Odkrywanie tajemnic Żnina

Badania archeologiczne w hotelu Basztowa
    Odkrywanie tajemnic Żnina
    Systematyczne prace archeologiczne na terenie hotelu "Basztowa" trwają od trzech tygodni.
W pierwszej odnalezionej warstwie znajdowała się XVI-wieczna ceramika, po dwóch dniach dokopano się miasta lokacyjnego, czyli szczątków średniowiecznego Żnina.  We wtorek archeolodzy wydobyli dobrze zachowaną formę odlewniczą naszyjnika. Może to być podstawą do stwierdzenia, że znajdował się tu rzemieślniczy zakład złotniczy. W środę znaleziono monetę przypominającą miedziaka. Prace potrwają do 5 sierpnia.

    Zwały piasku, gruzu, jakieś kable, deski i deseczki, resztki cegieł, a wśród tego wszystkiego ludzie w roboczych ubraniach. Tak to zwykle bywa podczas prac budowlanych. Zza kupy gruzu wystają dwie głowy. To archeolodzy z urzędu Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zabezpieczają w jednym z wykopów fragmenty warstw podłogowych średniowiecznego domostwa.
     Systematyczne prace wykopaliskowe, pierwsze tego typu na terenie Żnina są prowadzone dzięki interwencji Joanny Wałeckiej (pisaliśmy o tym w numerze 26 "Pałuk"). Właściciel hotelu "Basztowa" obawiając się wstrzymania lub zaniechania prac nie zawiadomił Konserwatorium, które wniesie sprawę do prokuratury. Za złamanie ustawy o odnowie dóbr kultury grozi mu kara grzywny i do 5 lat pozbawienia wolności. Do tej pory w ciągu 3 tygodni udało się wydobyć sporą liczbę przedmiotów ceramicznych; przede wszystkim fragmenty czternastowiecznych kafli doniczkowych. Udało się też odkopać w całości dwa garnuszki - to sukces, bowiem zwykle masy ziemi gniotą i kruszą naczynia. Intrygujące jest znalezisko w kształcie czary, przypominające kształtem dzisiejszą popielniczkę, niewiadomego przeznaczenia. Największe wrażenie robią jednak wyraźnie zachowane pod warstwą ziemi w piwnicy hotelu poziomy podłóg i belki ścian średniowiecznej chaty.
    Archeolodzy będą pracować do 5 sierpnia. Później znaleziska zostaną poddane dokładnym oględzinom. Podczas tzw. prac gabinetowych określi się ich wiek, chronologię i sporządzi opracowania naukowe.
    Fragmenty chaty trafią najpierw do muzeum w Biskupinie, które specjalizuje się w konserwacji dużych obiektów drewnianych. Potem zostaną przekazane Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie, gdzie stanowić będą cenną ekspozycję archeologiczną.
    Odkrycie na terenie hotelu "Basztowa" ma duże znaczenie dla naszego miasta. Mimo publikacji niewielu Żninian jest zorientowanych w jego historii. Tymczasem średniowieczny Żnin był ważnym ośrodkiem w Wielkopolsce. Zlokalizowany został na podstawie prawa magdeburskiego. Miał gęstą drewnianą zabudowę, dlatego często płonął, stąd archeolodzy w każdym wykopie odnajdują warstwę pożarową. Miasto zamieszkiwało ok. 2000 osób, oprócz kościoła św. Floriana istniał zespół konwentu dominikanów, zniszczony dopiero w XIX wieku i pałac arcybiskupa, którego szczątki znajdują się w okolicy obecnego targowiska i straży pożarnej.
    Centrum średniowiecznego Żnina stanowił Rynek z Wieżą Ratuszową (Basztą), od którego odchodziły liczne ulice. Miasto obronne niejako z natury (dwa jeziora, rozległe bagna) otoczone było jeszcze murami, ciągnącymi się wzdłuż ul. Podmurnej i Gąsawki z Bramą Poznańską (u wylotu ul. Kościuszki), Bramą Wodną (przy zejściu do jeziora, obok budynku LO) i Bramą Toruńską (przy przejściu przez Gąsawkę), której fragmenty odkryto podczas zeszłorocznej budowy kolektora. Za Gąsawką znajdował się Ostrów - własność kościelna i grodzisko zniszczone w XII w. Na całym tym terenie tzw. miasta lokacyjnego znajdują się resztki dawnych zabudowań. Na dobrą sprawę wystarczyłoby rozpocząć prace wykopaliskowe w dowolnym miejscu, a znaleziska są pewne. Mieszkamy po prostu na szczątkach średniowiecznego miasta. Dlatego prowadzenie prac budowlanych wymaga nadzoru archeologicznego, jakim w tej chwili otoczony jest teren hotelu "Basztowa". Należy zaznaczyć, że nadzór ten nie opóźnia budowy, gdyż archeolodzy dostosowują się do tempa prac ekip remontowych.
    Ta niepowtarzalna okazja dla Żnina - mówi mgr Olga Romanowska, Wojewódzki Konserwator Zabytków Archeologicznych i prosi, by zaznaczyć, że każde znalezisko ma dużą wagę historyczną i może się stać bogactwem naszego miasta.