Nagroda Nansena dla Europy: Laureaci - Władysław i Lena Grochowscy, Fundacja Leny Grochowskiej

13 grudnia w Genewie prezes Grupy Arche, właściciela m.in. kompleksu Cukrownia Żnin odebrał w imieniu żony i własnym Nagrodę Nansena, za pomoc udzielaną uchodźcom. Zwłaszcza uchodźcom z Ukrainy po 24 lutego 2022 r. Jednak na gali w Genewie przedsiębiorca stwierdził, że odbiera tę nagrodę tak naprawdę w imieniu wszystkich Polek i Polaków.

Nagroda Nansena w kategorii "Europa" została w tym roku przyznana przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców Lenie i Władysławowi Grochowskim.

Ponad 2 lata temu informowaliśmy, że  w dzienniku Rzeczpospolita ukazał się w formie ogłoszenia do rządzących list otwarty Władysława Grochowskiego, prezesa Grupy Arche. W swoim liście przedsiębiorca wystosował apel do rządzących, by pozwolili jego spółce i Fundacji jego żony, Leny Grochowskiej, przyjąć 100 rodzin uchodźców. Arche zapewni im dach nad głową i da im pracę.

Laureaci Nagrody Nansena fot. materiały Fundacji Leny Grochowskiej

Tak się stało. Co więcej, kilka miesięcy później nastąpiła na pełną skalę agresja Rosji na Ukrainę i w związku z tym do naszego kraju przybyło kilka milionów uchodźców. Także im Grupa Arche dawała pracę i mieszkanie. Również Cukrownia Żnin - kompleks należący do Grupy Arche, przyjął wówczas kilka grup uchodźców. Poza tym kompleks w Żninie organizował i koordynował zbiórkę artykułów pierwszej potrzeby dla uchodźców, którzy musieli opuścić swoje domy w Ukrainie często nie mając możliwości zabrania ze sobą jakichkolwiek rzeczy.

Nagroda Nansena [Nansen Refugee Award] przyznawana jest co roku osobom, grupom lub organizacjom, w uznaniu ich wybitnych działań na rzecz uchodźców. Po raz pierwszy od ustanowienia nagrody w 1954 r. regionalnym zwycięzcą dla Europy została Polska.

Filippo Grandi i Władysław Grochowski fot. materiały Fundacji Leny Grochowskiej

Wyróżnienie otrzymali Lena i Władysław Grochowscy oraz kierowana przez nich Fundacja Leny Grochowskiej. Jak przekazał nam Tomasz Pierzyński, dyrektor komunikacji z Fundacji Leny Grochowskiej, małżeństwo zostało nagrodzone przede wszystkim za swoje działania na rzecz uchodźców z Ukrainy, prowadzone od eskalacji wojny 24 lutego 2022 roku. Fundacja włączyła się w pomoc już od pierwszych dni kryzysu humanitarnego, organizując bezpłatne zakwaterowanie w hotelach sieci Arche. Wkrótce utworzyła także sieć Domów Uchodźcy, w których bezpieczne, długoterminowe schronienie może otrzymać każdego dnia 1300 osób. W ramach Fundacji Leny Grochowskiej funkcjonuje obecnie pięć Domów: w Siedlcach, Ożarowie Mazowieckim, Konstancinie-Jeziornie, Lublinie oraz Łodzi.

Władysław Grochowski, obierając Nagrodę Nansena z rąk Filippo Grandiego, Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców, powiedział, że odbiera ją w imieniu wszystkich Polek i Polaków, którzy przyjęli tysiące osób z Ukrainy do swoich domów. W swoim wystąpieniu odniósł się także do sytuacji na innych granicach: - Nie możemy zamknąć oczu, zatkać uszu na wołanie milionów uchodźców o pomoc. Nie zgadzam się na budowę murów, zasieków, deptanie godności człowieka, skazywanie na jakąkolwiek formę cierpienia tylko dlatego, że uchodźcy pochodzą z krajów dotkniętych wojnami, katastrofami klimatycznymi, głodem, wierzą w innego Boga - powiedział.

