Poświęcenie Kościoła Ewangelickiego w Żninie

Artykuł, który poniżej drukujemy, ukazał się na pierwszej stronie tygodnika Zniner Zeitung (nr 85/1910), drukowanego przez Adolfa Zachariasza w Żninie. Przedstawia on fragment z dziejów niemieckiej mniejszości zamieszkałej w naszym mieście. Tekst był nie podpisany.

    19 października 1910 roku był dla gminy ewangelickiej w Żninie dniem pamiętnym, jakiego nie mieliśmy, jak daleko sięga ludzka pamięć. Tego właśnie dnia dokonano uroczystego poświęcenia świątyni Kościoła Ewangelickiego1), wzniesionego w miejscu dawnej starej kapliczki2).
    Przez długi czas ręce licznych mieszkańców trudziły się, aby w tym dniu nadać miastu godny i uroczysty wygląd, w szczególności placu Klasztornego, przy którym wzniesiono nowy kościół. Probostwo i szkoła zostały pięknie przystrojone bramami triumfalnymi i girlandami, jako że na uroczystość poświęcenia przybyło wielu rzadko widzianych gości. Uroczystość zaszczycili między innymi Jego ekscelencja Kaznodzieja Nadworny D. Dryander, Wiceprzewodniczący Naczelnej Ewangelickiej Rady Kościelnej, jak również nowy Superintendent Generalny Prowincji Poznańskiej - Blau, który tu dokonał po raz pierwszy dla niego - poświęcenia kościoła. Poza tym znaleźli się wśród nas najwyżsi dostojnicy duchowni i świeccy - Prezydent Konsystorza Królewskiego - Balan, Jego Ekscelencja Naczelny Prezydent Prowincji - von Waldow, Prezydent Rejencji - von Guenther z Bydgoszczy oraz starosta powiatowy Naumann.
     Dostojnicy z Poznania, którzy wieczorem poprzedniego dnia zatrzymali się na dworcu kolejowym, zostali w dniu 19 października o 8.30 powitani pieśnią chóru dziecięcego "Boże bądź pozdrowiony" i krótką przemową pastora na przygotowanym uroczyście na powitanie probostwie.
Jego Ekscelencja dr teologii Dryander i Superintendent generalny obdarzeni zostali również pięknymi bukietami i okolicznościowymi wierszykami, które deklamowały dzieci tutejszego pastora.
Pięcioletni chłopiec powitał Jego Ekscelencję słowami:
    "Po długiej z Poznania podróży
    Z mych rąk przyjmij proszę róże,
    A kiedy znów będziesz w Berlinie
    To wspomnij czasami o Żninie".
    Ośmioletnia zaś córeczka kieruje do Superintendenta te słowa:
    "Po raz pierwszy na ziemi poznańskiej
    Której jesteś najwyższym pasterzem
    Wita cię gród nasz pięknie przybrany
    I nasz kościół nowo zbudowany.
 
    Tego dnia nie zapomni nikt w Żninie
    Że przybyłeś, kościół nam wyświęcić
    I za Tobą aż do Poznania popłynie
    Nieskończenie Boże błogosławieństwo".
 
