Stoi czy płynie?

Gąsawa, woda, jezioro Święte

    Stoi czy płynie?

     Właścicielem jeziora Świętego w gminie Gąsawa od 1995 r. jest Henryk Sobolewski. Kupował je jako wodę stojącą, gdyż wody płynące nie podlegają sprzedaży. Następnie starostwo przeklasyfikowało jezioro z wody płynącej na stojącą.

     NA SPRZEDAŻ

     W 1995 r. ówczesny dzierżawca jeziora Świętego, prezes Gospodarstwa Rybackiego w Łysininie Henryk Sobolewski zaczął ubiegać się o jego kupno. Poinformował o swym zamiarze Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa w Bydgoszczy, która jest współwłaścicielem jeziora. Pracownicy AWRSP mieli jednak wątpliwości, czy jezioro Święte może zostać sprzedane. Dlatego w kwietniu 1995 r. wysłali do Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy pismo następującej treści: - Oddział Terenowy Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w Bydgoszczy prosi o poinformowanie, czy jezioro Święte, położone w sąsiedztwie jeziora Godawskiego i Gąsawskiego jest jeziorem zamkniętym czy jeziorem otwartym przepływowym. Obecny dzierżawca jeziora Świętego ubiega się o jego kupno i informuje, że jest to jezioro zamknięte. W trakcie wizji na gruncie stwierdzono, że od jeziora Świętego do Jeziora Godawskiego prowadzi rów o szerokości około 1,5-2 m i głębokości 2-2,5 m. Stąd nastąpiła wątpliwość, czy jezioro Święte może być sprzedane jako jezioro zamknięte.

     ODPOWIEDŹ Z URZĘDU

     Na początku maja 1995 r. AWRSP otrzymała odpowiedź z Urzędu Wojewódzkiego.

     - Wizja lokalna przeprowadzona w dniu 29 kwietnia przez pracownika tutejszego wydziału przy udziale pana Henryka Sobolewskiego wykazała, że od jeziora Święte w kierunku południowym do potorfia poprowadzony jest rów o długości 40 m. W środkowym odcinku ma on głębokość do 1,5 m i szerokość dna 0,40 m. Na ujściowym odcinku długości całkowitej przed potorfiem ma on charakter zanikowy (obniżenie terenu). W czasie oględzin na dnie rowu nie zaobserwowano warstwy wody świadczącej o stałym połączeniu wód tego jeziora z potorfiem i dalej z Jeziorem Godawskim. Na ujściu rowu do potorfia po jego dnie sączyła się minimalna ilość wody bez wytworzenia lustra wody na dnie. Należy zaznaczyć, że poziom wody w jeziorze podczas wizji lokalnej utrzymywał się w strefie stanu wyższego od normalnego. Stan powyższy świadczy o występowaniu połączenia wód jeziora z wodami potorfia tylko w okresach długotrwałych i intensywnych opadów lub w czasie roztopów wiosennych.(...) Wydział stoi na stanowisku, że jezioro Święte należy uznać w świetle przepisów prawa wodnego za wodę stojącą - czytamy w odpowiedzi na pismo AWRSP z Urzędu Wojewódzkiego.

     Po wyjaśnieniach z Urzędu Wojewódzkiego AWRSP nie miała wątpliwości, że jezioro może sprzedać. Właścicielem jeziora stał się Henryk Sobolewski.

     - W 1995 r. AWRSP ogłosiła przetarg na sprzedaż jeziora, który wygrałem - wyjaśnia Henryk Sobolewski.

     KONTROLA NIK

     Od 19 września do 24 października 2000 r. jeziora na terenie powiatu żnińskiego kontrolowała delegatura Najwyższej Izby Kontroli w Bydgoszczy. Przedmiotem kontroli było stwierdzenie wykorzystania wód śródlądowych do gospodarki rybackiej.

     - Wybraliśmy ten teren jako przedmiot kontroli, ponieważ jest na nim sporo wody - wyjaśnia doradca techniczny w delegaturze NIK w Bydgoszczy Jerzy Sieg.

     Podczas kontroli pracownicy NIK dopatrzyli się nieprawidłowości związanych z własnością jeziora Świętego.