Dyplom Nagrody Nansena fot. materiały Fundacji Leny Grochowskiej

Kierując się do zebranych podczas uroczystości, Grochowski apelował o większe zaangażowanie w poprawę aktualnej sytuacji: – Zdajemy egzamin z człowieczeństwa, kiedy przyjmujemy innych i coś dla nich czynimy. Rolą biznesu jest dużo większe włączanie się w rozwiązywanie problemów, które dotykają ludzkość, w tym problem uchodźstwa.

Fundacja Leny Grochowskiej zapewniła dotychczas 584579 noclegów dla 14463 osób, które uciekły przed wojną w Ukrainie. Wśród nich jest Liudmyla Kotyk, mieszkanka siedleckiego Domu Uchodźcy, która otworzyła swój salon fryzjerski w Siedlcach. Komentując zaangażowanie fundacji powiedziała: - To naprawdę wielka rzecz dla Ukraińców. Fundacja dała nam tę możliwość – jak powiew świeżego powietrza – aby funkcjonować i jakoś stanąć na nogi w obcym kraju.

Poza zakwaterowaniem Fundacja Leny Grochowskiej organizuje także pomoc w adaptacji do nowego życia w Polsce. We współpracy z innymi organizacjami i wolontariuszami zapewnia dostęp do różnorodnych, nieodpłatnych programów: kursów języka polskiego, szkoleń zawodowych, animacji dla dzieci czy niezbędnej opieki psychologicznej. Jak zwraca uwagę Lena Grochowska, prezes fundacji: - Pamiętajmy, że wojna na Ukrainie trwa i tysiące rodzin nie mają już gdzie wrócić. Dlatego ważne jest, abyśmy na tym etapie skupili się na działaniach adaptacyjnych, na edukacji, a przede wszystkim na aktywizacji zawodowej i pomocy w znalezieniu pracy tym, którzy jej jeszcze nie mają. Nie możemy zapominać również o osobach niesamodzielnych, starszych, z niepełnosprawnościami, którzy wymagają długofalowego wsparcia.

Prezes Władysław Grochowski (z prawej) w czasie budowy kompleksu Cukrownia Żnin fot. Karol Gapiński

Tegorocznymi laureatami Nagrody Nansena zostali również: Elizabeth Morena Barco (region Ameryki), Asia Al-Mashreqi (Bliski Wschód i Północna Afryka) oraz Abdullah Habib, Sahat Zia Hero, Salim Khan i Shahida Win (region Azji i Pacyfiku). Światowym zwycięzcą został Abdullahi Mire - dziennikarz i były uchodźca z Somalii, który prowadził kampanię na rzecz prawa do edukacji dla wysiedlonych młodych ludzi w Kenii.

Nagroda została nazwana na cześć Fridtjofa Nansena, norweskiego naukowca, polarnika, dyplomaty i pierwszego Wysokiego Komisarza Ligi Narodów ds. Uchodźców oraz laureata Pokojowej Nagrody Nobla w 1922 roku. Wśród dotychczasowych laureatów byli m.in. Edward Kennedy, Angela Merkel, Luciano Pavarotti, Azizbek Ashurov czy siostra Angélique Namaika. Natomiast pierwszą jej laureatką była Eleanor Roosevelt.

W tym roku ceremonia wręczenia Nagrody Nansena obchodzona jest w ramach Światowego Forum na rzecz Uchodźców (13-15 grudnia), największej międzynarodowej konferencji poświęconej tematyce uchodźczej. W czasie jej trwania ponad 100 głów państw, ministrów i innych przedstawicieli władz spotyka się z przedstawicielami sektora prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego oraz delegatami środowisk uchodźczych, aby zadeklarować zobowiązania na rzecz uchodźców i innych osób przymusowo przemieszczonych w dziedzinach takich jak edukacja, dostęp do rynku pracy, budowanie pokoju, łagodzenie zmian klimatu i program przesiedleń.

Karol Gapiński