Stowarzyszenia, organizacje, kluby sportowe

Żnin, stowarzyszenie, klub, sport, kalendarz pałucki
   Stowarzyszenia, organizacje, kluby sportowe
     Z początkiem lat trzydziestych w małym, cichym, prowincjonalnym Żninie liczącym niespełna 5 tysięcy mieszkańców, działały liczne organizacje i stowarzyszenia.

    Ich dokładny wykaz opublikował w pierwszym (wydanym na rok 1932 przez drukarnię Alfreda Krzyckiego w Żninie) - "Kalendarzu Pałuckim", ówczesny uczeń żnińskiego gimnazjum - p. Edward Sporny.
    Cytuję za autorem jego publikację pt. "Stowarzyszenia w Żninie" (zachowując oryginalną pisownię, w nawiasach prezesi):
    1) Bractwo Strzeleckie, za cel miało obronę miasta. Kontynuowało tradycje dawnego Bractwa Kurkowego. Założone 10 VIII 1424 r. (Józef Bukowki).
    2) Towarzystwo Młodych Przemysłowców. Założono 30 X 1869 r. (prezes - Franciszek Płazalski).
    3) Ochotnicza Straż Pożarna. Założona 30 XI 1890 r. (prezes - Józef Bukowski).
    4) Towarzystwo Śpiewu Kościelnego pod wezwaniem św. Cecylii. Założone w 1899 r. (prezes ks. proboszcz Kazimierz Kinastowski).
    5) Koło Śpiewackie. Założone 7 II 1909 r. (prezes - Leon Ksycki).
    6) Konferencja św. Wincentego a Paulo - organizacja dobroczynna. Założona w 1904 r. (prezes ks. prob. Kazimierz Kinastowski).
    7) Towarzystwo Robotników Katolickich - stowarzyszenie zawodowe, założone 8 I 1895 r. (prezes - Franciszek Plewa).
    8) Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół". Założone 27 II 1910 r. (prezes - dr Jarosław Jączyński).
    9) Czytelnia dla Kobiet - stowarzyszenie kulturalno-oświatowe. Założona w 1920 r. (prezes - Domicela Wicherkiewiczówna.
    10) Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej (SMP) - organizacja wychowawcza założona 7 I 1917 r. (prezes - Józef Świtała).
    11) Harcerskie drużyny - żeńska i męska - założone w 1919 r. (prezes - Józefa Kasperkowiakówna).
    12) Związek Inwalidów Wojennych. Założony 1 VI 1919 r. (prezes - Józef Braciszewski).
    13) Polski Związek Kolejowców - organizacja zawodowa założona 15 IV 1919 r.
    14) Polski Czerwony Krzyż na powiat żniński - dobroczynno-sanitarna organizacja założona w 1919 r. (prezes dr Prakseda Starkówna).
    15) Towarzystwo Młodych Rolników - stowarzyszenie zawodowe założone w 1919 r.
    16) Towarzystwo Nauczycieli Polaków na powiat Żnin - organizacja zawodowa założona 10 I 1921 r. (prezes nauczyciel Antoni Gruss).
    17) Towarzystwo Restauratorów na powiat Żnin założone 14 X 1922 r. (prezes - Władysław Schmidt).
    18) Towarzystwo Powstańców i Wojaków - organizacja wojskowo-wychowawcza założona 15 VI 1923 r. (prezes - mistrz krawiecki Franciszek Murek).
    19) Towarzystwo Kupców Samodzielnych - organizacja zawodowa założona w 1905 r. (prezes - Józef Bukowski).
    20) Koło Ligi Obrony Powietrznej Państwa (LOPP). Założone 27 XI 1923 r. (prezes - starosta żniński Marian Szczerbiński).
    21) Towarzystwo Upiększania Miasta Żnina. Założone w 1923 r.
    22) Towarzystwo Czytelni Ludowych (TCL) - organizacja oświatowa założona w 1919 r.
    23) Związek podoficerów na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej - organizacja wojskowo-wychowawcza założona 31 V 1924 r.
    24) Towarzystwo Właścicieli Domów założone 11 VII 1925 r. (prezes - Władysław Heliński).
    25) Stowarzyszenie ku Zwalczaniu Gruźlicy na powiat Żnin założone 15 XII 1925 r. (prezes starosta żniński Marian Szczerbiński).
    26) Klub Sportowy "Legia" - stowarzyszenie sportowe. Założone (brak daty) (prezes - Karol Gogga).
    27) Żnińskie Koło Towarzyskie - organizacja kulturalna założona 15 XII 1927 r. (prezes - starosta żniński Marian Szczerbiński).
    28) Żnińskie Towarzystwo Ogrodnicze - organizacja zawodowa. Założone 8 V 1928 r. (prezes - Jan Średziński).
    29) Koło Przyjaciół Gimnazjum im. Braci Śniadeckich - organizacja kulturalno-oświatowa założona 8 XII 1926 r. (prezes - Marcin Nagórski).
    30) Polski Związek Zawodowy Robotników w Przemyśle i Handlu na powiat Żnin założone 20 I 1929 r. (prezes - Czesław Robiński).
    31) Klub Towarzyski w Żninie - stowarzyszenie kulturalne założone 1 X 1928 r. (prezes - Czesław Robiński).
    32) Polskie Towarzystwo Krajoznawcze - Oddział pałucki PTK - stowarzyszenie kulturalno-oświatowe założone 13 X 1929 r. (prezes Czesław Robiński).
    33) Towarzystwo Urzędników i Inteligencji w Żninie założone w 1930 r. (prezes - Władysław Wydra).
    34) Związek Towarzystwa Powstańców i Wojaków obwód Żnin - brak daty założenia (prezes Władysław Kolaszewski).
    35) Związek Podoficerów Rezerwy - koło Żnin - brak daty założenia (prezes - Stanisław Paluszkiewicz).
    36) Stowarzyszenie Rezerwistów i Byłych Wojskowych założone 9 X 1931 r. (prezes - Zygmunt Kittel).
    Jak wynika z przedstawionego zestawienia, z początkiem lat trzydziestych działało w stolicy Pałuk 36 różnych organizacji, kół, klubów, stowarzyszeń, etc. (z których kilka legitymowało się już wówczas bogatą, często dziewiętnastowieczną, a jedno nawet - Bractwo Kurkowe - i średniowieczną tradycją). Żnin w latach trzydziestych liczył ok. 5 tys. mieszkańców. Ludzie mieli więc w czym wybierać, gdyż ujmując rzecz statystycznie 1 organizacja przypadała na 140 żniniaków.

    Serdeczne podziękowania dla pana Jurka Prusa, zam. przy ul. Dworcowej 4 w Żninie za udostępnienie mi zniszczonego i niekompletnego, ale stanowiącego cenny zabytek minionych lat - "Kalendarza Pałuckiego na 1932 r.", wydanego przez Zakłady Graficzne Alfreda Krzyckiego.