Wspomnienie o mistrzyni haftu pałuckiego

21 lutego 2011 roku zmarła w wieku 65 lat Zofia Dams z Barcina, jedna z najbardziej cenionych hafciarek współczesnych specjalizujących się w tradycyjnym hafcie pałuckim.

Zofię Dams najczęściej można było zobaczyć pochyloną nad haftem
      fot. Magdalena Kruszka

     Urodzona 15 listopada 1946 r. w Dobromierzu (pow. bydgoski) od 1976 r. mieszkała w Barcinie. Trzy lata później podjęła pracę w Spółdzielni Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego Rzut w Toruniu. Wówczas zaczęła się zajmować haftem pałuckim. Od wielu lat wystawiała swoje prace na licznych wystawach, jak choćby cyklicznie na wystawie Wiosna na Pałukach w Szubinie. Gościła także na wielu jarmarkach sztuki ludowej i rękodzieła oraz przeglądach, jak choćby Jesień na Pałukach w Żninie. Od lat była też nauczycielką kolejnych pokoleń hafciarek w Barcinie. Jej uczennicą, a później przyjaciółką była Jadwiga Dziurgiela.
     - To była bardzo serdeczna kobieta, umiała przemawiać do człowieka, mobilizowała do pracy, do wyjazdów, do wystaw. Ostatnio przed świętami Bożego Narodzenia raz w tygodniu jeździłyśmy z pracami do sanatorium "Energetyk" w Inowrocławiu. Zofia Dams już miała częściowo ukończone serwety i obrus na najbliższą wystawę "Wiosna na Pałukach" w Szubinie. Przygotowywała też jajka haftowane na lnie, które zamierzała zaprezentować na jarmarku wielkanocnym w Toruniu. W przeszłości prowadziła w Szkole Podstawowej nr 2 w Barcinie kółko hafciarskie. Była mistrzynią tej sztuki, najlepszą hafciarką na Pałukach, o czym świadczą liczne nagrody. Zdobywała je podczas każdej okazji. To od niej zaczął się współcześnie haft pałucki w Barcinie. Przed nią żadnej z nas nie było, jeśli chodzi o haft - mówi o zmarłej przyjaciółce Jadwiga Dziurgiela.
     Prace Zofii Dams znajdują się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy, Muzeum Etnograficznego w Toruniu i Lublinie oraz Galerii Sztuki Ludowej i Nieprofesjonalnej w Bydgoszczy. Część z nich została zakupiona przez indywidualnych pasjonatów sztuki ludowej z Niemiec, Holandii, Litwy, Japonii, Australii, Szwecji i Stanów Zjednoczonych. Od roku 1989 była członkiem oddziału bydgosko-toruńskiego Stowarzyszenia Twórców Ludowych w Lublinie.

Karol Gapiński, 21 II 2016

Inne teksty o Zofii Dams:

Zofia Dams, wybitna hafciarka pałucka