wynagrodzenia w formie przelewu na rachunek bankowy, to taka forma jest obowiązująca. Należy w tym przypadku podkreślić, że warunkiem wypłaty wynagrodzenia na konto bankowe jest zgoda pracownika wyrażona w formie pisemnej. Innymi słowy – bez pisemnej zgody pracownika – pracodawca sam nie może zdecydować, że wypłaca wynagrodzenie w formie przelewów na konto bankowe.
     Czym innym jest natomiast przekaz pieniężny. Należy wyraźnie podkreślić, że pracodawca nie ma obowiązku przesyłania pracownikom wypłaty przekazem pieniężnym.
     Podstawa prawna: art. 86 § 1- 3 Kodeksu pracy.

     W połowie tego roku nabywam uprawnienia emerytalne. W naszej firmie nie ma związków zawodowych i nie są sporządzane planów urlopów. Pracodawca bez porozumienia ze mną wysłał mnie już teraz na połowę należnego mi za ten rok urlopu wypoczynkowego. Nie wypowiedziałem jeszcze umowy o pracę, ani nie napisałam wniosku o rozwiązanie umowy na zasadzie porozumienia stron. Czy jest to zgodne z prawem?
Postępowanie pracodawcy jest niezgodne z prawem i narusza co najmniej trzy normy prawne.
     Po pierwsze: udzielenie urlopu bez uzgodnienia z pracownikiem. W przypadku, kiedy nie sporządzany jest planów urlopów, termin urlopu ustala pracodawca po porozumieniu z pracownikiem. W takiej sytuacji pracodawca bierze pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Tryb uzgodnień nie obejmuje 4 dni urlopu na żądanie. Zatem jeśli pracownik ma prawo do wymiaru 26 dni urlopu za dany rok, to strony uzgadniają 22 dni urlopu. Pozostałe 4 dni są do dyspozycji pracownika.
     Po drugie: bezpodstawne ustalenie proporcjonalności. Pana pracodawca nieco się pospieszył, udzielając proporcjonalnie połowę urlopu za ten rok. Należy wyraźnie podkreślić, że z początkiem każdego roku kalendarzowego pracownik nabywa prawo do urlopu w wymiarze 26 dni (zakładając, co jest oczywiste, że ma Pan już przepracowane co najmniej 10 lat). Sam fakt osiągnięcia wieku emerytalnego nie oznacza automatycznego ustania stosunku pracy. Można osiągnąć wiek emerytalny i dalej pracować. Aby skorzystać z możliwości przejścia na emeryturę, należy rozwiązać umowę o pracę. Najczęściej inicjatorem takiego rozwiązania jest pracownik. Najczęściej również rozwiązanie umowy o pracę następuje na zasadzie porozumienia stron. Wówczas to właśnie, a więc jeśli zostanie złożone wypowiedzenie, bądź wpłynie oferta rozwiązania umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron, możliwe staje się udzielanie urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym, ale nie wcześniej. Zgodnie z przepisem - w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy z pracownikiem uprawnionym do kolejnego urlopu, pracownikowi przysługuje urlop u dotychczasowego pracodawcy - w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u tego pracodawcy w roku ustania stosunku pracy, chyba że przed ustaniem tego stosunku pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze.
     Po trzecie: bezpodstawne dzielenie urlopu na części. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić (moja inspektorska praktyka wskazuje, że wielu pracodawców o tym zapomina), że zasadą jest udzielanie całego – niepodzielonego na części urlopu. Natomiast dzielenie urlopu wypoczynkowego na części jest wyjątkiem od tej zasady, a koniecznym do tego warunkiem jest wniosek pracownika.
     Podstawa prawna: art. 1551, 162, 163 Kodeksu Pracy.

Inspektor Pracy
Krzysztof Krzemień