Stanisław Helsztyński (1891-1986)

Stanisław Helsztyński urodził się 13 kwietnia 1891 roku w Kosowie nad Obrą, w rodzinie chłopskiej.

Ojciec jego Tomasz Skorupka posiadał 15-hektarowe gospodarstwo. Miał 6 synów i 3 córki. Jeden z synów uzyskał staraniem i na koszt ojca wykształcenie uniwersyteckie. Wszedł do dziejów literatury i nauki pod nazwiskiem Stanisław Helsztyński.
Stanisław Helsztyński - anglista, historyk literatury, pisarz i krytyk w latach 1913-1915 studiował w Krakowie teologię, a w 1916-17 anglistykę na uniwersytetach  w Munster i Monachium oraz w Poznaniu (1920-21). W latach 1922-39 uczył w warszawskim gimnazjum L. Lorentza i pracował naukowo. W 1925 r. poślubił Aleksandrę Janinę Polską. Rok później doktoryzował się rozprawą "Polskie przekłady Miltona i Pope"a". W 1951 r. został profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.
Publikował prace naukowe, literackie, przekłady, współpracował z licznymi czasopismami. W latach dwudziestych związał się z ruchem ekspresjonistycznym. W okresie II wojny światowej brał udział w tajnym nauczaniu. Pozostawił bogatą spuściznę. Zebrał i opracował listy S. Przybyszewskiego, opublikował przekłady biblijne, "Lirykę angielską XX wieku", "Od Szekspira do Joyce"a", "Wizerunek Wiliama Szekspira", "Od Fieldinga do Steinbecka", "Meteory Młodej Polski". Zajmował się związkami między oświeceniem angielskim i polskim oraz istotą i miejscem regionalizmu w literaturze krajowej. Jest autorem biografii wybitnych pisarzy. Jego zainteresowania skupiały się również wokół dziejów Polski. Napisał między innymi: "Zmierzch Popielidów", "Piotr i Skarbmir", "Wielkość i upadek Piotra Włostowica", "Pluton Kosynierów".  
W latach 1931-38 opublikował tomiki z cyklu "Nad Wartą, Notecią i Obrą". Z tego zbioru pochodzi wydany w 1931 roku w Inowrocławiu tom sonetów "Na Pałukach", który autor dedykował "cieniom wybitnych Pałuczan" - Jakubowi ze Żnina, Sędziwojowi z Szubina, Klemensowi Janickiemu, Erazmowi Glicznerowi, Jakubowi Wujkowi, Janowi i Jędrzejowi Śniadeckim. Jeden z sonetów zatytułował "Pałuczanie".
Przemierzył Pałuki wzdłuż i w szerz, odwiedzając liczne miejscowości - Żnin, Górę, Rogowo, Marcinkowo Dolne, Kcynię, Łabiszyn, Lubostroń, Łekno, Wągrowiec i wiele innych. Zachwyciła Stanisława Helsztyńskiego bogata przeszłość naszego regionu. Miał tutaj też swoich przyjaciół. W Barcinie odwiedzał pamiętnikarza Jakuba Wojciechowskiego, którego zachęcił do napisania dalszego ciągu pamiętnika.

Ryszard Nowicki
Pałuki nr 196 (47/1995)