Witacz Czochralskiego

Podczas pracy komisji nad wyborem projektu witacza

           fot. Anna Duda-Nowicka

Kcynia, projekt,
     Witacz Czochralskiego
     Wybrano już projekt witacza, który uświadamiać będzie przejezdnym, że Jan Czochralski był kcynianinem.

     - Konkurs na projekt witacza jest jednym z działań gminy Kcynia propagującym postać i dorobek prof. Jana Czochralskiego i wpisującym się tym samym w inicjatywy promujące ustanowiony przez Sejm RP Rok 2013 - Rokiem Jana Czochralskiego - informuje koordynator konkursu Anna Duda-Nowicka z działu promocji kcyńskiego ratusza.
     Spośród 14 nadesłanych projektów witacza związanego z prof. Janem Czochralskim komisja konkursowa wybrała pracę Adama Zielińskiego z Poznania. Wyboru dokonano 12 grudnia i na 5 członków komisji 4 było za zwycięską propozycją. W komisji zasiedli: burmistrz Kcyni Piotr Hemmerling, kierownik referatu edukacji, promocji, sportu i kultury Wojciech Jaskulski, przewodnicząca Rady Miejskiej Gabriela Repczyńska, przewodniczący komisji gospodarki mieszkaniowej, porządku publicznego, oświaty, kultury, sportu i spraw socjalnych Dariusz Kurdelski, dyrektor Szkoły Podstawowej im. J. Czochralskiego Michał Poczobutt. Z głosem doradczym wystąpili Jan Kurant - propagator postaci i dorobku Jana Czochralskiego oraz plastyk Wiesław Nadolny.
     Prace na konkurs nadesłało 14 autorów, m.in. z Bydgoszczy, Wałcza, Nakła, Kcyni, Warszawy, Wapna, Szubina, Torunia, Janowca Wielkopolskiego. Prace były oceniane anonimowo.
     Oficjalna prezentacja prac zgłoszonych do konkursu oraz zwycięskiego projektu nastąpi podczas sesji Rady Miejskiej 31 grudnia, gdzie w porządku obrad znajdzie się projekt uchwały w sprawie pośmiertnego nadania tytułu Honorowy Obywatel Gminy Kcynia prof. Janowi Czochralskiemu.

Sylwia Wysocka
Pałuki nr 1088 (51/2012)

Z listów
     Ustanowienie roku 2013 Rokiem Jana Czochralskiego - naukowca z Pałuk
     Jako członek ogólnopolskiego społecznego komitetu obchodów Roku Jana Czochralskiego, pragnę poinformować społeczność pałucką, iż uchwałą Sejmu RP z 7 grudnia 2012 (podpisaną przez Marszałek Ewę Kopacz) rok 2013 został przez Sejm RP ustanowiony Rokiem Jana Czochralskiego (równocześnie Sejm RP uchwalił, że Julian Tuwim i Witold Lutosławski patronują Rokowi 2013).
     Profesor Jan Czochralski (1885-1953), rodem z Kcyni, był światowej klasy chemikiem, metaloznawcą oraz materiałoznawcą. Przez międzynarodową społeczność naukową postrzegany jest jako jeden, obok m.in. Kopernika, Curie-Skłodowskiej, Fajansa, Olszewskiego, Wróblewskiego, Smoluchowskiego, Mięsowicza, Wolfkego, itd., badaczy z polskim rodowodem, z zakresu nauk przyrodniczych i technicznych, którzy złotymi zgłoskami zapisali się w historii światowej nauki i techniki.
     Uchwała Sejmu RP głosi m. in.: W sześćdziesiątą rocznicę śmierci Jana Czochralskiego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej postanawia oddać hołd jednemu z najwybitniejszych naukowców współczesnej techniki, którego przełomowe odkrycia przyczyniły się do światowego rozwoju nauki. Odkryta przez niego metoda otrzymywania monokryształów, nazwana od jego nazwiska metodą Czochralskiego, wyprzedziła o kilkadziesiąt lat swoją epokę i umożliwiła rozwój elektroniki. Dziś wszelkie urządzenia elektroniczne zawierają układy scalone, diody i inne elementy z monokrystalicznego krzemu, otrzymywanego właśnie metodą Czochralskiego.
     Uchwała ta głosi dalej, iż wkład prof. Jana Czochralskiego, jako polskiego uczonego, w dziedzinę światowej nauki i techniki został doceniony przez społeczność uczonych z całego świata, którzy zaczęli korzystać z jego najważniejszego wynalazku i metody - wynalazku, bez którego trudno byłoby funkcjonować w XXI wieku.
     Szczegółową informację na temat powojennych perypetii prof. Czochralskiego z ówczesną serwilistyczną władzą komunistyczną znaleźć można w artykule Gazety Wyborczej P. Cieślińskiego z 15 lipca 2011r. pt. Sceny z życia patrioty, którego uznano za zdrajcę.
     Bardzo wszechstronne i obiektywne omówienie dokonań życiowych pałuckiego uczonego znajdzie czytelnik w książce Pawła E. Tomaszewskiego Powrót. Rzecz o Janie Czochralskim (Oficyna Wydawnicza ATUT oraz INTBS PAN, Wrocław 2012). Można się z niej m. in. dowiedzieć o pewnym zamiłowaniu tego obdarzonego bądź co bądź ścisłym umysłem pałuckiego uczonego do poezji, w pisaniu której próbował on swoich sił. Dowiadujemy się ponadto, iż już rok po jego śmierci pewien badacz amerykański z Bell Telephone Lab. zakwestionował pierwszeństwo w odniesieniu do autorstwa metody CZ wyciągania monokryształów ze stopu (metalu), proponując własne. Prezentacja samej metody jest dostępna w języku polskim, np. w miesięczniku SIiTPCH Chemik, zeszyt 10, str. 535 z roku 2005, autorstwa J. Siódmiaka i AG; w aktualnym numerze jest, przekazana za PAP notka o Roku Jana Czochralskiego, a np. w numerze z 2004 r. informacja w języku angielskim, w rubryce Postaci Polskiej Chemii w Nauce i Technice.
     W roku 2013 planuje się na terenie całego kraju, jak również na forum międzynarodowym, szereg imprez i spotkań upamiętniających to ważne wydarzenie. Na koniec warto wzmiankować niecodzienną inicjatywę. Mianowicie, powstająca w Panowicach w woj. lubuskim elektrownia słoneczna będzie nosić imię prof. J. Czochralskiego (dr. P.E. Tomaszewski, informacja prywatna). Warto również śledzić losy tego wielkiego wydarzenia na portalu Urzędu Miejskiego w Kcyni - bieżących informacji może udzielić Anna Duda-Nowicka.

Adam Gadomski
Bydgoszcz - Żnin, 17.12.2012
Pałuki nr 1088 (51/2012)