120 lat mechanika

Szkoła wielu szkół
     120 lat mechanika
     Przed wojną była to niemiecka Szkoła Dokształcająca i Szkoła Ogólnokształcąca Zawodowa. Po wojnie działała Szkoła Dokształcająca, Średnia Szkoła Zawodowa i Zespół Szkół Mechanicznych. Teraz przy ul. Browarowej młodzież uczęszcza do Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych. Placówka w tym roku obchodzi 120. urodziny.

Budynek szkolny przy ul. Mickiewicza (dziś jest to budynek Zespołu Szkół Specjalnych) 
                 fot. archiwum szkoły

     Józef Klawikowski, dyrektor szkoły w latach 1946-1955 i 1956-1960, prowadził kronikę szkolną. W pierwszym tomie tej kroniki zapisał, że szkoła istnieje od 1890 roku. Informacja kronikarska znalazła potwierdzenie w dokumentach archiwalnych. W Archiwum Państwowym w Inowrocławiu znajduje się Statut Miejscowy z 1901 roku dla Fortbildungsschule in Znin (Szkoła Dokształcająca w Żninie). Z wykazu uczniów wynika, że w szkole uczyła się młodzież urodzona w 1870 roku, co wskazuje, że placówka funkcjonowała w 1887 lub 1888 roku. Dyrekcja i nauczyciele przyjęli datę 1890 roku jako początek istnienia szkoły. Siedzibą szkoły był mały budynek przy kościele ewangelickim w Żninie. Dziś mieści się tam Zespół Szkół Ekonomiczno-Handlowych.
     Dokładna historia szkoły znajdzie się w wydawnictwie przygotowywanym specjalnie na 120-lecie. Weryfikacją źródeł - kronik i dokumentów - zajął się germanista Robert Luchowski. Całość opracowuje polonistka Iwona Zielińska.

KIEROWNICY I DYREKTORZY * Zenon Synoradzki do 1931 * Władysław Wydra1931-1938 * Józef Klawikowski p.o. kierownika 1938 * Zygmunt Kupniewicz 1939 * Dionizy Krzymiński 1945 * Józef Klawikowski 1946-1955, 1956 -1960 * Zygfryd Zwadziszewski 1955 * Jan Księski p.o. dyrektora 1960-1965 * Jan Kowalski do lutego1965 * Henryk Pejka p.o. dyrektora 1965, od 1966-1980 * Stanisław Musiał 1980-1995 * Józef Kaczmarek 1995-2001 * Jolanta Kryszak p.o. dyrektora, po śmierci dyrektora Józefa Kaczmarka * Leszek Kowalski – od 1 września 2001 do dziś

     Lekcje w niemieckiej Fortbildungsschule odbywały się dwa razy w tygodniu wieczorem od 19:00 do 21:00. Do szkoły uczęszczało ok. 40 terminatorów, którzy uczyli się zawodu w żnińskich zakładach rzemieślniczych. Za brak obecności w szkole władze miejskie nakładały kary w postaci kar pieniężnych, a nawet aresztu. Uczono w języku niemieckim czytania i pisania oraz rachunków. Od 1905 roku młodzież chodziła do szkoły trzy razy w tygodniu. Obowiązkowi dokształcenia zawodowego podlegała młodzież do osiemnastego roku życia. Co ciekawe - uczniowie, którzy praktykowali w zawodzie kupca, nie mieli obowiązku uczęszczania do szkoły.
     W czasie I wojny światowej uczniowie szkoły zostali powołani do wojska. Po odzyskaniu niepodległości przystąpiono do organizowania polskiej szkoły zawodowej. Zajęcia zaczęły się odbywać w budynku przy ul. Szkolnej. Ale nie w budynku szkoły powszechnej, ale w części, w której dziś są mieszkania. Zajęcia miały formę kursów i odbywały się w godzinach popołudniowych lub wieczornych. Uczniowie chodzili na lekcje trzy razy w tygodniu. Była to Szkoła Ogólnokształcąca Zawodowa. Jej rektorem, jak wtedy nazywano kierownika, do 1931 roku był Zenon Synoradzki. Od 1931 do 1933 był nim Władysław Wydra, a od 1933 do 1938 roku Marian Zaleski. W 1938 roku pełniącym obowiązki kierownika był Józef Klawikowski. W tym roku placówka stała się w pełni samodzielna i zmieniła nazwę na: Publiczna Szkoła Dokształcająca Zawodowa. Uczyło się w niej 150 chłopców. W szkole została uruchomiona klasa poligraficzna ze względu na rozwój drukarni Alfreda Krzyckiego. On sam został nauczycielem przedmiotów zawodowych. Uczniowie szkoły dokształcającej dostali specjalne czapki szyte z granatowego aksamitu ze srebrnym sznurkiem nad daszkiem.

Warsztaty szkolne przy ul. Mickiewicza 10   
                  fot. archiwum szkoły