    Na probostwie w imieniu Jego Cesarskiej mości Prezydent Poznańskiego Konsystorza Balan dokonał odznaczenia krzyżem 4-tej klasy Orderu Korony królewskiego podskarbiego Ernesta Konthe, pełniącego również obowiązki skarbnika kasy parafialnej. Karla Kotha - pełniącego od 38 lat obowiązki sługi kościelnego udekorował powszechną odznaką honorową.
    Punktualnie o godzinie 9.00 w kaplicy szkolnej szkoły ewangelickiej w Żninie rozpoczęło się krótkie nabożeństwo, które odprawił były administrator naszej parafii pastor Mayer z Luisenhain koło Poznania. Złożyło się na nie czytanie z Pisma Św. i modlitwa. Następnie uroczystą procesją udano się do nowej świątyni. Na czele szły dzieci szkolne, śpiewając "Jezu prowadź nas", dalej szli duchowni w liczbie 18 niosąc przybory liturgiczne, generalny superintendent wraz z administratorem superintendentury, proboszczem Schubertem z Neukichen i miejscowym proboszczem Henschelem, dalej goście honorowi i bractwa kościelne.
    Procesja okrążyła kościół, po czym dokonano uroczystego wręczenia kluczy. Budowniczy Powiatowy wręczył artystycznie wykonany klucz superintendentowi, a także wraz z serdecznymi życzeniami błogosławieństwa administratorowi superintendentury, po czym on wręczył klucz również z błogosławieństwem miejscowemu pastorowi. Ten ostatni w imię Ojca, Syna i Ducha Świętego otworzył Dom Boży i wezwał całą gminę do świątyni.
    Przy wejściu do kościoła chór ewangelicki pod kierownictwem kantora Baartza pozdrowił wiernych mottem "O Panie uwielbiłem siedzibę Twoją". Następnie odśpiewano "Otwórz mi te piękne wrota". Następnie w oparciu o słowa z Księgi Sędziów 6,24: "Pan jest pokojem", porywające kazanie wygłosił superintendent.
    Po modlitwie, którą duchowni odmówili na klęczkach, nastąpiło poświęcenie ołtarza, ambony oraz wszystkich naczyń liturgicznych i chrzcielnych, organów i dzwonków, po czym po raz pierwszy zabrzmiały organy i dzwony.
    Z okazji poświęcenia odśpiewano "O przybądź do nas Duchu Święty". Po normalnej liturgii odprawionej przez Administratora Superintendentury Schuberta i po pieśniach kościelnych chóru "Jak uwielbione są Twoje przybytki o Panie", na ambonę wstąpił nasz pastor Henschel, aby wygłosić pierwsze kazanie w nowo poświęconym kościele. W oparciu o Ewangelię św. Łukasza rozdz. 19 w. 1-10 wskazał on wiernym, jak trzeba we właściwy sposób uczestniczyć w nabożeństwach: "Idziemy do kościoła, gdy chcemy ujrzeć Pana Jezusa, gdy pozwalamy Jezusowi przyjść do nas, gdy świadomość tego bierzemy do domu: Zbawiciel powrócił do mnie".
    Szczególną okazją dla gminy była mowa jego Ekscelencji dr. teol. Dryandera z Berlina wygłoszona na tę uroczystość. Po pozdrowieniu i błogosławieństwie, które przekazał gminie generalny radca kościelny z Berlina, przypomniał on o przekonywujących słowach, powołując się na pierwszy list Św. Piotra - że nad murowanym kościołem powinien wznieść się kościół duchowy, który stanowią żywe skały - wierzące dusze. Na zakończenie dr teol. Dryander dokonał trzech chrztów. Ochrzczone zostały córeczki mecenasa notariusza Schalacha ze Żnina, gospodarza Schleiffa z Boschwitz3) i komornika skarbowego Jahneego z Gąsawy. Modlitwą "Ojcze nasz", błogosławieństwem i pieśnią "Dziękujemy wszyscy Bogu" - zamknięto podniosłą uroczystość.
    Prowadzona przy wejściu kolekta, przeznaczona na wewnętrzne przystrojenie kościoła, przyniosła 180 marek. O 12.30 w Domu Niemieckim miał miejsce uroczysty obiad, w którym - wraz z paniami - wzięło udział około 100 osób. W czasie obiadu Ekscelencja dr Dryander wzniósł toast za zdrowie Cesarza, a pastor Henschel w imieniu całej gminy złożył na wszystkie strony głębokie podziękowania i pił zdrowie dostojnych gości, pań i panów, zaś generalny superintendent Blau wygłosił przy stole mowę na cześć świętującej gminy z wyrazami serdecznych błogosławieństw i wzniósł toast za jej pomyślność.
    Tu najstarszy wiekiem parafianin, pierwszy skarbnik kasy kościelnej - Hartfiel z Obersee4) złożył małżonce pastora - w imieniu wszystkich gości szczególne podziękowanie i wzniósł hucznie przyjęty toast za pomyślność całej rodziny pastora.
Wielu gości udało się po obiedzie do probostwa, gdzie w późnych godzinach wieczornych radośnie zakończono uroczysty dzień.
    Zaprawdę spoglądamy na to piękne i pod każdym względem udane święto. Oby każdy, który tę uroczystość przeżył, odczuł ją jako ostrogę kierującą go do gminy i do wytrwania w tej wierności! Byłoby to najlepsze i najpiękniejsze błogosławieństwo naszej kościelnej uroczystości.

    
Przypisy:
1) Dziś kościół ten, stojący przy ul. Śniadeckich nosi imię Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.
2) Na tym miejscu stał wcześniej dominikański kościół Św. Jana Chrzciciela fundowanego w 1338 roku przez arcybiskupa Janisława. Był murowany, bez wież, wysoki na trzy kondygnacje. Począwszy od XVII zaczął [podupadać i w 1819 r. władze pruskie rozebrały go ze względu na zły stan budowlany. Dwadzieścia lat później z dotacji Fryderyka Wilhelma zbudowano na tym miejscu niewielki murowany kościół ewangelicki, który w 1910 zastąpiono nowym, obszerniejszym i o nim traktuje niniejszy artykuł.
3) Bożejewice
4) Wilczkowo