Prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki

Nieracjonalne wykorzystanie kadry a...
     Prawo do rozpatrzenia sprawy

    bez nieuzasadnionej zwłoki
     Reforma sądownictwa w Polsce zagraża istnieniu małych sądów. Likwidacji sądu w Szubinie obawiają się jego prezes i pracownicy. Szubińscy radni skierowali w tej sprawie pismo do Ministerstwa Sprawiedliwości.

     Marek Kątny, prezes Sądu Rejonowego w Szubinie, przyznaje, że pojawiają się niepokojące informacje, które dotyczą racjonalizacji struktury organizacyjnej sądownictwa powszechnego w Polsce. W opinii prezesa, reforma może doprowadzić do likwidacji Sądu Rejonowego w Szubinie i utworzenia ośrodka zamiejscowego. W konsekwencji ograniczy to dostęp obywateli do wymiaru sprawiedliwości.
      BEZ ZALEGŁOŚCI W ZAŁATWIANIU SPRAW
      Zaniepokojeni są również pracownicy szubińskiego sądu. Prezes przekazał Markowi Domżale, przewodniczącemu Rady Miejskiej w Szubinie, pismo pracowników, w którym proszą o podjęcie działań mających na uwadze dobro lokalnej społeczności.
      Pracownicy Sądu Rejonowego w Szubinie zwracają uwagę na to, że zlikwidowany już został wydział pracy (od 1 lipca br.). Ich zdaniem, takie rozwiązanie spowodowało dla mieszkańców podległych gmin znaczne utrudnienia w załatwieniu istotnych życiowo spraw. Wydział pracy Sądu Rejonowego w Szubinie obejmował swoim zasięgiem osiem gmin i miast, w tym należące do właściwości Sądu Rejonowego w Żninie. W opinii pracowników, likwidacja szubińskiego sądu przyczyni się do dalszych utrudnień dla interesantów. Konieczność dojazdów do, sądu np.
w Nakle, znacznie ograniczy dostęp do tej instytucji oraz będzie się wiązać z ponoszeniem dodatkowych kosztów przez niezamożnych mieszkańców.
      Sąd Rejonowy w Szubinie sprawnie i terminowo rozpatruje wnioski petentów. Pomimo systematycznie wzrastającego obciążenia, przy minimalnej obsadzie sędziowskiej i administracyjnej, nie ma zaległości w załatwianiu spraw. Świadczą o tym między innymi wyniki kontroli. Istotnym jest to, że wszelkie instytucje współpracujące z sądem, np. Poradnia Odwykowa, Prokuratura Rejonowa, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno-Konsultacyjny i inne zlokalizowane są na terenie naszego miasta, co obniża koszty postępowania i dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Usprawnienie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości ma na celu przybliżenie go do zwykłego obywatela. Biorąc pod uwagę położenie, obszar i wielkość terytorialną obsługiwanych gmin i miast, Sąd Rejonowy w Szubinie umiejscowiony jest optymalnie, a zgodnie z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie. Zlikwidowanie tutejszego sądu lub utworzenie ośrodka zamiejscowego w znaczny sposób może wydłużyć czas rozpoznawania spraw, doprowadzając do przewlekłości postępowań. Znaczne oddalenie wiąże się z utrudnieniem dostępu do wymiaru sprawiedliwości, co spowoduje zniechęcenie społeczeństwa do dochodzenia konstytucyjnie zagwarantowanych praw. Planowane zmiany mogą doprowadzić do ograniczenia praw obywatelskich i łamania artykułu Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W przypadku likwidacji Sądu Rejonowego przeniesienie spraw, np. alimentacyjnych, do innego sądu, w którym niewątpliwie spraw takich jest dużo więcej, spowoduje wydłużenie czasu oczekiwania na rozprawy, a zatem zagrożenie podstawowych spraw bytowych wielu rodzin - uważają pracownicy sądu w Szubinie.
      Szubiński sąd istnieje od 177 lat. Dla mieszkańców Szubina jest on na stałe wpisany w dzieje i architekturę miasta. Budynek jest własnością Skarbu Państwa, co znacznie obniża koszty jego funkcjonowania i uniezależnia od konieczności zabiegania o dodatkowe pieniądze na jego utrzymanie. Budynek sądu jest po kapitalnym remoncie. W najbliższych latach nie będzie trzeba ponosić nakładów na podobne inwestycje.
      Pracownicy zwracają uwagę, że splendoru ich miejscu pracy dodaje to, że wielu wybitnych sędziów, którzy pracują w sądach okręgowych, apelacyjnych i Sądzie Najwyższym, rozpoczynało pracę i nabywało doświadczenie w szubińskim sądzie. Podają w wątpliwość, czy likwidacja sądu w Szubinie lub przekształcenie go w ośrodek zamiejscowy poprawi skuteczność wymiaru sprawiedliwości i przyniesie korzyść lokalnemu środowisku. - Protestujemy przeciwko likwidacji naszego sądu lub utworzeniu ośrodka zamiejscowego innego sądu - mówią pracownicy.
      PRAWO DO ROZPATRZENIA SPRAWY

