Małżonek-przedsiębiorca to także ryzyko podatkowe

Małżonek przedsiębiorcy oprócz możliwości korzystania z profitów wypracowanych przez firmę powinien mieć świadomość odpowiedzialności za zobowiązania, w tym zobowiązania podatkowe i to również po ustaniu małżeństwa. Konsekwencją zaś wyboru określonego ustroju majątkowego przez małżonków jest między innymi odpowiedzialność za zobowiązania lub jej wyłączenie.

     Coraz częściej przedsiębiorcy pozostający w związku małżeńskim, w którym panuje wspólność majątkowa małżeńska zastanawiają się nad wprowadzeniem intercyzy majątkowej czy nawet rozwiązania małżeństwa, między innymi w celu uchronienia małżonka przed odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe.
     WSPÓLNOŚĆ MAJĄTKOWA
     Zgodnie z regulacjami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Istotną cechą ustawowej wspólności majątkowej jest natomiast jej bezudziałowy charakter, co oznacza, że każdy małżonek ma prawo do wszystkich przedmiotów łącznie, jak i do każdego z osobna, a nie tylko do określonego ułamkowo udziału.
     Małżonek, który prowadzi działalność gospodarczą ma przy tym prawo do samodzielnego zarządzania przedmiotami majątkowymi służącymi do prowadzenia przez niego indywidualnej działalności gospodarczej. Małżonkowie mogą w czasie trwania małżeństwa w drodze umowy zawieranej w formie aktu notarialnego wprowadzić w małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej.
     Od chwili ustanowienia rozdzielności majątkowej czyli podpisania tzw. intercyzy małżonkowie nie mają już majątku wspólnego, a wszystko to, co każdy małżonek nabywa po ustanowieniu rozdzielności majątkowej stanowi już jego majątek osobisty.
     Natomiast majątek nabyty w trakcie trwania małżeństwa w ramach wspólności majątkowej - jeżeli małżonkowie nie zawarli umowy w sprawie podziału majątku - przekształca się we współwłasność ułamkową. Małżonkowie mogą również podjąć decyzję o podziale wspólnego majątku, np. poprzez przyznanie pewnej części składników jednemu z nich, a pozostałych drugiemu.
     CZY INTERCYZA UCHRONI ZATEM MAŁŻONKA PRZED ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ?
     Przechodząc na grunt przepisów prawa podatkowego, w tym odpowiedzialności majątkowej małżonka należy zwrócić uwagę, że małżonek przedsiębiorcy odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania podatkowe, w tym za te powstałe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
     Zgodne bowiem z art. 29 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, w którym panuje ustrój wspólności majątkowej odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.
     Natomiast na podstawie § 2 przywołanego art. 29 Ordynacji podatkowej skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:
     1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej;
     2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu;
     3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka;
     4) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.
     Wprowadzenie rozdzielności majątkowej nie może wpłynąć więc na te zobowiązania, które już powstały. To oznacza, że za te zobowiązania podatkowe, które już powstały, odpowiada małżonek przedsiębiorcy.
     Również należy pamiętać, że stosownie do art. 111 § 1 Ordynacji podatkowej członek rodziny podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą za zaległości podatkowe wynikające z tej działalności i powstałe w okresie, w którym stale współdziałał z podatnikiem w jej wykonywaniu, osiągając korzyści z prowadzonej przez niego działalności. Przepis ten stosuje się Praca w święta pracowników samorządowych - zasady rekompensaty również do małżonków, którzy zawarli umowę o ograniczeniu lub wyłączeniu wspólności majątkowej, których wspólność majątkowa została zniesiona przez sąd, oraz małżonków pozostających w separacji.
     JAK NIE ROZDZIELNOŚĆ MAJĄTKOWA, TO MOŻE ROZWÓD?
     Rozwiązanie małżeństwa nie jest także sposobem na uniknięcie zaległości podatkowych, które już powstały.
     Zgodnie bowiem z art. 110 §1 Ordynacji podatkowej rozwiedziony małżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej, jednakże tylko do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym. Odpowiedzialność ta nie obejmuje między innymi odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych powstałych po dniu uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie.
     CO ROBIĆ?
     Nie ma odpowiedzi 0-1. Na pewno w każdym przypadku trzeba dokładnie przeanalizować skutki zachowania ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, wprowadzenia rozdzielności majątkowej czy też podjęcia decyzji o rozwiązaniu małżeństwa. Działania zabezpieczające należy wprowadzić mając na uwadze zarówno specyfikę prowadzonej działalności jak i możliwości wystąpienia ryzyk podatkowych.

Violetta Wełnicka
doradca podatkowy
z Kancelarii Doradztwa Podatkowego
Mariusz Gotowicz w Żninie
Pałuki nr 1293 (47/2016)

Przejdź do forum.