Nagroda jubileuszowa i praca na akord

      Nagroda jubileuszowa i praca na akord
     Spośród wielu problemów podnoszonych na ostatnim dyżurze w redakcji "Pałuk" wybrałem dwa pytania zgłoszone przez czytelników.

      Pracownik zatrudniony w oświacie (którego obejmuje Karta Nauczyciela) pyta:
      "Czy i na jakich warunkach jest możliwe wliczenie do stażu pracy, uprawniającego do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej - okresu pracy w gospodarstwie rolnym?"
      Problematyka nagród jubileuszowych dla pracowników oświaty została uregulowana w art. 47 Karty Nauczyciela i przepisach rozporządzenia Rady Ministrów 30 października 2001 roku. Do okresu pracy uprawniającego nauczyciela do nagrody jubileuszowej zalicza się wszystkie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one zaliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Do tych odrębnych przepisów należy m. in. ustawa z 20 lipca 1990 roku - o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Określa ona, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także:
      1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka,
      2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem,
      3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
      Na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia u pracodawcy. Jeżeli organ ten nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. W takim przypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.  
      Kropkę nad i postawił Sąd Najwyższy w uchwale z 4.11.1992 roku I PZP 64/92 OSNC 1993/4/62, stwierdzając wprost, iż: Przepisy art. 1 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54, poz. 310) mają zastosowanie przy ustalaniu prawa do nagrody jubileuszowej na podstawie art. 47 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3, poz. 19 ze zm.).
      Pracownica zatrudniona w jednym z zakładów produkcyjnych zgłasza następujący problem:
      "Pracuję na akord. Ostatnio pracodawca powiedział pracownikom, że będzie wypłacał wynagrodzenie tylko z akordu, tzn. jeśli ktoś nie wypracuje norm dostanie tylko tyle - ile wypracował, nawet wtedy, gdy nie wypracuje minimalnego wynagrodzenia. Czy jest to zgodne z prawem? "
      Nie! To jest niezgodne z przepisami prawa pracy! Problem ten był już poruszany na łamach "Pałuk", ale w innym aspekcie. Waga zagadnienia wymaga jednak, aby jeszcze raz przypomnieć. Według ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z dnia 30 listopada 2002 r., Dz. U nr 200, poz. 1679) - wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia - tj. 824,- zł brutto (w 2004 roku). Trzeba jednak zauważyć, iż do końca 2005 r. wynagrodzenie pracownika w okresie jego pierwszych dwóch lat pracy, nie może być niższe niż:
      1) 80% wysokości minimalnego wynagrodzenia - w pierwszym roku pracy
      2) 90% wysokości minimalnego wynagrodzenia - w drugim roku pracy.
      Do okresów, o których mowa wyżej wlicza się wszystkie okresy, za które była opłacana składka na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne, z wyłączeniem okresów zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Do obliczenia wysokości wynagrodzenia pracownika przyjmuje się przysługujące pracownikowi składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych. Do wysokości minimalnego wynagrodzenia nie wchodzą:
      1) nagrody jubileuszowe
      2) odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy
      3) wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.
      Akord jest szczególnym sposobem wyliczania wynagrodzenia za pracę. Jego istota polega na tym, iż ma on motywować pracownika do zwiększenia wydajności pracy. Zdarza się, iż pracownicy zatrudnieni w akordzie osiągają bardzo wysokie zarobki. Natomiast jeśli zdarzy się, iż pracownik np. wykona poprawnie pracę w obowiązującym go czasie pracy, a jego wynagrodzenie nie osiągnie poziomu płacy minimalnej - pracodawca ma obowiązek naliczenia pracownikowi stosownego dodatku wyrównawczego. Problematyka powyższa należy do kategorii tzw. ryzyka osobowego pracodawcy.    
      W uzupełnieniu tematu dodam również, iż akord nie wyłącza przepisów o dodatkowym wynagrodzeniu za pracę w godzinach nadliczbowych - jest to bardzo częsty błąd u wielu pracodawców.

opracował
Krzysztof Krzemień
Pałuki nr 670 (51/2004)