Jakie notatki umieszczono pod choragiewką Baszty w 1925 roku i w 1977 roku? - tekst z 2005 roku

Kończy się remont dachu na wieży ratuszowej w Żninie, wykonywany przez przedsiębiorstwo Zenona i Zbigniewa Klawińskich ze Żnina. Zgodnie z tradycją pod chorągiewką zostanie umieszczone pismo z informacjami o obecnej Polsce i Żninie. Wcześniej takie pisma były umieszczane w 1925 i 1977 roku.

Dwa tygodnie temu firma Zenona i Zbigniewa Klawińskich rozpoczęła remont dachu na żnińskiej wieży ratuszowej. Planowana była wymiana dachówki oraz remont poszycia dachowego. W piątek została zdjęta z dachu biało-czerwona chorągiewka. Pod nią pracownicy znaleźli zalakowaną szklaną butelkę, a w niej kopertę z dwoma egzemplarzami listu z 1977 roku.
    Po wyjęciu dokumentu z dyrektor Muzeum Ziemi Pałuckiej Urszulą Nowicką skontaktował się Naczelnik Miasta i Gminy Żnin w latach 1978-1985 Czesław Łukomski i poinformował, że pod chorągiewką powinno być jeszcze pismo z 1925 roku.
    To właśnie pod koniec remontu w 1977 roku Antoni Permoda natrafił na metalową puszkę, w której znajdował się pewien dokument.
    Na dwóch stronach maszynopisu zapisane zostały informacje o świecie i Polsce z początku XX w. 
    Dokument podpisał ówczesny burmistrz Żnina Józef Bukowski 6 maja 1925 r. Później umieszczono go w metalowej puszce i podczas remontu dachu oraz wymiany zniszczonej przez wiatr chorągiewki włożono go do środka pod chorągiewkę. Leżał tam do 1977 roku. Po wyciągnięciu został przekazany do zbiorów Muzeum Regionalnego PTTK, które mieściło się w budynku baszty.

    Spadkobiercą działalności Muzeum Regionalnego PTTK jest Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie. Poszukiwania pisma z 1925 roku zakończyły się niepowodzeniem, ponieważ ani w inwentaryzacji zdawczo-odbiorczej, ani w magazynach muzeum dokumentu nie odnaleziono. Dyrektor muzeum Urszula Nowicka powiedziała, że nie natrafiła na jego ślady. Jedyna o nim informacja zawarta została w "Żnińskich Zeszytach Historycznych" w numerze 4. z 1992 roku (s. 52-59) w artykule Janusza Księskiego.
    - O losach pisma mogliby wiedzieć Marian Kolczyński, Elżbieta Żurawska, Janina Balska i Janusz Księski, ale wszystkie te osoby już nie żyją. Jedyną osobą, która może coś wiedzieć jest Lechosław Balski, który fotografował dokument do artykułu w "Żnińskich Zeszytach Historycznych" - mówi pani dyrektor. Niestety z mieszkającym w Szczecinie Lechosławem Balskim nie udało nam się skontaktować.  
    Ówczesny naczelnik miasta Czesław Łukomski powiedział "Pałukom", że podczas ostatniego remontu w 1977 roku pod chorągiewką były także wszystkie nominały pieniędzy z 1925 roku, a po remoncie dodane zostały wszystkie nominały polskich złotówek z lat 70.

    Oprócz informacji o Żninie Anno Domini 2005 w lnianym woreczku owiniętym folią i umieszczonym w tekturowej (przypominającej z wyglądu skórę) tubie zostaną umieszczone wizerunki herbów Żnina, tych z przeszłości i obecnego.

Mało znane wizerunki herbu Żnina (pochodzą ze zbiorów Tadeusza Małachowskiego), jakie znajdą się w metalowej kuli, umieszczonej pod chorągiewką na szczycie baszty. U dołu - przerysowany z dzwonu ratuszowego, wiszącego do dziś w wieży na rynku, herb z 1755 roku. U góry - herb z czasów II wojny światowej (rok 1940).   fot. Remigiusz Konieczka

Będą tam także fotografie z przebiegu remontu dachu na baszcie, banknoty z lat 80., współczesne monety i banknot 10 zł, a także dokument z 1977 roku i kserokopia dokumentu z 1925 r. ze Żnińskich Zeszytów Historycznych.
    Jutro Zenon i Zbigniew Klawińscy umieszczą pod nową obrotową chorągiewką dokumenty przedstawiające życie obecne i historię Żnina. Pismo dotyczące współczesnego Żnina we wtorek rano podpisał burmistrz Jarosław Jaworski. Tekst zawiera drobne błędy w pisowni, a także merytoryczne (np. moneta o wartości 1/100 grosza). Zapewne warto je poprawić przed umieszczeniem pisma w historycznym miejscu.

Remont wieży ratuszowej rozpoczęto w styczniu 1977, a zakończono w grudniu 1977 r. W trzydziestym drugim roku władzy w Polsce Ludowej podczas gdy przewodniczącym Rady państwa był prof. Henryk Jabłoński, Prezesem Rady Ministrów - Piotr Jaroszewicz, a Pierwszym Sekretarzem KC PZPR tow. Edward Gierek, Marszałkiem Sejmu ob. Stanisław Gucwa, przew. naczelnikiem Komitetu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Wojew. był inż. Edmund Lehman, Naczelnikiem Miasta i Gminy Żnin - Czesław Łukomski, przewodniczącym Miejskiej Rady Narodowej sekret. komitetu PZPR - Zdzisław Małecki, Ojciec Święty Paweł VI, Prymas Polski kardynał arcybiskup - Stanisław (sic!) Wyszyński.