     - Z materiałów z Urzędu Wojewódzkiego, starostwa i gminy Gąsawa wynikało, że jezioro Święte jest wodą płynącą - wyjaśnia Jerzy Sieg.

     Wątpliwości pracowników NIK wiązały się z artykułem 10 ustęp 3 ustawy Prawo Wodne, który wyjaśnia, że płynące wody publiczne nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu.

     NIK ODDAŁ DO PROKURATURY

     - Miesiąc lub dwa miesiące po naszej kontroli sprawę przekazaliśmy do zbadania prokuraturze - wyjaśnia Jerzy Sieg. - I wtedy nagle okazało się, że jest to woda stojąca. Istnieją przecież możliwości, by wodę płynącą zamienić w wodę stojącą. Jeśli chodzi o sprawy jezior, to w kraju jest niezły bajzel. Prokuratura postępowanie umorzyła.

     Szef żnińskiej prokuratury Wojciech Jabłoński powiedział, że przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zarzutów stawianych przez NIK. Prokuratura uznała, że jezioro Święte jest akwenem zamkniętym.

     - Odpis otrzymała NIK i nie zaskarżyła tego - wyjaśnia Wojciech Jabłoński.

     Dyrektor delegatury NIK w Bydgoszczy Jarosław Wenderlich wyjaśnia: - Radca prawny stwierdził, że nie rokuje nam żadnej szansy na jakiś efekt, gdyż stan prawny tej sprawy jest dość zagmatwany.

     Wójt Gąsawy Zdzisław Kuczma uważa, że jezioro Święte jest wodą stojącą, gdyż nie ma żadnego odpływu i dopływu. Wójt zapytany o to, czy z dokumentów przekazanych przez gminę pracownicy NIK mogli wywnioskować, że jezioro Święte jest wodą płynącą powiedział: - On (tzn. Jerzy Sieg - przyp. am) jakąś bzdurę tu powiedział. Święte nie ma połączenia z żadnym jeziorem.

     CO MÓWIĄ DOKUMENTY?

     Tymczasem 27 czerwca 2001 r. wójt Gąsawy Zdzisław Kuczma przesłał do Henryki Sobolewskiej pismo, z którego wynika, że zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy Gąsawa jezioro Święte jest wodą stojącą, bezodpływową.

     25 czerwca 2001 r. współwłaścicielka jeziora Henryka Sobolewska zwróciła się z wnioskiem do starosty żnińskiego o zmianę klasyfikacji działki nr 282 położonej w obrębie Gąsawa, gmina Gąsawa. Zapis "wody śródlądowe płynące" proponowała zastąpić zapisem: "wody śródlądowe stojące". Na pytanie, dlaczego starała się o zmianę klasyfikacji kilka lat po kupnie jeziora, Henryka Sobolewska nie odpowiedziała.

     23 lipca 2001 r. starosta żniński Zbigniew Jaszczuk wydał decyzję dotyczącą wprowadzenia w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu Gąsawa zmiany polegającej na wpisie w pozycji rodzaje użytków - w miejsce dotychczasowego zapisu: wody śródlądowe płynące, zapisu: wody śródlądowe stojące w klasie IV.

     W uzasadnieniu decyzji czytamy: - Zmianę wprowadza się w celu przywrócenia zapisu - oznaczenia użytku klasyfikacyjnego i jego klasy, zgodnie ze stanem ujawnionym w operacie klasyfikacyjnym obrębu Gąsawa. Pani Henryka Sobolewska zwróciła się w dniu 25 czerwca br. z wnioskiem do starosty żnińskiego o zmianę klasyfikacji działki nr 282 położonej w obrębie Gąsawa, gmina Gąsawa, której jest współwłaścicielem. W/w wnioskowała o zmianę użytku klasyfikacyjnego z Wp - wody śródlądowe płynące na Ws - wody śródlądowe stojące. Do wniosku załączono dokumentację geodezyjną przedmiotowej działki i opinię wydziału rolnictwa i ochrony środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 4 maja 1995 r. /.../ Z dokumentacji tej oraz z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jednoznacznie wynika, że aktualne sklasyfikowanie wody znajdującej się na działce nr 282 jako użytku Wp - wody śródlądowe płynące jest błędne i niezgodne z dokumentacją znajdującą się w operacie klasyfikacji gruntów obrębu Gąsawa oraz niezgodne ze stanem faktycznym na gruncie.

