Pierwsze lata szubińskiego harcerstwa

     Pierwsze lata szubińskiego harcerstwa
    W tym roku przypada 85-lecie polskiego ruchu harcerskiego. W Zegrzu, koło Warszawy, od 3 do 15 sierpnia trwa światowy zlot polskiego harcerstwa, który został zorganizowany w 60. rocznicę jubileuszowego zlotu w Spale. Dla uczczenia tych rocznic w Muzeum Ziemi Szubińskiej zorganizowana jest okolicznościowa wystawa pamiątek harcerskich.

    Pierwsza drużyna harcerska w Szubinie została założona 2 maja 1920 r. z inicjatywy księdza Smorowskiego. Pierwszym drużynowym został Leon Kowalski, który pełnił tę funkcję przez kilka tygodni. Po nim kierownictwo drużyny objął Stanisław Jarecki. Zbiórki początkowo odbywały się codziennie o godz. 10.00 w domu Stanisława Jareckiego. Druhowie obrali sobie za patrona Tadeusza Kościuszkę.  
    2 września 1920 r. drużyna została podzielona na 4 zastępy. Rodzice dh. Jareckiego zgodzili się, aby harcówka I Drużyny Harcerskiej im. T. Kościuszki znajdowała się w ich domu. Od tego czasu zbiórki odbywały się raz w tygodniu.  
Rok później funkcjonowała drużyna żeńska im. Królowej Jadwigi. 10 kwietnia 1921 r. harcerze obu drużyn urządzili wieczorek. Na program składały się dwie komedyjki, deklamacje oraz żywy obraz z życia harcerskiego.
    8 maja pierwsza drużyna obchodziła uroczyście rocznicę istnienia. O godz. 9.45 harcerze wyruszyli wraz z delegacjami innych towarzystw do kościoła św. Marcina. Po mszy odbyło się poświęcenie sztandaru, a zebrani wysłuchali przemowy ks. Ludwika Sołtysińskiego. Następnie drużyna udała się do Domu Polskiego. Tam wręczono sztandar, a 15 druhów złożyło przyrzeczenie, które odebrał dh Gorda z Bydgoszczy.
    5 czerwca 1921 r. harcerze wzięli udział w poświęceniu sztandaru Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", a 3 lipca w poświęceniu dworca kolejowego.  
    1 stycznia 1922 r. urządzili wieczornicę. Na program składały się deklamacje oraz obrazki sceniczne - "Carscy bohaterowie" i "Brzytwa swatem". W marcu został zorganizowany przez I drużynę kurs instruktorski. 7 maja odbyli wycieczkę do Szaradowa. Wymaszerowali o godz. 545razem z drużyną żeńską i II Drużyną im. Jana Kilińskiego, która istniała w latach 1921-23 (drużynowymi byli: Zygmunt Nawrocki, Julian Śledzikowski, W. Domagała). Przez Wolwark i Amerykę przybyli na miejsce i zbudowali obóz. Po południu odbyły się podchody z drużyną ze Szaradowa. O godz. 20.00 powrócili do Szubina.
    Między 3 a 5 czerwca 1922 r. w Szubinie odbyła się uroczystość harcerska o charakterze mniejszego zlotu - brały w niej udział 4 drużyny męskie i 2 żeńskie. Drużyny szubińskie wymaszerowały 3 czerwca wieczorem do Strzelnicy i tam w przygotowanym obozie nocowały. Następnego dnia doszły dwie drużyny żeńskie, a po południu przybyła drużyna ze Żnina. 5 czerwca rano dotarła drużyna z Szaradowa. W Szubinie pod Domem Polskim odbył się przemarsz.
1 stycznia 1923 r. I drużyna urządziła przedstawienie "Walek Kosynier". 11 stycznia II Drużyna im. Jana Kilińskiego zwróciła się z prośbą o połączenie z I drużyną. 21 lipca pod kierunkiem dh. instruktora Zygmunta Nawrockiego odbyli nocną wycieczkę do Wąsosza. Wyruszyli z Szubina o godz. 1900. Z powodu ulewnego deszczu drużyna zatrzymała się w Nowym Świecie. O godz. 2230dotarli na miejsce. Następnego dnia wyruszyli do Chomętowa, gdzie odbyły się podchody.
    W 1926 r. I drużyna liczyła ok. 35 harcerzy. "Orędownik Urzędowy Powiatu Szubińskiego" informował: "... przysposobiono pod kierownictwem chętnych drużynowych i zastępowych młodzież na dobrych Obywateli i Patriotów, o czym świadczy fakt, że z wyjątkiem 5 ćwików wszyscy mają 3-ci wzgl. 2-gi stopień harcerski zatwierdzony przez Komendę Chorągwi w Poznaniu". Tego roku drużyna odbyła najwięcej ćwiczeń fizycznych i krajoznawczych (Rynarzewo, Tur, Wąsosz, Kcynia, Nakło, Brzoza, Łabiszyn). Największym wyczynem było przejście 4 druhów 8-16 sierpnia, trasy Szubin - Poznań - Szubin.
    W 1927 r. w Barcinie odbyły się podchody z udziałem drużyn z tego miasta, Łabiszyna i Szubina. 10 lutego urządzono "Dzień Harcerza" połączony z zebraniem konstytucyjnym w celu założenia "Koła Przyjaciół Harcerzy". Tego roku I drużyna zaczyna podupadać, a w końcu zaprzestaje pracować. W 1928 r. zaczyna się podnosić z upadku.
