Grypa ptaków i rzekomy pomór drobiu. Groźne choroby atakują drób

Na terytorium Polski od 1 stycznia 2025 r. stwierdzono 3 ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu, 2 ogniska u ptaków w niewoli oraz 5 ognisk u ptaków dzikich. Poza tym 21 stycznia br. u kur rzeźnych w gospodarstwie w Dąbrowie Biskupiej, w powiecie inowrocławskim, wykryto ognisko innej groźnej choroby - rzekomego pomoru drobiu (ND).

GRYPA PTAKÓW 

23 stycznia Główny Lekarz Weterynarii poinformował o stwierdzeniu trzeciego ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków u drobiu na podstawie wyników badań laboratoryjnych z 22 stycznia 2025 r. przeprowadzonych przez PIW - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach. Ognisko zostało stwierdzone w gospodarstwie komercyjnym, utrzymującym prawie 60 tysięcy indyków rzeźnych zlokalizowanym w powiecie giżyckim, w woj. warmińsko-mazurskim.

Grypa ptaków, to choroba wirusowa, która dotyka zarówno drób jak i ptaki dzikie. Zakażenia mogą być wywoływane przez wirusy grypy wysoce zjadliwej oraz wirusy o niskiej zjadliwości. Na zakażenie wirusami grypy ptaków podatne są prawie wszystkie gatunki ptaków zarówno domowych (drób), jak i dzikich utrzymywanych w niewoli oraz ptaków wolno żyjących. Kury i indyki cechuje największa wrażliwość na zakażenie i występowanie klinicznej postaci choroby. 

Wirus grypy ptaków może zachowywać aktywność w sprzyjającym środowisku kurnika przez długi czas. Długo przeżywa w niskich temperaturach. W zamrożeniu wiele miesięcy, a nawet lat. W wodzie aktywność wirusa obserwowano nawet po kilku tygodniach od jej zanieczyszczenia. Zatem istotne jest, przy podejrzeniu lub stwierdzeniu choroby, zabezpieczenie pomieszczeń, sprzętu, nawozu oraz dokładne ich oczyszczenie i odkażenie. Wirusy grypy są wrażliwe na powszechnie stosowane środki dezynfekcyjne oraz detergenty. Niszczy go również obróbka termiczna - w temperaturze 70 stopni ginie niemal natychmiast. Dlatego prawidłowe pieczenie, smażenie czy gotowanie mięsa drobiowego czy jaj skutecznie niszczy wirusa.

ZAKAŻENIE

Zakażenie następuje głównie drogą oddechową i pokarmową. Najbardziej prawdopodobnym źródłem zakażenia drobiu domowego jest bezpośredni lub pośredni kontakt z wędrującymi ptakami dzikimi, zwykle ptactwem wodnym, ich odchodami czy przez korzystanie ze wspólnych zbiorników wodnych. Zakażone ptaki wydalają wirus w dużych ilościach przede wszystkim z kałem, wydzieliną z oczu i z dróg oddechowych oraz z wydychanym powietrzem. Rozprzestrzenienie wirusa może następować przez zanieczyszczoną paszę, wodę, nawóz, ściółkę, sprzęt i środki transportu. Bardzo ważną rolę w przenoszeniu wirusa grypy ptaków odgrywa człowiek, który przez zanieczyszczone ubranie, obuwie itp. może przyczynić się do rozprzestrzeniania choroby.

- W powiecie żnińskim, mogileńskim, nakielskim obowiązuje zakaz wypuszczania drobiu, także tego przyzagrodowego [Rozporządzenie nr 13/2024 Wojewody Kuj.-Pom. z 25 października 2024 r. o uznaniu powiatów woj. kuj.-pom. za obszar zagrożony wystąpieniem choroby - przyp. red]. W celu uniknięcia zakażenia należy zabezpieczyć stado przed ewentualnym kontaktem z dzikim ptactwem (dachy, siatki, woliery). Nie karmić i nie poić drobiu na zewnątrz, aby dzikie ptaki nie miały dostępu do paszy i wody. Absolutnie nie wolno wykorzystywać do pojenia drobiu wody pochodzącej ze zbiorników otwartych. Ważne jest przestrzeganie zasad bioasekuracji. Po kontakcie z drobiem, a już tym bardziej z dzikim ptactwem, myć i dezynfekować ręce. Do obsługi drobiu używać odzieży i obuwia ochronnego, a nawet maseczek. Stosować przed wejściami maty ze środkiem dezynfekcyjnym. Przestrzeganie zasad jest tu kluczowe i przynosi efekty - powiedział Andrzej Domagalski - Powiatowy Lekarz Weterynarii w Żninie.

