Maksymilian Bartsch - Bohater Wielkopolski i poseł na Sejm RP. Życiorys i odznaczenia. Zdjęcia z historii Kółka Rolniczego w Turzy.

Służył podczas I wojny światowej, dowodził podczas powstania wielkopolskiego i wojny polsko-bolszewickiej, walczył w kampanii wrześniowej. Przybliżamy sylwetkę Maksymiliana Bartscha.

    Urodził się w Bartodziejach k. Wągrowca w rodzinie dzierżawcy Teodora i Juliany z Krugerów. Gimnazjum ukończył w Wągrowcu, podjął pracę na roli. W okresie I wojny światowej (1914-1918) służył w armii niemieckiej. Zdemobilizowany w stopniu podporucznika w grudniu 1918 r. wrócił do domu.  
    W czasie powstania wielkopolskiego był dowódcą 2 kompanii wągrowieckiej, a później dowódca i organizator 3 batalionu (baonu) szubińskiego wchodzącego w skład 4 pułku Strzelców Wielkopolskich (pułk ten później był zalążkiem 58 Pułku Piechoty Wielkopolskiej i walczył w kampanii wrześniowej 1939 r.). Batalionem (baonem) dowodził do 27 lipca 1920 r. w wojnie polsko-bolszewickiej. Ranny pod Prużanami leczył się od 27 lipca do 16 sierpnia 1920 r. Batalion podczas wojny pod jego dowództwem zniszczył dwa samochody pancerne oraz doszczętnie 23 Brygadę Piechoty bolszewickiej (25 lipca 1920 r.). Za czyny te otrzymał Virtuti Militari 5 klasy nr 1572. 5 listopada 1920 r. awansował na kapitana i objął dowództwo baonu zapasowego 58 Pułku Piechoty Wielkopolskiej.  
    W 1921 r. przeszedł na bezterminowy urlop. Wrócił do pracy w rolnictwie, gospodarował na resztówce Ochodza k. Wągrowca. Udzielał się aktywnie w organizacjach byłych powstańców. Był posłem na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Walczył w kampanii wrześniowej, a następnie w konspiracji ZWZ-AK. W 1940 r. w Warszawie odbył się jego fikcyjny pogrzeb. Zaginął w 1945 r.  
    Odznaczony był także Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (dwukrotnie), Złotym Krzyżem Zasługi.  
    Żonaty, dwoje dzieci: Krystyna Helena i Stanisław Teodor.

Józef Marosz
Pałuki nr 189 (40/1995)

Zabytkowe fotografie
    50-lecie 60 lat temu

50 lat Kółka Rolniczego w Turzy k. Damasławka i poświęcenie sztandaru, 6 października 1935 r. I rząd (siedzą) od lewej: Kubczyk - zarządca majątku ziemskiego Wapno (dzisiaj Warpol) należącego do byłej kopalni soli; Ignacy Dreziński - Mokronosy; Stanisław Kowaliński - wójt Damasławka; Marianna Kolińska - Mokronosy; Kubczyk - żona zarządcy majątku Wapno; ksiądz Kazimierz Szubert - proboszcz w Srebrnogórze; Godzimirska (Dolimirska?) - dziedziczka majątku Smuszewo; Janczerowiczowa - Wapno; Maksymilian Bartsch - kapitan, Kawaler Virtuti Militarii, poseł na Sejm RP, zarządca majątku w Ochodzy k. Wągrowca; Stanisław Mikołajczyk z Międzylesia, poseł na Sejm RP, założyciel PSL, w okresie II wojny światowej premier Rządu Emigracyjnego w Londynie. Reszta zdjęcia to członkowie Kółka Rolniczego z Turzy i okolicznych wiosek: Mokronos, Podolina, Smuszewa, Wapna, Komasina, Srebrnogóry wraz ze sztandarami; jest ich około 80 osób. Zdjęcie zamieszczamy dzięki uprzejmości Edmunda Kolińskiego z Podolina

Pałuki nr 189 (40/1995)

52UFLADA