Pałucki budowniczy Wiktor Stabrowski z Kcyni

We wszelkich opracowaniach przy nazwisku Stabrowski figuruje, iż pochodzi z Kcyni, chociaż co do tego faktu nie ma stuprocentowej pewności. Nie jest też znana dokładna data urodzin (dzień, miesiąc).

    Urodził się w 1822 r. Studiował prawdopodobnie w Poznaniu, po czym około 1847 roku powrócił do Kcyni, gdzie przy poparciu osób wpływowych założył warsztat otrzymując tytuł budowniczego.

Dwór z XIX w. w Czeszewie zbudowany dla Karola Libelta. Stan z 1980 r. fot. Józef Marosz Pałac w Cerekwicy k. Żnina zbudowany dla Rogalińskich. Stan z 1980 r. fot. Józef Marosz

    Pierwszą znaną budową, którą zaprojektował była oranżeria przy północnej fasadzie zamku w Kórniku. Została rozebrana w 1858 r. podczas przebudowy tej części zamku. Kolejnym obiektem zaprojektowanym przez Stabrowskiego był dwór w Czeszewie (1858-60) dla wielkiego Wielkopolanina - Karola Libelta. W latach 1861-64 pracował przy realizacji kościoła w Grylewie. Istnieje przypuszczenie, iż był projektantem pałacu w Stępuchowie (1865-70) dla Władysława Moszczeńskiego oraz, pewne, kościoła w Kozielsku (1869-74). Następnymi projektami Stabrowskiego były pałace w okolicy Kcyni: w Rozpętku (budowa 1870-80) dla właścicieli Niemców, w Siernikach dla Mieczkowskich (1876) i w Cerekwicy koło Żnina (1876) dla Rogalińskich. Oprócz działalności projektanckiej prowadził też Stabrowski nadzór budowlany np. przy Kaplicy Czapskich w Smogulcu (1876-80).
    Przedstawione wyżej przykłady nie stanowią zapewne pełnego dorobku Wiktora Stabrowskiego.
    Temu wybitnemu budowniczemu i architektowi należałoby poświęcić więcej uwagi. A może coś na jego temat wiedzą czytelnicy "Pałuk"?
    Ryszard Dereżyński w swoim artykule pt. "Zapomniany budowniczy - rzecz o Wiktorze Stabrowskim" ("Dwutygodnik Pałucki nr 1/92) pisze: - "Zrealizowane przez Stabrowskiego obiekty świadczą o wszechstronności warsztatu architektonicznego i budowlanego tego twórcy. Projektował on zarówno pałace jak i obiekty o charakterze sakralnym. Mimo że dzisiaj poziomu tych realizacji nie możemy zaliczyć do najwyższych, to należał on do najbardziej popularnych i wziętych w swoim okresie architektów na tym terenie. Nie stworzył budowli wybitnych, jednostkowych, mogących stać  się wzorem do naśladowania, lecz wszystkie jego prace charakteryzuje najwyższy poziom rzemiosła budowlanego i projektowego.

opracował Józef Marosz
Pałuki nr 75 (27/1993)
 
   Od autor a

    Nigdzie nie spotkałem się z podaniem projektanta i architekta XIX-wiecznych pałacyków i dworków na Pałukach w: Brzyskorzystewku (z ok. 1873 r.), Chomiąży Szlacheckiej (z ok. połowy XIX w.), Górkach Dąbskich (z ok. 1870 r.), Obudnie (z II poł. XIX w.), Sielcu (z poł. XIX w.), Słębowie (poł. XIX w.), Wenecji (II poł. XIX w.), Złotnikach (z ok. 1880 r.), Grocholinie (poł. XIX w.), Pińsku (poł. XIX w.), Samoklęskach (II poł. XIX w.), Słupach, Szczepicach, Tupadłach (II poł. XIX w.), Zalesiu.
    Być może projektantem i budowniczym niejednego z nich był Wiktor Stabrowski z Kcyni.