Odkrywają tajemnice chrząszczy w parkach - sukces w konkursie naukowym Odkrycia EUCYS

Barbara Sieradzka i Alicja Szmiel, mieszkanki Janowca Wielkopolskiego i uczennice LO w Żninie wspólnie z Oskarem Grobelnym z LO w Gnieźnie eksplorowali trzy parki miejskie w pierwszej stolicy Polski. Określili ilość i gatunki chrząszczy w nich występujących i przedstawili analizę porównawczą, która może pomóc w przygotowywaniu kolejnych założeń parkowych w taki sposób, by stanowiły one dogodne siedliska dla cennych dla ekosystemu owadów. Praca została doceniona w polskiej edycji konkursu Odkrycia EUCYS.

Pomysłodawcą stworzenia Charakterystyki entomofauny chrząszczy (Coleoptera) parków miejskich w Gnieźnie był uczeń tamtejszego I Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie, Oskar Grobelny. Jego pasją jest biologia, a zwłaszcza chrząszcze właśnie. Wcześniej był finalistą ogólnopolskiej olimpiady biologicznej. Tak się składa, że do LO w Gnieźnie uczęszczają też uczniowie z Janowca Wielkopolskiego. Tymczasem w I Liceum Ogólnokształcącego im. Braci w Śniadeckich uczą się Alicja Szmiel (klasa o profilu biologiczno-chemiczno-matematycznym) i Barbara Sieradzka (klasa o profilu  biol-chem - język angielski). Druga z dziewcząt ma koleżankę, która uczy się w LO w Gnieźnie i zna się z Oskarem. Nastolatki ze żnińskiego LO również mocno interesują się biologią. Z tej przyczyny również, że po maturze - tę będą zdawały już w przyszłym roku - chciałyby studiować medycynę. Dziewczyny nawiązały więc kontakt ze swoim rówieśnikiem z Gniezna, by podpytać go o sprawy związane z olimpiadą i w ogóle z biologią.

Licealiści doszli do wniosku, że dobrym przetarciem przed maturą i później studiami będzie stworzenie pracy z zakresu środowiska na konkurs Odkrycia EUCYS - edycja Polska, który organizuje Fundusz Zdolni. Oskar jako specjalista od chrząszczy zaproponował licealistkom ze Żnina opracowanie charakterystyki właśnie chrząszczy, które występują w trzech parkach gnieźnieńskich. Dziewczyny przystały na ten pomysł. Licealiści wspólnie eksplorowali parki w Gnieźnie, by chwytać i rozpoznawać gatunki chrząszczy 

Postępująca urbanizacja powoduje spadek bioróżnorodności także jeśli chodzi o chrząszcze. Choć, jak zdradziła nam w rozmowie Alicja Szmiel, udało im się znaleźć jeden z gatunków, których nie widziano na skwerkach i parkach w Gnieźnie już od kilkudziesięciu lat. Ogólnie jednak, sytuacja chrząszczy najlepsza nie jest. Licealiści dokonali porównań składów gatunkowych w parkach i określili w przygotowanym artykule argumenty przemawiające za tym, że w tworzeniu nowych założeń parkowych w pierwszej stolicy Polski ważna jest nie tylko ich powierzchnia, ale zapewnienie różnorodności gatunkowej i siedliskowej chrząszczy. Warto mieć to na uwadze, bo chrząszcze pełnią ważną rolę w ekosystemach.

Na konkurs Odkrycia EUCYS w różnych dziedzinach naukowych wysłano z całej Polski kilkaset prac. Projekt, którego współautorkami są Alicja i Basia jako jeden z szesnastu zakwalifikował się do finału na Uniwersytecie Warszawskim. Dziewczyny wraz z Oskarem stanęły przed komisją oceniającą, która omawiała finałowe projekty z ich autorami. Niestety autorom charakterystyki gnieźnieńskich chrząszczy nie udało się zakwalifikować do finału międzynarodowego w Rydze, ale osiągnięty finał krajowy to też sukces niebywały dla młodych mieszkanek Janowca Wielkopolskiego. Przeprowadzona inwentaryzacja została nie tylko fachowo przez nich opisana, również przy użyciu łacińskich nazw gatunków, ale też była precyzyjnie zaprezentowana w gablotach. Można zresztą tę pracę zobaczyć w internecie skanując kod QR ze zdjęcia, które zamieszczamy dzięki uprzejmości Basi Sieradzkiej

Dziewczyny otrzymały dyplomy i upominki w szkole w Żninie szóstki z biologi na świadectwie. Basia i Alicja cieszą się z tej naukowej przygody. Zdają sobie sprawę, że do niedawna były laikami w zakresie chrząszczy, ale teraz sporo już o nich wiedzą. Uczennice są wdzięczne bardziej doświadczonemu w zakresie koleopterologii (dział entomologii poświęcony chrząszczom) koledze z Gniezna, za możliwość uczestniczenia w tej naukowej przygodzie. Przygoda ta była dla nich nie tylko okazją do zmierzenia się z nowymi wyzwaniami, ale też inspiracją na przyszłość. Choć entomologią zawodowo raczej nie chcą się w przyszłości zajmować. Jak wspomnieliśmy, marzą o medycynie.

Karol Gapiński

fot. Karol Gapiński

fot. z archiwum Barbary Sieradzkiej i Alicji Szmiel

fot.  Odkrycia EUCYS