W 1928 r. nauczyciel Józef Bartoszek zorganizował 2 Drużynę Harcerzy im. Bolesława Chrobrego. Była to drużyna szkolna, w odróżnieniu od I drużyny, która miała charakter pozaszkolny. Ich harcówka mieściła się w szkole powszechnej. Pierwszym drużynowym został Kalwasiński. Po nim funkcję tę pełnili: Edwin Alwin (1929), Edmund Cichocki (1931), Franciszek Giś (1932/33), Edward Kołomak (1934/35), Zenon Erdman (1935/36), Alojzy Wnuk (1936/38), Marian Madecki (1938/39), Kazimierz Kruza (1939).
    I Drużyna im. T. Kościuszki 1 stycznia 1929 r. wystawiła przedstawienia "Wesele Zosi" i "W zaczarowanym lesie". Dochód z przedstawień wyniósł 100 zł. Rok później z przedstawienia "Orlęta" uzyskano dochód w wysokości 172 zł. Drużynę nie omijają trudności. W 1932 r. rozpada się i zostaje rozwiązana przez Komendę Chorągwi. 13 kwietnia 1933 r. powstała ponownie, ale pod nazwą "Zrzeszenie Starszoharcerskie im. Waleriana Łukasińskiego". Zajmowała się głównie sportem wodnym. Pracami kierował dh Józef Piasecki. W listopadzie drużyna powraca do pierwotnej nazwy - im. Tadeusza Kościuszki. W grudniu 1935 r. urządzili mistrzostwa pingpongowe. Mistrzem Szubina na 1935/36 r. został Alfons Zgorzelak.  
    1 kwietnia 1935 r. przy Wojewódzkim Zakładzie Wychowawczym w Szubinie ks. phm. Roman Zientarski założył III Drużynę Harcerzy im. św. Jana Bosko. Przez długi czas byli wzorem dla innych drużyn w mieście. Funkcję drużynowego pełnili: Stanisław Gołąb (1935-37) i Stanisław Janelt (1937-39). Organizator drużyny ks. Zientarski przez 2 lata był komendantem Hufca Szubin. Reprezentował nasz kraj na międzynarodowych zlotach harcerskich na Węgrzech i w Holandii.
    Komenda Hufca Harcerzy w Szubinie została utworzona 1 grudnia 1932 r. rozkazem Komendy Chorągwi Harcerzy w Poznaniu. W skład hufca weszły drużyny z Szubina, Kcyni i Łabiszyna. W 1933 roku przydzielono do hufca Barcin i Piechcin. Komendantami hufca byli: Wacław Wasilewski (1 XII 1932-31 - VIII 1933), Jan Jankowski (1 IX 1933 - V 1934), Stanisław Jarecki (do 5 X 1934), Feliks Baryżewski (do 30 X 1935), Edward Kołomak (do 20 VI 1936), ks. Roman Zientarski (1 IX 1936 - 28 X 1937), Franciszek Grajkowski (10 I 1938 - 1 IX 1939).
    W ostatnich dniach maja 1934 r. w Kcyni odbył się pierwszy zlot hufca. W lipcu 1934 r. komenda urządziła trzytygodniowy kurs zastępowych w Sobiejuchach z udziałem harcerzy z Kcyni, Piechcina, Barcina i Szubina.
    27-30 czerwca 1936 r. w Barcinie, z okazji 20. rocznicy założenia I Drużyny Harcerskiej im. Adama Mickiewicza, odbył się zlot harcerski hufca szubińskiego. Wzięło w nim udział ok. 300 harcerzy i 100 harcerek. Zlot miał miejsce w lasach krotoszyńskich. Komendantem został burmistrz Barcina Piotrowski. Punktem kulminacyjnym był bieg harcerski z przeszkodami. Zwyciężyła drużyna z Szubina przed Barcinem. W koszykówkę najlepsi byli harcerze z Mogilna. Drugie miejsce zajęło Wapienno. W siatkówkę najlepszy był Inowrocław. Na drugiej pozycji uplasował się Barcin.
    W Szubinie do wybuchu II wojny światowej harcerstwo się rozwijało. Funkcję drużynowych w najstarszej w mieście, I Drużynie Harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki, pełnili: Leon Kowalski (2 V 1920 - VI 1920), Stanisław Jarecki (VI 1920 - 26 X 1923), Ludwik Pawlewski (do 26 XI 1923), Stanisław Jarecki (do 7 II 1924), Walerian Bembnista (do 17 IX 1924), Stanisław Jarecki (do 3 IX 1925), Zenon Włoch (do 1 VII 1926), Julian Śledzikowski (do 6 II 1927), Stanisław Strauchmann (do XII 1927), Czesław Szramkowski (IV 1927 - 14 X 1928), Maksymilian Erdmann (do 14 VI 1930), Franciszek Cholewczyński (do 17 VI 1931), Stanisław Jarecki (do 23 IX 1932), Franciszek Cholewczyński (do XII 1932), Józef Piasecki (13 IV 1933 - 1 X 1933), Franciszek Giś (do I 1934), Stanisław Jarecki (III 1934 - X 1934), Stefan Olejniczak (VII 1935 - III 1936), Hieronim Masłek (III 1936 - 1 IX 1936), Kazimierz Wietecki (IX 1936-13 V 1937), Zenon Erdmann (do 4 IX 1939).  

Ryszard Nowicki
Pałuki nr 181 (32/1995)|
S2UFLADA