Uczczą jeńców, świadków zbrodni katyńskiej

Rocznica, Katyń, jeńcy, zbrodnia katyńska, Szubin, tablica
     Uczczą jeńców, świadków zbrodni katyńskiej
     W przyszłym tygodniu zostanie w Szubinie odsłonięta tablica poświęcona dwóm oficerom armii Stanów Zjednoczonych, którzy w 1943 roku zostali przez Niemców zmuszeni do oglądania ekshumowanych zwłok polskich oficerów zamordowanych w Katyniu, a potem byli osadzeni w Oflagu 64 Altburgund, czyli w Szubinie.

     Trzy lata temu, we wrześniu 2012 roku Krystyna Piórkowska opowiedziała Szubinianom niesamowitą wręcz historię o tym, że w ich mieście, w czasie okupacji przebywali oficerowie, którzy w 1943 roku byli w Katyniu i widzieli ekshumację zwłok polskich oficerów zamordowanych przez sowietów wiosną 1940 roku. Kiedy Niemcy w 1943 roku odkryli masowe groby polskich oficerów postanowili uwiarygodnić odkrycie wizytą wybranych jeńców pochodzących z armii alianckich. W komisji znaleźli się Brytyjczycy i Amerykanie. Dwóch oficerów z US Army po pobycie w lasku katyńskim, zostało osadzonych w Oflagu 64 Aldburgund, który mieścił się w Szubinie na terenie dzisiejszego zakładu poprawczego. Będąc w obozie jeńcy za pomocą zaszyfrowanych listów przekazywali rządowi Stanów Zjednoczonych informacje o tym, co widzieli w Katyniu. Z przyczyn politycznych rząd USA tych informacji nie tylko nie wykorzystał, ale wiadomości o sowieckiej zbrodni w Katyniu nie były publikowane.
     Ci dwaj amerykańscy oficerowie, to ppłk. John H. van Vliet Jr. oraz kpt. Donald B. Stewart. W sobotę, 11 kwietnia przy ul. Kcyńskiej zostanie odsłonięta tablica im poświęcona. Będzie na niej widniał taki napis: Pamięci ppłk. Johna H. van Vlieta Jr i kpt. Donalda B. Stewarta oficerów Armii Stanów Zjednoczonych anglojęzycznych świadków Katynia. W maju 1943 roku, jako jeńcy wojenni, przymuszeni przez Niemców brali udział w roli świadków w ekshumacjach obywateli polskich zamordowanych przez sowietów w Katyniu w 1940 roku. Latem 1943 i wiosną 1944 informowali o tym rząd Stanów Zjednoczonych listami szyfrowymi, w których potwierdzali swoje samodzielne ustalenia odpowiedzialności ZSRR za zbrodnię w Katyniu. W niemieckim obozie dla jeńców wojennych Oflag 64 Altburgund byli więzieni w okresie czerwiec 1943 - styczeń 1945.
     Napis wykonany będzie w języku polskim i angielskim. Tablica będzie miała około dwóch metrów wysokości. Wykonana będzie z ciemnego grafitu, a napis będzie jasny. Głównym organizatorem postawienia pomnika jest Rada Ochrony Pamięci, Walki i Męczeństwa. Gmina Szubin koordynuje przedsięwzięcie pod względem logistycznym. Uroczystość rozpocznie się o 1200 w asyście wojska. Na uroczystość zostali zaproszeni m.in. ambasador USA w Polsce Stephen Mull, marszałek Sejmu RP Radosław Sikorski, minister spraw wewnętrznych Teresa Piotrowska, marszałek sejmiku wojewódzkiego Piotr Całbecki. Przyjadą również rodziny oficerów.
     Po uroczystości goście obejrzą gotową makietę Oflagu wykonaną przez wychowanków zakładu poprawczego. Wysłuchają historii obozu, którą przybliży dyrektor Muzeum Ziemi Szubińskiej Kamila Czechowska.

Remigiusz Konieczka
Pałuki nr 1207 (13/2015)

Inne teksty na ten temat: 

W oflagu i w Szubinie

Ucieczka alianckich jeńców obozu w Szubinie

Szubin a Katyń

Szubin i Pałuki w czasie II wojny światowej

Wielkanoc 1940 w oflagu

Ameryka - Normandia

Obozy jenieckie w Szubinie w czasie II wojny światowej

Obóz jeniecki w Szubinie w latach 1940-45

Jak Aidan Crawley uciekł z Szubina

Pamięci amerykańskich jeńców

Hanoi pełne bagietek i motocyklów

Codzienność jeńców oflagu

Głosili prawdę o Polsce