     W wyniku badania dokumentów archiwalnych w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Żninie ustalono, że woda w działce nr 282 podczas powszechnej klasyfikacji gruntów w roku 1957 została sklasyfikowana, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami jako wodozbiór (woda zamknięta). /.../ W 1973 r., w związku z odnowieniem operatu ewidencji gruntów obrębu Gąsawa, obszar działki nr 282 został nieprawidłowo przepisany do pozycji wody płynące według nieustalonych kryteriów - bez podstawy prawnej. /.../ W trakcie oględzin terenowych stwierdzono, że od jeziora Święte do potorfia przy jeziorze Godawskim przebiega rów, w którym nie stwierdzono śladów wody. Poziom dna rowu, częściowo porośniętego krzewami i drzewami, znajduje się w części przebiegu powyżej lustra wody w jeziorze Święte. Nie stwierdzono obecności innych cieków doprowadzających lub odprowadzających wody do jeziora Święte. Z protokołu sporządzonego przez biuro wynika, że istniejący na gruncie rów od jeziora Święte - działki nr 282, nie był nigdy naniesiony na mapy wsi Gąsawa i Biskupin, ani nie jest wyszczególniony w dokumentacji urządzeń melioracyjnych Urzędu Gminy w Gąsawie.

     Ze starostwa otrzymaliśmy odpowiedź, iż w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego z wniosku p. Henryki Sobolewskiej z czerwca 2000 r. oraz miesiącu lipcu tegoż roku, po przeprowadzonej wizji terenowej, na podstawie posiadanych dokumentów i wyrażonych opiniach w sprawie, ustalono, że jezioro Święte jest wodą stojącą.

     Z posiadanych przez nas dokumentów wynika, że wniosek dotyczący zmiany klasyfikacji wody z płynącej na stojącą współwłaścicielka jeziora Święte Henryka Sobolewska składała w czerwcu 2001 r. Na pytanie dlaczego 25 czerwca ub.r. zwracała się z wnioskiem do starosty żnińskiego o zmianę klasyfikacji działki, skoro kupowane było jako stojące (w przeciwnym razie nie zostałoby sprzedane) powiedziała: Proszę na ten temat rozmawiać z mężem.

     Z Henrykiem Sobolewskim nie udało nam się w tej sprawie porozmawiać.

     WSZYSTKO PŁYNIE

     21 marca radni powiatowi - członkowie komisji ochrony środowiska Rady Powiatu w Żninie - otrzymali projekt regulaminu społecznej straży rybackiej powiatu żnińskiego. Dołączono do niego informację oraz tabelę z wykazem jezior, użytkownikami i rodzajem wód. W tabelce pod pozycją nr 27 jezioro Święte zostało sklasyfikowane jako płynące.

     Ze starostwa otrzymaliśmy wyjaśnienie: Do celów merytorycznych kierownik wydziału ochrony środowiska posłużył się tabelą jezior powiatu żnińskiego wyciągniętą z materiałów objętych kontrolą NIK, która uwzględnia batymetrię poszczególnych jezior, użytkownika oraz rodzaj wody. W wykazie pochodzącym z informacji gmin i wydziału rolnictwa Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego jezioro Święte o pow. 6,43 ha leżące w gminie Gąsawa opisane jest jako woda płynąca, którego właścicielami są H. i H. Sobolewscy. W okresie objętym kontrolą NIK do czasu wprowadzenia zmian jezioro Święte w rejestrze gruntów zapisane było jako wody płynące.

     - Wiem, że prokuratura umorzyła tę sprawę, ale skoro było to jezioro płynące i ja taką tabelkę jeszcze na posiedzeniu Komisji Ochrony Środowiska dostaję, to uważam, że nie powinno być sprzedane - podsumowuje sprawę radny powiatowy Henryk Tokarz.

Arkadiusz Majszak

Pałuki nr 529 (15/2002)