120-lecie Zakładu Poprawczego

Uczestnicy konferencji i obchodów 120-lecia Zakładu Poprawczego w Szubinie
         fot. Piotr Bembenek

Szubin
     120-lecie Zakładu Poprawczego
     W Zakładzie Poprawczym w Szubinie obradowała Ogólnopolska Konferencja Naukowa Młode Pokolenie - sprawcy i ofiary przemocy. Konferencja zbiegła się z obchodami 120-lecia istnienia tej placówki.

   Zakład Poprawczy w Szubinie został utworzony 3 sierpnia 1888 roku na podstawie obowiązującego wówczas ustawodawstwa karnego, głównie ustawy pruskiej z 13 marca 1878 roku. Ustawy te dały podstawy do tworzenia zakładów dla młodzieży moralnie zaniedbanej. I tak między innymi powstały zakłady w Chojnicach, Grudziądzu i w Szubinie. Pierwotna nazwa zakładu z 31 sierpnia 1888 roku, kiedy jeszcze nie było w placówce nieletnich, brzmiała Prowincjonalny Ewangelicki Zakład Wychowania Zapobiegawczego w Szubinie. W 1889 roku rozpoczął działalność szubiński zakład przymusowego wychowania. Od kwietnia 1889 roku zaczęto kierować do zakładu pierwszych wychowanków, przede wszystkim pochodzenia polskiego, w wieku 10-21 lat, by ich izolować od środowiska rodzinnego i poddać represjom za niepoddawanie się usiłowaniom germanizacyjnym i stawianie oporu żandarmom pruskim. Znaczną część stanowili bezdomni, włóczący się w poszukiwaniu zatrudnienia lub trudniących się żebraniną. Pierwszym dyrektorem zakładu był Niemiec Karl Kauder. Zakład przystosowany był dla 245 wychowanków.
   W wyniku działań powstańców wielkopolskich w styczniu 1919 roku oswobodzony został po ciężkich bojach Szubin, a dyrektorem zakładu został Jan Warszawski. W 1933 roku stanowisko dyrektora objął dr Kazimierz Kurpisz - nauczyciel Zakładu dla Ociemniałych w Poznaniu. Dyrektor miał ambicję unowocześnienia administracji oraz poprawienia bazy zakładu i dopracował się znaczących osiągnięć. W czasie okupacji teren szubińskiego zakładu przekształcono w obóz jeniecki. Początkowo był tam obóz dla internowanej ludności cywilnej. W obozie tym osadzonych było 285 Polaków z byłego powiatu szubińskiego. Następnie w Szubinie zorganizowano Stalag 64 dla polskich podoficerów - jeńców wojennych z kampanii wrześniowej, a po zwycięskiej dla hitlerowców kampanii francuskiej, utworzono obóz dla jeńców - alianckich oficerów, noszący kryptonim Oflag XXI. W obozie znaleźli się też Amerykanie, a w końcowym okresie wojny również jeńcy radzieccy.
   Po wojnie Kazimierz Kurpisz wraz z przedwojennymi pracownikami podjął pionierski trud organizowania na nowo placówki dla opuszczonej i zaniedbanej młodzieży. Pierwszego wychowanka przyjęto w 1945 roku. Był to wtedy Zakład Wychowawczy Wydziału Samorządowego Urzędu Wojewódzkiego. W późniejszym okresie zakład przeszedł w gestię Wydziału Oświaty Wojewódzkiej Rady Narodowej w Toruniu, nosił wówczas nazwę Państwowy Zakład Wychowawczy, a od roku 1959 Państwowy Młodzieżowy Zakład Wychowawczy.
   Za rządów Kazimierza Kurpisza wśród pracowników panowała idealna zgoda i wspólny front w stosunku do młodzieży. Dzięki takim metodom nie było wówczas w szubińskim zakładzie demonstracji i buntów wychowanków. Dr Kurpisz cieszył się uznaniem i sympatią społeczeństwa szubińskiego.
   W roku 1967 funkcję dyrektora po Kazimierzu Kurpiszu przejął Alfons Jachalski, który uprzednio był nauczycielem szkół szubińskich, inspektorem oświaty i pracownikiem aparatu politycznego. Kolejnym dyrektorem został Henryk Siuda, który przez ostatnie trzy lata przed objęciem tego stanowiska pełnił funkcję wicedyrektora do spraw pedagogicznych w Zakładzie Poprawczym w Kcyni. Od 1 października 1991 roku do 18 czerwca 1995 r. funkcję dyrektora Zakładu Poprawczego w Szubinie pełnił Andrzej Wrona, wieloletni pracownik tejże placówki. W szubińskim zakładzie pracował on od 1972 roku. W trakcie wyborów do władz samorządowych w czerwcu 1995 roku Andrzej Wrona został wybrany burmistrzem Miasta i Gminy Szubin. Funkcję dyrektora Zakładu Poprawczego w Szubinie powierzono Tomaszowi Bauzie, dotychczasowemu wicedyrektorowi.
   Od 2006 roku funkcję dyrektora pełni Wiesław Guziński z Bydgoszczy. Dyrektor jest bardzo wymagający i stara się, aby placówka funkcjonowała na wysokim poziomie organizacyjnym i wychowawczym. Zakład Poprawczy - MOAS w Szubinie jest placówką wychowawczą o charakterze resocjalizacyjnym (otwartym) dla nieletnich wymagających nadzoru wychowawczego, przeznaczoną dla wychowanków pobierających naukę w szkole podstawowej, gimnazjum i zasadniczej szkole zawodowej. Zadaniem zakładu jest wychowanie resocjalizujące nieletnich, zmierzające do pozytywnej zmiany ich postaw wobec siebie oraz prawidłowego rozwoju ich osobowości, poprzez likwidowanie skłonności do zachowań i poglądów nieprawidłowych; do kształtowania dążeń; do rozwijania postaw pożądanych społecznie, aby po opuszczeniu tej placówki mogli funkcjonować w społeczeństwie zgodnie z obowiązującymi w nim normami moralno-społecznymi.
   W czasie dwudniowej konferencji (22-23 października) wystąpiło 31 prelegentów. Można było wysłuchać wykładów m. in. prof. Marii Szyszkowskiej - Źródła przemocy oraz propozycje nowych wartości w edukacji, prof. Marii Deptuły - Oddziaływanie profilaktyczne wobec młodego pokolenia odrzuconego przez rówieśników z powodu agresji, Anny Kieszkowskiej -  Motywy czynów przestępczych nieletnich przebywających w zakładzie poprawczym, Agnieszki Latoś - Dlaczego bici biją - rodzinne uwarunkowania przemocy młodego pokolenia, Katarzyny Marszałek - Problemy agresji w placówce opiekuńczo-wychowawczej z perspektywy wychowanków i wychowawców, Elżbiety Kościńskiej - Przemoc młodego pokolenia wobec seniorów.
   W pierwszym dniu konferencji uczestnicy zwiedzili poszczególne oddziały zakładu i wzięli udział w zajęciach z wychowankami prowadzonymi przez wychowawców.

Piotr Bembenek, 29 X 2009