Film Smukała 1941-1943 kręcony w Żninie i Smerzynie z udziałem statystów z Pałuk

W sobotę 5 października najpierw na terenie Żnińskiej Kolei Wąskotorowej w Żninie, a późnym wieczorem w Smerzynie na posesji należącej do kolekcjonera historycznych eksponatów kręcono materiały do fabularyzowanego dokumentu o niemieckim obozie przesiedleńczym w Smukale z czasów II wojny światowej. W zdjęciach wzięli udział statyści także ze Żnina oraz z KGW w Chomętowie. To nie koniec nagrań do tego filmu. Jego premiera zapowiadana jest na jesień przyszłego roku. Ekipa filmowa wróci do Żnina na kolejne zdjęcia jeszcze wiosną.

W sobotnie popołudnie na ul. Potockiego w Żninie pojawiła się ekipa filmowa i przez kilka godzin  nagrywała materiał na potrzeby filmu pod roboczym tytułem Smukała 1941-1943. Obraz ten opowiada historię niemieckiego obozu przesiedleńczego dla Polaków zlokalizowanego na terenie Smukały (obecnie w granicach Bydgoszczy). Pomysłodawcą projektu i autorem scenariusza jest Tomasz Olechnowicz, prezes Stowarzyszenia Waleczne Serce z Bydgoszczy (mieszka akurat na terenie Smukały), reżyserką Agnieszka Kluzińska, operatorem kamery Dominik Krzeszewski. Ten ostatni był wcześniej współautorem scenariusza i operatorem także Głodu Wolności, czyli filmu o ucieczce brytyjskich lotników z niemieckiego oflagu w Szubinie.

Na planie filmowym na terenie ŻKW fot. Martyna Staniszewska

- Na potrzeby realizacji filmu poszukiwaliśmy elementów dawnej infrastruktury kolejowej, aby oddać klimat zarówno wnętrza zabytkowego wagonu pasażerskiego, jak również dworca z okresu okupacji . Pomocną dłoń wyciągnął do nas pan Łukasz Małachowski, który zainicjował możliwość realizacji nagrań na terenie Żnińskiej Kolei Wąskotorowej, za co  jesteśmy mu ogromnie wdzięczni. Chcieliśmy również bardzo serdecznie podziękować pani Marzenie Staniszewskiej, kierowniczce obiektu, za udostępnienie terenu do realizacji zdjęć. W planach są kolejne nagrania scen do filmu z wykorzystaniem zabytkowych wagonów towarowych wiosną 2025 roku, zaś premiera  filmu jesienią przyszłego roku. Wyrazy wdzięczności składamy również wszystkim osobą wcielającym się w rolę statystów, którzy poświęcili swój czas, aby wziąć udział w projekcie. Dziękujemy paniom i panom z Koła Gospodyń Wiejskich z Chomętowa, uczniom i rodzicom z Szkoły Podstawowej im. ks. Jana Twardowskiego w Przyłękach, panu Maciejowi Bordunowi, pani Dominice Lisiak, panu Piotrowi Winieckiemu, Angelice Grobelnej, Maciejowi Cegielskiemu, jak również Markowi Wiśniewskiemu z Zespołu Szkół nr 5 z Bydgoszczy za relację fotograficzną z wydarzenia - powiedziała nam Agnieszka Kluzińska, reżyserka filmu.

Na planie filmowym na terenie ŻKW fot. Martyna Staniszewska

Łukasz Małachowski dodaje, że z Agnieszką Kluzińską znał się wcześniej, gdy więc usłyszał od niej o tym, że chce realizować zdjęcia do filmu, do których potrzebuje zabytkowych wagonów,  podsunął jej pomysł z wykorzystaniem ŻKW, której jest pracownikiem.

Na planie filmowym na terenie ŻKW fot. Martyna Staniszewska

Zaraz po nagraniach na ŻKW ekipa filmowa - wraz z KGW w Chomętowie udała się do Smerzyna. Tam kręcone były materiały inscenizujące wywózkę ludności wiejskiej. Zabytkowy wóz drabiniasty użyczył filmowcom właściciel wielu eksponatów nie tylko z okresu II wojny światowej i czasów przedwojennych, Paweł Konopa. Były to zdjęcia nocne. Panie z KGW w Chomętowie zostały zaproszone do udziału w nagraniach nieprzypadkowo, ponieważ, jak powiedziała nam Krystyna Piątek, przewodnicząca tej organizacji, w jej ramach działa też teatr. Zatem panie z Chomętowa mają również doświadczenie aktorskie.

Na planie filmowym na terenie ŻKW fot. Marek Wiśniewski

Film powstaje społecznie, bez dotacji i finansów publicznych. Udział w nim ma charakter non profit. Film objęty jest patronatem marszałka województwa kujawsko-pomorskiego.

19 października będą realizowane zdjęcia w Smukale. Zresztą KGW z Chomętowa też się na te zdjęcia wybiera, i to w większym składzie.Jak mówi Krystyna Piątek, pojedzie tam z Chomętowa cały bus osób, które staną na planie filmowym.

Uczestnicy nagrań w Smerzynie na pamiątkowym zdjęciu fot. Marek Wiśniewski

Kolejne zdjęcia inscenizacyjne z wykorzystaniem wagonów towarowych (będą to wagony bydlęce) w Żninie, planowane są na wiosnę przyszłego roku. Wówczas ekipa filmowa chętnie skorzystałaby także z nowych twarzy, jeśli chodzi o statystów. Choć trzeba nadmienić, że fabularyzowane zdjęcia to tylko część całej koncepcji. Będą one w dużej mierze wykorzystywane jako tło przy wypowiedziach bydgoskich historyków na temat obozu przesiedleńczego w Smukale. Choć dialogi aktorskie też są przewidziane.

Uczestnicy nagrań w Smerzynie na pamiątkowym zdjęciu fot. Marek Wiśniewski

Dokładny termin i miejsce premiery nie są jeszcze ustalone. Zapewne będzie to w Bydgoszczy. Agnieszka Kluzińska pragnie, aby jej film był następnie prezentowany w szkołach, zaproponuje go także na pokazy w domach kultury. W dalszej przyszłości pewnie zostanie zamieszczony w internecie, w serwisie YouTube. Początkowo planowała, że film potrwa pół godziny, ale materiał okazał się na tyle bogaty, pojawiły się też nowe pomysły inscenizacyjne i teraz można zakładać, że ten dokument z fabularyzowanymi wstawkami będzie jednak dłuższy.

Karol Gapiński