     1 września Józef Klawikowski na własną wcześniejszą prośbę został przeniesiony do Swarzędza. Nowym kierownikiem został Zygmunt Kupniewicz, ale tego dnia rozpoczęła się II wojna światowa. W jej trakcie zginęli nauczyciele: Walerian Jankowski, Władysław Wydra i Stefan Załaj. Zygmunt Klawikowski trafił do obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Dokumenty szkolne uległy zniszczeniu.
     Zapisy do szkoły zawodowej oraz na kursy mistrzowskie i czeladnicze rozpoczęły się w marcu 145 roku, a więc dwa miesiące po wyzwoleniu Żnina, jeszcze w trakcie działań wojennych. Lekcje rozpoczęły się już na początku kwietnia w budynku przy ul. Szkolnej, a już pod koniec tego miesiąca nastąpiło otwarcie szkoły zawodowej w nowym budynku przy ul. Bydgoskiej. Dziś jest tam Zespół Szkół Specjalnych. W pięciu klasach uczyło się 150 uczniów w grupach metalowej i ogólnej. Rok później szkoła miała sześć oddziałów, a uczniowie kształcili się w dodatkowej grupie - spożywczo-handlowej. Wtedy też w szkole pojawiły się dziewczęta. W 1947 roku placówka stała się Publiczną Średnią Szkołą Zawodową i przeszła na garnuszek państwa. W następnym roku uczniowie kształcili się już w 4 grupach zawodowych: metalowej, elektryczno-budowlanej, handlowo-spożywczej i odzieżowo-fryzjerskiej. Uruchomione zostały kursy kupieckie i przygotowujące do egzaminu czeladniczego. Pierwszy komitet rodzicielski został powołany w kwietniu 1949 roku. Również po wojnie uczniowie mieli granatowe, aksamitne czapki ze srebrnym splotem sznurka, ale zakładali je głównie na uroczystości.
     Szkoła zawodowa nieodłącznie kojarzona jest do dziś z warsztatami. Pierwsze warsztaty zawodowe zostały otwarte 1 października 1949 roku przy ul. Mickiewicza 10.
     Kolejne lata w historii szkoły, to zmiany nazwy placówki i zwiększanie liczby uczniów. W latach 50. placówka zmienia nazwę na Średnią Szkołę Zawodową. W latach 60. szkoła miała swoją filię w Janowcu. Kolejna dekada przyniosła następną przeprowadzkę. Uczniowie w lutym 1973 roku rozpoczęli naukę w klasach przy ul. Browarowej. Szkoła otrzymała imię Bojowników o Wolność i Demokrację. W połowie lat 70. powstało w szkole Liceum Zawodowe. W 1976 roku placówka została Zespołem Szkół Mechanicznych. W skład zespołu wchodziły: Zasadnicza Szkoła Zawodowa, Zasadnicza Szkoła Dokształcająca, Liceum Zawodowe i Szkoła Przysposabiająca do Zawodu. Młodzież uczyła się zawodu ślusarza, mechanika i tokarza. Liceum Zawodowe kształciło mechaników budowy i naprawy maszyn. Dla absolwentów zawodówki w 1977 roku swe podwoje otworzyło Technikum Mechanizacji Rolnictwa. Rok później utworzono Technikum Mechaniczne dla Pracujących. W szkole pracowało 38 nauczycieli, a kształciło się około 1.000 uczniów. Technikum Mechaniczne na podbudowie szkoły zawodowej zostało otwarte dopiero w 1984 roku. W tym okresie działało też wieczorowe Technikum Samochodowe. W latach 80. dyrektor Stanisław Musiał rozpoczął starania związane z rozbudową szkoły. W budynku uczyło się blisko 9:00 uczniów. Lekcje trwały od 8:00 do 20:00. Nowe skrzydło zostało oddane do użytku w październiku 1992 roku.
Kolejnym ważnym etapem w historii szkoły była reforma oświaty z 1999 roku. Wtedy to powstały gimnazja, a dawne szkoły średnie stały się szkołami ponadgimnazjalnymi. Zespół Szkół Mechanicznych w 2001 roku połączył się z Technikum Technologii Żywności. Siedziba tej szkoły mieściła się w budynku przy ul. Klemensa Janickiego. Powstał Zespół Szkół Techniczno-Technologicznych, który w 2002 roku został Zespołem Szkół Ponadgimnazjalnych. W 2004 roku patronem szkoły została bł. Maria Karłowska, pierwsza urodzona na Pałukach osoba wyniesiona na ołtarze (w 1996 roku).
     Dziś w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych im. Marii Karłowskiej naukę pobiera 640 uczniów. W szkole pracuje 56 nauczycieli. Młodzież kształci się w następujących typach szkół: technikum kształcącym w zawodzie technik mechanik i technik informatyk, technikum technologii żywności, liceum ogólnokształcącym, liceum profilowanym, zasadniczej szkole zawodowej kształcącej w zawodzie operatora obrabiarek skrawających, zasadniczej szkole zawodowej dla młodocianych pracowników (wielozawodowej), uzupełniającym liceum ogólnokształcącym dla absolwentów zasadniczej szkoły zawodowej (kształci w systemie dziennym) oraz ośrodku kształcenia i doskonalenia zawodowego.
     Obecny dyrektor szkoły Leszek Kowalski pełni tę funkcję od 1 września 2001 roku. Pracę w szkole jako nauczyciel zaczynał w 1987 roku. - Dawniej była to szkoła typu męskiego. Po połączeniu z technikum technologii żywności zmienił się charakter szkoły, doszły nowe kierunki kształcenia, a szkoła nabrała charakteru nie tyle zawodowego, co ogólnokształcącego - mówi dyrektor Leszek Kowalski.
     Uroczystości na 120-lecie zostały zaplanowane na 8 października. O 12:00 zostanie odprawiona msza święta w kościele pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Polski. Będzie to msza koncelebrowana, a odprawią ją kapłani, którzy są absolwentami szkoły. Około 13:00 w Żnińskim Domu Kultury odbędzie się uroczysta akademia jubileuszowa. Potrwa mniej więcej półtorej godziny. Potem uroczystości przeniosą się na teren szkoły. Około 14:30 przy wejściu do budynku zostanie odsłonięta tablica pamiątkowa. Potem goście i absolwenci będą mogli zwiedzić szkołę. Na 19:00 zaplanowany został bal absolwenta, na który zaproszeni są również obecni i byli pracownicy. Bal odbędzie się w restauracji Basztowa.

Remigiusz Konieczka
Pałuki nr 972 (39/2010)