Pomniki skłaniają do refleksji

23 września w lesie w Żarczynie odsłonięto pomnik upamiętniający mord dokonany przez niemieckiego okupanta. To pierwszy z trzech obelisków zaplanowanych do odrestaurowania.

Członkowie rodzin zamordowanych odsłonili pomnik w lasku w Żarczynie fot. Robert Nowicki

     Jesienią 1939 r. niemieccy okupanci w lesie w Żarczynie zamordowali Józefa Wierzchosławskiego oraz Stanisława Pitułę. O tym zdarzeniu przypominał stojący tam krzyż. Stowarzyszenie Razem dla Dziewierzewa postanowiło postawić nowy pomnik wraz z tablicą informacyjną. To nie jedyny cel. Poprzez projekt Posadowienie pomnika pamięci w lesie w Żarczynie i organizacja rajdu pamięci bohaterów 1939 r. postanowiono przywrócić pamięć o tym zdarzeniu i uchronić w ten sposób od zapomnienia. Aktywne uczestnictwo mieszkańców, rodzin pomordowanych, uczniów miejscowej szkoły, parafian najpierw w rajdzie rowerowym, potem w uroczystości odsłonięcia pomnika, a wreszcie w spotkaniu w świetlicy miało zmuszać do refleksji.
     - Stowarzyszenie „Razem dla Dziewierzewa“ w 2016 r. zrealizowało projekt, którego celem było stworzenie wystawy związanej ze 100-leciem miejscowej OSP. W trakcie przygotowań materiałów odkryliśmy nieznane szerszemu gronu mieszkańców historie osób zamordowanych podczas II wojny światowej. Skłoniło to nas do podjęcia próby przywrócenia pamięci o 22 obywatelach, mieszkańcach wsi przynależnych do parafii Dziewierzewo. 22, gdyż tyle nazwisk widnieje na tablicach pomnika na miejscowym cmentarzu. Ale zanim postawiono pomnik w okolicznych lasach stanęły 3 obeliski upamiętniające miejsca kaźni i pochowania łącznie 10 z 22 ofiar. Obeliskami tymi opiekują się uczniowie SP im. ppor. Marka Uleryka w Dziewierzewie. Jeżdżą tam co roku, składają kwiaty. Jednak wyryte na tablicach informacje są dla nich tylko literami, bez większego znaczenia. Natomiast dla rodziców, dziadków to niejednokrotnie nazwiska członków bliższej lub dalszej rodziny, sąsiedzi, znajomi. Obeliski te stoją od co najmniej 50 lat i są nadszarpnięte zębem czasu. Pierwsza część projektu zakłada posadowienie jednego nowego obelisku pamiątkowego. Będzie to obelisk w lesie w Żarczynie upamiętniający miejsce zamordowania Józefa Wierzchosławskiego z Żarczyna i Stanisława Pituły z Dziewierzewa - wspomina początki Maria Łyszczarz, prezes stowarzyszenia, inicjatorka i koordynatorka projektu.
     Rajd odbył się 23 września 2017 r. Data nie była przypadkowa.
     29 września 1959 r. uroczyście odsłonięto pomnik pamięci ofiar II wojny na miejscowym cmentarzu. Po powrocie do Dziewierzewa złożono kwiaty na cmentarzu. Na zakończenie w świetlicy wiejskiej odbyło się spotkanie, na którym przedstawiono prezentację multimedialną dotyczącą 22 ofiar.
     Projekt dofinansowano ze środków publicznych - z dotacji gminy Kcynia w kwocie 5.000 zł i powiatu nakielskiego w kwocie 3.000 zł - w ramach otwartych konkursów ofert.
     Więcej zdjęć w naszej galerii.

Robert Nowicki
Pałuki nr 1337 (39/2017)

S2UFLADA