OBJAWY 

Przebieg i objawy kliniczne grypy ptaków są zróżnicowane i zależą od zjadliwości wirusa, gatunku i wieku ptaków, towarzyszących zakażeń i stresogennych wpływów środowiska. Najczęstsze objawy kliniczne to depresja, silne łzawienie, kichanie, duszność, obrzęk zatok podoczodołowych, sinica grzebienia i dzwonków, obrzęk głowy, nastroszenie piór, biegunka, objawy nerwowe, gwałtowny spadek lub zatrzymanie produkcji jaj lub miękkie skorupy. W ostrych przypadkach padnięcia są nagłe, bez widocznych objawów lub w ciągu 24-48 godzin od pierwszych objawów. Śmiertelność może dochodzić do 100%. - Jeśli zaobserwujemy osowiałość drobiu, niepobieranie paszy i wody, nagły spadek nieśności, zwiększoną ilość padnięć lub jakiekolwiek inne niepokojące objawy koniecznie należy wezwać lekarza weterynarii prowadzącego stado. Ten podejmie decyzję dotyczącą dalszych kroków - instruuje Andrzej Domagalski.

W przypadku stwierdzenia ogniska grypy ptaków, pod nadzorem urzędowym podejmowane jest zabicie drobiu, usunięcie zwłok oraz jaj znajdujących się w gospodarstwie. Następuje zniszczenie lub obróbka, w sposób zapewniający zniszczenie wirusa, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, paszy oraz przedmiotów, które mogły zostać skażone wirusem. Gospodarstwo, w którym stwierdzono grypę ptaków, podlega oczyszczaniu i dezynfekcji. Wszyscy hodowcy, u których wystąpiło ognisko grypy ptaków i którzy spełniali wymagania weterynaryjne, otrzymają należne im odszkodowanie za straty poniesione w związku z działaniami Inspekcji Weterynaryjnej.

RZEKOMY POMÓR DROBIU

To kolejna choroba, która stanowi ogólnoświatowy problem, powodując ogromne straty ekonomiczne w chowie i hodowli drobiu, co w konsekwencji przekłada się na produkcję jaj i mięsa drobiowego. Pomór jest zakaźną chorobą ptaków wywoływaną przez wirusa, którego zjadliwe szczepy podlegają obowiązkowi zwalczania. Na zakażenie wirusem rzekomego pomoru drobiu wrażliwe są zarówno ptaki gospodarskie, domowe, jak i dzikie. Najbardziej wrażliwe są kury. Obserwuje się następujące objawy kliniczne: sapanie, kaszel, kichanie i rzężenie, drżenia mięśni, paraliż skrzydeł i kończyn dolnych, nienaturalnie skręcona szyja oraz biegunka (często zielonkawa). Jeśli chodzi o profilaktykę to dostępne są szczepienia, które zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem są dobrowolne, ale w aktualnej sytuacji epidemiologicznej zalecane. 

27 stycznia Główny Inspektorat Weterynarii na swojej stronie internetowej zamieścił komunikat o stwierdzeniu na terytorium Polski kolejnych w tym roku ognisk pomoru u drobiu i ptaków utrzymywanych w niewoli, w tym w gospodarstwie utrzymującym przeszło 30 tys. kur rzeźnych w Dąbrowie Biskupiej (pow. inowrocławski, woj. kujawsko-pomorskie). W związku ze stwierdzeniem choroby wszystkie ptaki w ognisku zostały zabite, a ich zwłoki unieszkodliwione. Przeprowadzono także oczyszczanie i dezynfekcję, a wokół zakładu ustanowiono obszar objęty ograniczeniami w promieniu 3 i 10 km wokół ogniska. - Choroba ta nie występowała w Polsce od 1974 roku. Pojedyncze przypadki pojawiły się w 2023 r. W 2024 przypadków było już więcej. Rok bieżący zaczął się nieciekawie. Dopiero styczeń, a już mamy sporo ognisk i ciągle pojawiają się nowe, jedno nawet już w naszym województwie. Choroba niestety rozprzestrzenia się bardzo szybko, jest groźna i cechuje ją krótki okres inkubacji - poinformował Powiatowy Lekarz Weterynarii ze Żnina.

Dorota Kapłońska