Pałac Lubostroń otrzymuje status Pomnika Historii po wniosku złożonym do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - 150 znaków.

Cztery lata temu Pałac Lubostroń podjął działania zmierzające do uznania go pomnikiem historii. Teraz stało się to faktem. Prezydent RP wydał w tej sprawie rozporządzenie. Zespół pałacowo - parkowy w Lubostroniu to drugi po Muzeum Archeologicznym w Biskupinie pomnik historii w powiecie żnińskim.

Kilka lat starań marszałkowskiej instytucji kultury jaką jest Pałac Lubostroń skończyło się sukcesem. Wniosek w sprawie uzyskania statusu Pomnika Historii, Pałac Lubostroń złożył do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za pośrednictwem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków 5 sierpnia 2019 r. Dyrektorem instytucji był wówczas Andrzej Budziak. Wniosek liczył 153 strony, był oczywiście opatrzony oceną historyczną, którą instytucja musiała zamówić.

Tytuł jest przyznawany zabytkom o szczególnej wartości historycznej, naukowej i artystycznej, mającym duże znaczenie dla dziedzictwa kulturalnego Polski. Dawna rezydencja rodu Skórzewskich w Lubostroniu  jest jedną z najciekawszych architektonicznie i przestrzennie siedzib rodowych w Polsce. W swojej  historii była znaczącym, prężnym centrum krzewienia kultury narodowej, sztuki i wartości patriotycznych. Pałac Lubostroń rzecz jasna już jako instytucja kultury tę misję realizuje nadal.

Pałac w Lubostroniu jest perłą klasycyzmu. Jego budowa, na zlecenie hrabiego Fryderyka Skórzewskiego, zakończyła się w 1800 roku. W swojej historii to miejsce było centrum krzewienia polskiej kultury, sztuki i wartości patriotycznych. Właśnie względy historyczne, architektoniczne i artystyczne zdecydowały, że ten zabytek został uznany za pomnik historii. Ochroną został objęty nie tylko palladiański pałac i park w stylu angielskim, ale również oficyna, stajnia, wozownia, oranżeria, domek myśliwski, domek ogrodnika i piwnice. Celem ochrony tego miejsca jest zachowanie jego autentyczności, walorów przestrzennych i krajobrazowych.

(...) Spójność stylistyczna kompozycji i wzajemne uzupełnianie się poszczególnych jej elementów, świadomie ukształtowany krajobraz wokół rezydencji i relacje przestrzenne oraz niezmienność historyczna formy sprawiają, że Lubostroń jest dzisiaj jedynym tego typu obiektem zabytkowym w naszym kraju. Sam zaś pałac lubostroński jako jeden z dwóch (obok warszawskiej Królikarni) zachowanych w Polsce obiektów rezydencjonalnych typu Villa Rotonda, uznawany jest za perłę polskiego klasycyzmu (...) - czytamy we wniosku sprzed ponad 4 lat.

Jak wspomina Karolina Malak z Pałacu Lubostroń, nie był to wówczas łatwy czas dla instytucji. Dopiero zaczęła się ona podnosić ze szkód, które dwa lata wcześniej, a mianowicie w sierpniu 2017 r. wyrządziły nawałnice.

 Zwieńczeniem tamtej inicjatywy jest rozporządzenie Prezydenta RP z 15 listopada br. W sprawie uznania za pomnik historii „Lubostroń – zespół pałacowo-parkowy”.

 - Uznanie zespołu pałacowo-parkowego za pomnik historii jest kolejną ważną kartą w dziejach pałacu. To nie tylko ważne miejsce na kulturalnej mapie województwa, ale perła architektoniczna znana w całym kraju  – powiedział marszałek Piotr Całbecki.

 Od  2009 do 2012 roku zespół pałacowo-parkowy w Lubostroniu stanowił samorządową instytucję kultury prowadzoną wspólnie przez samorząd województwa kujawsko-pomorskiego oraz samorząd powiatu żnińskiego. Od 2013 roku organizatorem instytucji jest samorząd województwa kujawsko-pomorskiego. Pomnikiem historii jest również prowadzone przez samorząd województwa Muzeum Archeologiczne w Biskupinie.

Karolina Malak, specjalistka ds. kultury w Pałacu Lubostroń fot. Karol Gapiński

Postanowiliśmy zapytać obecną dyrektorkę Pałacu Lubostroń Aleksandrę Nowakowską o to, cw jaki sposób przyznany tytuł wpłynie na przyszłość tego zabytku.

Czy wpisanie Pałacu Lubostroń do rejestru Pomników Historii w jakikolwiek sposób rozstrzyga kwestię własnościową Pałacu i ma wpływ na roszczenia spadkobierców?

- Przede wszystkim moją rolą jest zarządzanie tą instytucją kultury. Natomiast sprawami własnościowymi w stosunku do tej instytucji zajmuje się Urząd Marszałkowski w Toruniu, ponieważ jest to instytucja prowadzona przez Województwo Kujawsko-Pomorskie i działa pod patronatem Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Podniesienia Pałacu Lubostroń do rangi Pomnika Historii zwiększa ochronę prawną Państwa nad tą instytucją. W rozporządzeniu Pan Prezydent nie tylko szeroko uzasadnił swoją decyzję wymieniając szereg powodów historycznych, ale też rozporządzenie literalnie wymienia wszystkie elementy objęte ochroną - odpowiedziała Aleksandra Nowakowska.

Czy tytuł Pomnik Historii daje większe możliwości pozyskania środków finansowych dla tej instytucji kultury?

- Oczywiście ten tytuł to nie tylko najwyższa z możliwych ochrona prawna Pałacu Lubostroń, ale również prestiż bycia w tak elitarnym gronie. Pałac Lubostroń ma nie tylko ciekawą historię dworu magnackiego, ale jest miejscem ważnym dla polskości. Od trzydziestu lat jako instytucja kultury kontynuuje to zapoczątkowane przez Skórzewskich dzieło. Jest tym czym powinien być obiekt z tak niezwykłą historią. To wszystko daje możliwości otrzymania wsparcia finansowego ze źródeł unijnych, krajowych czy środków samorządowych. Otwierają się również nowe możliwości pozyskania nowego wsparcia mecenasów kultury. Już widzimy bardzo duże zainteresowanie nowym Pomnikiem Historii. Jestem przekonana, że przed instytucją kultury Pałac Lubostroń nowe ciekawe wyzwania - powiedziała dyrektorka zespołu pałacowo - parkowego.

Karol Gapiński