Remont wieży basztowej wykonała Spółdzielnia Rzemieślnicza Wielobranżowa - Żnin, a wykonawcami robót byli: prace murarskie - mistrz murarsko dekarski - Kazimierz Kaczmarek, instalacji elektrycznej - mistrz Henryk Tabaczyński, remont dachu i chorągiewki - mistrz Antoni Permoda, a prace malarskie - mistrz Marian Strzałkowski.

Miasto liczy około 11 tys. mieszkańców, posiada kilka zakładów przemysłowych takich jak: Żefam, Spomasz, Proszkownia mleka, Państwowy Ośrodek Maszynowy, Cukrownia i wiele mniejszych zakładów przemysłowych. Miasto posiada 4 szkoły podstawowe oraz średnie ogólne 4 i techniczne wraz z szkołą zawodową i dwa przedszkola miejskie.

Średnia płaca miesięczna według podawanych statystyk 4.500 zł, (słownie: czterytysiącepięćsetzłotych), 1 kg chleba - 8 zł, kg mięsa 50 zł, ubranie 2.200-3.500 zł, obuwie 200-1.500 zł samochody są w cenach od 100-250 tys. zł. Pieniądz w obiegu jest polski złoty.

Rozbita butelka z kopertą i dwoma egzemplarzami listu Mariana Kolczyńskiego fot. Remigiusz Konieczka

"Naprawę dachu tej wieży oraz uzupełnienie zniszczonej powietrzem chorągiewki dokonano w dniu 6. maja 1925 r. (w środę) - tysiąc dziewięćset dwudziestego piątego roku w szóstym roku odrodzenia Polski, podczas prezydentury Rzeczypospolitej Polskiej Stanisława Wojciechowskiego, istnienia Sejmu i Senatu, obecnym prezesem Ministrów Władysławem Grabskim, marszałkiem Sejmu Maciejem Ratajem marszałkiem Senatu Wojciechem Trąpczyńskim, Wojewodą Poznańskim hr. Alfredem Bnińskim, Starostą Żnińskim Jarosławem Szczerbińskim, burmistrzem miasta Żnina Józefem Bukowskim.

Władza kościelna: Ojciec Święty Pius XI, Prymas Polski, kardynał arcybiskup Dr. Edmund Dalbor, biskup Dr. Wilhelm Kloske, wskutek słabości zrezygnował, biskup Ignacy Laubitz, administrator proboszcz Kazimierz Kinastowski, wikary Ignacy Zając.

Kościół katolicki z wybudowaną wieżą w roku 1924. Dzwony zamówione, będą wykończone na października bieżącego roku. Kościół ewangelicki. Bożnica. Szkoła powszechna. Szkoła wydziałowa. Prywatne męskie gimnazjum, typu klasycznego zapoczątkowane z pierwszymi dwiema klasami. Szkoła dokształcająca wieczorna.

Towarzystwa: Bractwo Strzeleckie, Młodych Przemysłowców "Sokół", Śpiewający kościelni i świeccy, Robotników katolickich, Kółka Rolniczego, Młodych Rolników, Inwalidów Wojennych, Powstańców i Wojaków, drużyn harcerskich męskich i żeńskich, Nauczycieli, Konferencje św. Wincentego a" Paulo męska i żeńska, czytelni Ludowych, czytelni dla kobiet.

Organizacje kościelne, polityczne i partyjne. Powiat liczy 40.000 - czterdzieści tysięcy - mieszkańców. Miasto liczy 4.444 - cztery tysiące czterysta czterdzieści cztery - mieszkańców. Dzieci uczęszczają do szkoły powszechnej 600 - sześćset -, do dokształcającej 100 - sto -, do gimnazjum 47 - czterdzieści siedem.

Miasto ma gazownię wytwarzającą rocznie 136.368 m3 gazu, 12.214 kg smoły, 400.205 kg koksu. Wodociąg dostarczający 111.890 m3 wody. rzeźnię miejską z chłodnią. Tabor miejski dwa konie i trzy wozy oraz jeden wóz asenizacyjny. Zapoczątkowaną targowicę.

Jeziora miejskie, wydzierżawione za równowartość 6 f. - sześć funtów - szczupaka z jednego morga magdeburskiego. Objętość: wielkie 1.850 morgów, małe 660 morgów. Pieniądz w obiegu jest złoty polski: dotychczas wydano papierowe, niklowe 50 gr, 20 gr, 10 gr, metalowe 5 gr i 2 gr, miedziane 1 gr, srebrne 1 zł, 2 zł, i 3 zł. Mięso kosztuje 500 gr = 80 gr. Pieczywo 500 gr = 15 gr. Ubrania 150 zł, obuwie 20 zł.

Ogólnie jest wiele partyj politycznych tak zwane prawicowe i lewicowe, które się bardzo zwalczają. Radjo jest powszechne i miasto założyło w tej wieży 1924 r. Koleje sprawnie pracują. Samoloty są stale w użyciu. Samochody stają się popularne. naprawę dachu dokonał mistrz dekarski Wojciech Waligórski, naprawę czubka wieży - chorągiewki - mistrz blacharski Walenty Zieliński".

Remigiusz Konieczka
Pałuki nr 697 (25/2005)

HL-DK