        BEZ NIEUZASADNIONEJ ZWŁOKI
      Przed tygodniem szubińscy radni przyjęli rezolucję, która zostanie skierowana do ministra sprawiedliwości Krzysztofa Kwiatkowskiego, wszystkich posłów i senatorów z województwa kujawsko-pomorskiego, prezes Sądu Okręgowego w Bydgoszczy Danuty Flinik, prezesa szubińskiego sądu oraz przewodniczących rad gmin w Kcyni, Barcinie i Łabiszynie. Radni wyrażają zaskoczenie i ogromne zaniepokojenie licznymi informacjami o możliwości likwidacji sądu w Szubinie. Podobnie jak pracownicy, również wyrażają sprzeciw wobec zamiarów likwidacji sądu.

     Kiedy występowaliśmy w przedmiotowej sprawie do ministra sprawiedliwości w listopadzie ubiegłego roku, otrzymaliśmy informację, że nie są prowadzone prace legislacyjne mające na celu likwidację Sadu Rejonowego w Szubinie. Tymczasem już 1 lipca bieżącego roku zlikwidowano w naszym sądzie Sąd Pracy. Pragniemy zaznaczyć, że nie jesteśmy przeciwni racjonalizacji struktury organizacyjnej sądownictwa powszechnego w Polsce. Aprobujemy wszelkie działania, które zmierzają do realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, a więc rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy sąd. Uważamy jednak, że likwidacja Sądu Rejonowego w Szubinie realizacji tego prawa nie służy. Wręcz przeciwnie, likwidacja Sądu Rejonowego w Szubinie przyniesie bardzo poważne szkody, tak z punktu widzenia państwa, jak społeczeństwa. Nadmieniamy, że Sąd Rejonowy w Szubinie istnieje od 177 lat. Miejsca takie nie powstają równie szybko, jak szybko trwa proces ich likwidacji - czytamy w stanowisku uchwalonym przez radnych.
      MOŻEMY NAKRZYCZEĆ
      Burmistrz Ignacy Pogodziński wyjaśnia, że na temat planowanej likwidacji sądu w Szubinie rozmawiał z Danutą Flinik, prezes Sądu Okręgowego w Bydgoszczy. Dowiedział się, iż są sugestie, by wszystkie sądy, w których pracuje do 10 sędziów, zostały zlikwidowane. Dodaje, że otrzymał od prezes zapewnienie, że do ostatniej kropli potu będzie bronić sądu w Szubinie. Gdyby istnienia Sądu Rejonowego nie udało się zachować, wówczas prezes będzie czynić starania, by w Szubinie w miejsce zlikwidowanego sądu utworzyć wydział zamiejscowy sądu w Bydgoszczy.
      - Jaka będzie ostateczna decyzja, to nie wiem. Są to decyzje polityczne - mówi burmistrz.
      Poseł Eugeniusz Kłopotek powiedział Pałukom, że jeśli minister sprawiedliwości będzie zdeterminowany, by likwidować małe sądy, a przy okazji otrzyma poparcie premiera Donalda Tuska i Platformy Obywatelskiej, to procesu nie uda się zatrzymać. - W takiej sytuacji to my możemy sobie nakrzyczeć, bo będzie posprzątane - podkreśla poseł.
      Eugeniusz Kłopotek dodaje, że kiedy tylko otrzyma stanowisko szubińskich radnych, zwróci się z zapytaniem poselskim do ministra sprawiedliwości. - W kilku przypadkach poprzez zapytania poselskie udało nam się uchronić nasze sądy - zwraca uwagę poseł.
      NIERACJONALNE WYKORZYSTANIE

