Krzyż powstańczy na grobie Jana Przybylskiego w Żninie

Jolanta Dobaczewska czuła, że jej dziadkowi bardzo się należy takie upamiętnienie. Działacze koła TPPW w Żninie chętnie odpowiedzieli na naszą prośbę i i przekazali stosowny krzyż powstańczy do przytwierdzenia na grobie Jana Przybylskiego, powstańca, który spoczywa na cmentarzu w Żninie.

W środę 30 marca mieszkanka Żnina Jolanta Dobaczewska przedstawiła nam opowieść o swoim dziadku, Janie Przybylskim. Pochodził  on z terenu powiatu wągrowieckiego, na świat przyszedł 14 sierpnia 1900 r. w Kopaninie, a zmarł 18 grudnia 1969 r. w Bożejewiczkach pod Żninem. Jako 18-latek został na kilka miesięcy przed zakończeniem I wojny światowej wcielony do wojska niemieckiego i wysłany na front francuski. Nieco ponad rok po powrocie do Zakrzewia, gdzie wtedy mieszkała jego rodzina zgłosił się jako ochotnik do powstańców wielkopolskich. Walczył z Niemcami najpierw na terenie powiatu wągrowieckiego, a następnie pod Nakłem, Wyrzyskiem i Wysoką, gdzie został ranny w nogę i zabrany do niewoli. Następnie został wywieziony do pracy na roli na terenie Meklemburgii. Stamtąd uciekł do konsulatu polskiego w Berlinie i udało mu się wrócić do Polski. Trafił do Bożejewiczek i resztę swego życia związał z Pałukami. Ciężkie były też jego przeżycia w czasie II wojny światowej, ale szerzej postać Jana Przybylskiego przedstawimy w jednym z kolejnych numerów papierowych tygodnika Pałuki.

Natomiast  podczas wspomnianej rozmowy z Jolantą Dobaczewską wyraziła ona swoje marzenie, by na pomniku nagrobnym dziadka umieszczony został krzyż powstańczy. Takowe upamiętnienia powstańców wielkopolskich widziała ona bowiem na innych grobach, także m.in. na pomniku swego dalszego wujka, który też był powstańcem wielkopolskim, a spoczywa na cmentarzu w Barcinie.

Jan Przybylski, powstaniec wielkopolski fot. z archiwum Jolanty Dobaczewskiej

Skontaktowaliśmy się więc od razu z Jackiem Pietraszko, prezesem żnińskiego koła Towarzystwa Powstańców Wielkopolskich, a następnie z Markiem Orzechowskim, też działaczem tego Towarzystwa i dyrektorem Szkoły Podstawowej nr 1 im. Powstańców Wielkopolskich w Żninie. Okazało się, że koło TPPW dysponowało jeszcze krzyżem, który mógł zostać umieszczony na grobie powstańca wielkopolskiego. Jolanta Dobaczewska ma dobrze udokumentowany życiorys swego dziadka. Posiada oryginały dokumentów, a także akty nadania odznaczeń. Posiada także Wielkopolski Krzyż Powstańczy swego dziadka. Takie materiały potwierdzające udział w Powstaniu Wielkopolskim należało bowiem przedstawić działaczom TPPW, by otrzymać stosowny krzyż powstańczy do umieszczenia na płycie nagrobnej.

Tę procedurę przeprowadziliśmy z Jolantą Dobaczewską w SP 1 w Żninie już 31 marca. Dyrektor Marek Orzechowski z przyjemnością przekazał krzyż wnuczce powstańca i poprosił o fotograficzne udokumentowanie jego przytwierdzenia na pomniku.

Nie czekając długo, zaraz po wyjściu ze szkoły, pojechaliśmy na cmentarz parafialny przy ul. 700-lecia w Żninie, gdzie na grobie Jana Przybylskiego przytwierdziliśmy do płyty otrzymany krzyż.

Karol Gapiński, 31 III 2022