Umowy okresowe po nowemu (staremu)

PIP, umowa o pracę, ustawa antykryzysowa

   Umowy okresowe po nowemu (staremu)
     Z końcem 2011 roku przestała obowiązywać tzw. ustawa antykryzysowa (ustawa z 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców). Pozwalała ona przedsiębiorcom na zawieranie kolejnych umów o pracę na czas określony bez obawy automatycznego przekształcenia się trzeciej umowy w umowę zawartą na czas nieokreślony. Przedsiębiorcy jednak związani byli łącznym czasem trwania takich umów - nie dłużej jak 24 miesiące. Ustawodawca nie przewidział jednak, co stanie się, gdy łączny czas trwania takich umów przekraczać będzie owe 24 miesiące.

     Zdaniem niektórych przedstawicieli doktryny prawa pracy - umowa zawarta na czas określony, która przekracza łączny okres   24 miesięcy staje się umową na czas nieokreślony. W mojej ocenie należy zgodzić się z takim poglądem. Skoro ustawodawca zezwolił na zawieranie umów okresowych maksymalnie na 24 miesiące, to zatrudnienie przekraczające ten okres nie może być zatrudnieniem na czas określony. Jeśli nie na czas określony, to pozostaje jedynie na czas nieokreślony. Nie znane jest mi na tę chwilę żadne rozstrzygnięcie sądu najwyższego w tej sprawie, zatem należy poczekać jak praktyka podejdzie do tego typu spraw.
     Jeśli chodzi o umowy okresowe, które przekraczają datę 31.12.2011, a więc datę obowiązywania ustawy antykryzysowej, to stają się one pierwszymi umowami, które teraz należy liczyć wg reguł art. 251 Kodeksu Pracy. Przypomnijmy te reguły. Zgodnie z art. 251 Kodeksu pracy zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła 1 miesiąca. Warto również przypomnieć, że uzgodnienie między stronami w trakcie trwania umowy o pracę na czas określony dłuższego okresu wykonywania pracy na podstawie tej umowy uważa się za zawarcie, od dnia następującego po jej rozwiązaniu, kolejnej umowy o pracę na czas określony. Zatem każdy aneks oznacza po prostu zawarcie kolejnej umowy. Reguły powyższe nie dotyczą umów o pracę na czas określony zawartych:
     1) w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
     2) w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym albo zadań realizowanych cyklicznie.
     Praktyka pokazuje, iż w wielu przypadkach pracodawcy zawierali, czy zawierają z pracownikami umowy o pracę na czas określony bardzo długi - 5, 10, a nawet 20 lat. Czy jest to dopuszczalne? W przepisach prawa nie znajdziemy wprost zakazu zawierania umów o pracę na tak długie okresy. Należy jednak pamiętać, że zatrudnienie na czas określony, np. 5, czy 10 lat musi służyć określonemu celowi. Np. konkretne umowy wieloletnie zawarte przez firmę z kontrahentami mogą uzasadniać fakt zatrudniania pracowników na takie długie okresy. Bądź z drugiej strony cel taki może leżeć także po stronie pracownika. Jeśli pracodawca nie wykaże, w jakim celu zawarł konkretną umowę okresową i takiego celu nie będzie również po stronie pracownika, to sąd może uznać, iż faktycznie doszło do zatrudnienia na czas nieokreślony, pomimo, iż formalnie zawarto umowę na czas określony. W tej sprawie wypowiedział swego czasu sąd najwyższy. W wyroku z 25 października 2007 r. (II PK 49/07) Sąd Najwyższy stwierdził, że „Niedopuszczalne jest zawarcie wieloletniej umowy o pracę na czas określony z klauzulą wcześniejszego jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem, chyba że co innego wynika z przepisów prawa pracy albo z charakteru umowy dotyczącej wykonywania zadań oznaczonych w czasie albo, gdy z innych przyczyn nie narusza to usprawiedliwionego i zgodnego interesu obu stron stosunku pracy. Jeżeli zawarcie umowy o pracę na czas określony było niedopuszczalne, stosunek pracy podlega przepisom prawa pracy o umowie na czas nieokreślony.”
     Warto o tym pamiętać szczególnie teraz, gdy nie obowiązuje już ustawa antykryzysowa.

Nadinspektor Pracy
Krzysztof Krzemień