      KADRY W MAŁYCH SĄDACH
      Joanna Dębek z wydziału informacji Ministerstwa Sprawiedliwości wyjaśnia, że obecna struktura sądownictwa powszechnego wskazuje na znaczne rozdrobnienie sądów, w tym szczególnie szczebla rejonowego. Jej zdaniem, w małych sądach, przy niewielkim wpływie spraw, racjonalne wykorzystanie kadry jest niezwykle utrudnione i kosztowne z powodu określonej ustawowo struktury sądów. Wymaga ona niezależnie od wielkości sądu obligatoryjnego tworzenia w każdej jednostce wskazanych rodzajów wydziałów, co powoduje, że w wielu sądach niemal każdy pracujący tam sędzia zajmuje stanowisko funkcyjne. Sytuacja taka generuje dodatkowe koszty z tytułu dodatków oraz czyni iluzorycznym nadzór administracyjny, gdyż w praktyce sędzia funkcyjny bezpośrednio nadzoruje jedynie sam siebie.
      - W przypadku niewielkich sądów rejonowych obciążenie pracą sędziów, w tym również niesprawujących funkcji, jest zdecydowanie mniejsze w stosunku do średniej w kraju, gdyż wpływ spraw w poszczególnych pionach orzeczniczych jest niższy od poziomu etatyzacji warunkowanego przez strukturę organizacyjną - tłumaczy Joanna Dębek.
      Dlatego w Ministerstwie Sprawiedliwości podjęto prace mające na celu stworzenie takiego modelu organizacji sądownictwa powszechnego, który zapewniłby obywatelom możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu rozumianego jako rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy sąd, a jednocześnie pozwoliłby na racjonalne wykorzystanie kadry orzeczniczej i administracyjnej.
      W celu przeprowadzenia oceny istniejącego stanu struktury sądownictwa powszechnego i prokuratury oraz wypracowania modelowych propozycji niezbędnych zmian organizacyjnych został powołany zespół do spraw racjonalizacji struktury organizacyjnej sądownictwa powszechnego i powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury. Obecnie prace zespołu znajdują się na etapie związanym z przygotowaniem koncepcji planowanej reorganizacji w sądownictwie, a jednym z branych pod uwagę wariantów jest przekształcenie niektórych z małych sądów rejonowych w wydziały zamiejscowe do rozpoznawania podstawowych kategorii spraw. Koncepcja zmian organizacyjnych nie została dotychczas przesądzona, a omawiane prace nie przybrały charakteru legislacyjnego. Przewodniczący zespołu powołał grupę roboczą do spraw inwentaryzacji obiektów sądów rejonowych w celu dokonania oceny stanu technicznego sądów rejonowych, które mogłyby być ewentualnie objęte reorganizacją.
      W przypadku sądów, w których kadrę orzeczniczą stanowi kilku sędziów, przeprowadzona zostanie kompleksowa i wielokierunkowa analiza zarówno okoliczności o charakterze społecznym, jak i tych związanych z zapewnieniem sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Wnikliwej ocenie poddawane są następujące uwarunkowania: obszar właściwości sądu, liczba wpływających spraw, limity etatów we wszystkich grupach zatrudnienia, stan obciążenia pracą sędziów, warunki komunikacyjne (pod kątem możliwości dojazdu stron do sądu), warunki lokalowe sądu (powierzchnia, liczba sal rozpraw), miejsce zamieszkania pracowników sądu we wszystkich grupach zatrudnienia (w zakresie ewentualnych utrudnień związanych z dojazdem do pracy), odległości pomiędzy poszczególnymi sądami, w tym miejscowościami znajdującymi się w obszarach ich właściwości (m.in. pod kątem ewentualnych utrudnień związanych z dojazdem do sądu w sprawach odwoławczych).
      - Przedstawienie szczegółowych informacji w zakresie przyszłości sądów rejonowych w Szubinie i Żninie byłoby obecnie zdecydowanie przedwczesne - podkreśla Joanna Dębek.
      Joanna Dębek nie potrafiła udzielić nam szczegółowych odpowiedzi na pytania: co oznacza, że dany sąd rejonowy zostanie przekształcony w ośrodek zamiejscowy, jak będzie wyglądać organizacja pracy i struktura takiego ośrodka, czy na miejscu pozostaną wszyscy pracownicy i sędziowie oraz kiedy można spodziewać się wprowadzenia zmian w strukturze sądownictwa powszechnego w Polsce.
      Jacek Krysztofiak, prezes Sądu Rejonowego w Żninie, wyjaśnia, że nie ma żadnych informacji na temat likwidacji lub reorganizacji żnińskiego sądu. Dodaje, że obecnie nie ma powodów do niepokoju. Prezes sądu w Szubinie Marek Kątny również przyznaje, że żadnych oficjalnych decyzji i informacji o likwidacji instytucji nie ma, ale - jak mówi - lepiej dmuchać na zimne.

Arkadiusz Majszak
Pałuki nr 925 (44/2009)

     W Sądzie Rejonowym w Szubinie orzeka 8 sędziów. Kadra liczy 50 pracowników. Ile odbyło się w ubiegłym roku spraw, tego prezes nie potrafił nam powiedzieć, ponieważ nie miał akurat dostępu do danych.
      Z prezesem Sądu Rejonowego w Żninie przedwczoraj i wczoraj nie udało nam się skontaktować, dlatego podajemy dane z końca października ubiegłego roku: w sądzie pracuje 4 sędziów i 1 referendarz sądowy. Kadra liczy 34 pracowników.