Pyszne kąpiele w ich przejrzystych wodach

Czym dysponowaliśmy przed wojną, niech nam uzmysłowi przewodnik, wydany w 1927 roku. Pośród wielu miejsc letniskowych zachodniej Polski figurują w nim także Ostrówce i Wenecja k. Żnina.

     OSTRÓWCE
     Letnisko. Wieś w powiecie żnińskim, woj. poznańskim. Od Żnina o 6 km. Leży bardzo pięknie w wielkich lasach iglastych, należących do państwa nad jeziorem Skarbińcem [prawdopodobnie chodzi o jezioro Ostrowieckie - przyp. dk] i w pobliżu innych jeszcze jezior. Stałych mieszkańców około 100. Mieści się tutaj w budynku kolejki powiatowej gospoda letnia z restauracją, dużą werandą i pokojami dla letników. Co rok kilka rodzin bawi tu na letnisku. Przystanek kolejki powiatowej Żnin - Ostrówce, na miejscu. Najbliżsi lekarze w Żninie. Najbliższa apteka w Żninie. Sejmik żniński oraz nauczycielstwo tutejsze zamierza budować w Ostrówcach dworki letniskowe - sejmik dla urzędników, związek nauczycielski dla członków.
     WENECJA POD ŻNINEM
     Letnisko. Wieś w powiecie żnińskim, woj. poznańskiem. Od Żnina 6 km. Leży uroczo pomiędzy trzema jeziorami łącznej powierzchni ok. 1000 morgów, na gruntach piaszczystych, obok małego lasku, o 2 km od wielkiego lasu państwowego. Powietrze czyste, suche. Woda jest bardzo miękka i klarowna. Kawa i herbata na niej gotowane są nadzwyczaj smaczne. Stałych mieszkańców ok. 300 osób. Ok. 8 pokoi do wynajęcia u miejscowych włościan - w pięknych budynkach nowoczesnych wznoszonych w r. 1911, kiedy z parcelacji folwarku powstała obecna wioska. Wenecji dotąd nie wyzyskano pod względem letniskowym, choć ma znakomite warunki na spokojne letnisko wypoczynkowe. Najbliższa stacja kolei państwowej Żnin, węzłowa na linii Inowrocław - Wągrowiec - Ujście i Żnin - Szubin - Bydgoszcz. Na miejscu zaś przystanek kolejki powiatowej Żnin - Biskupin - Ośno. Kolejka przejeżdża przez Wenecję 10 razy dziennie. Poczta Gąsawa. W Żninie praktykuje czterech lekarzy. Najbliższa apteka w Żninie.
     Piękne widoki na kotlinę żnińską, w której czarownie mienią się w słońcu wielkie tafle jezior ciągnących się od Żnina do Chomiąży i Rogowa. Pyszne kąpiele w ich przejrzystych wodach. Brzegi jezior piaszczyste. Latem odwiedza Wenecję wiele wycieczek. Miejscowość pełna odległych wspomnień dziejowych i osnuta legendami. Zapewne tutaj pomiędzy jeziorami, ongi niewątpliwie rozleglejszymi stał zamek, z którego uciekał Leszek Biały, zabity przez Świętopełka w sąsiednim Marcinkowie pod Gąsawą.
     Nazwę miejscowości nadał Mikołaj, sędzia ziemi kaliskiej, znany pod przydomkiem Krwawego Diabła lub Diabła Weneckiego - w Wenecji włoskiej. Do dziś dochowały się ruiny zamczyska (centrum maius), które są szczątkami zamku budowanego przez owego Mikołaja w r. 1393. O pośrednictwo w wynajmie mieszkania i bliższe wiadomości można prosić miejscowego proboszcza, ks. Jana Wawrzynowicza.

Józef Marosz
Pałuki nr 68 (20/1993)

     źródło: "Przewodnik po uzdrowiskach i letniskach polskich" pod redakcją Cz. Rokickiego, II wydanie informatora leczniczego Rzeczypospolitej Polskiej Warszawa 1927 r. Wydawnictwo Cz. Rokickiego. Skład Główny w Domu Książki Polskiej, Czcionkami Drukarni Zrzeszenia Samorządów Powiatowych.