Skąd się bierze trzecie jezioro żnińskie

W numerze Pałuk, jaki ukaże się w czwartek pierwszą stronę zajmuje fotografia rzeki płynącej ulicą Kościuszki. W numerze przedstawiamy szczegółowo zmianę organizacji ruchu, jaka planowana jest na czas remontu. Remont ten - w założeniu (jak będzie w rzeczywistości to zobaczymy) - ma doprowadzić do tego, że trzecie jezioro żnińskie zniknie. A skąd się bierze trzecie jezioro żnińskie? O tym w maju 2020 roku (numer 22/2020) pisał Karol Gapiński. Przypominamy dziś ten artykuł.

Według sztuki budowlanej szerokość kanału deszczowego przy Gąsawce powinna być największa, a następnie zmniejszać się aż do miejsca za skrzyżowaniem ul. Aliantów z ul. 1 stycznia, gdzie kanalizacja się kończy. Obecnie kanał deszczowy na ul. Kościuszki jest o 20 cm węższy, niż ten na ul. Aliantów. Woda w czasie deszczu nawalnego nie jest więc w stanie w swobodny sposób spływać w kierunku Gąsawki, a na skrzyżowaniu ul. Kościuszki z ul. Aliantów tworzy się okresowe jezioro.

W Pałukach z 7 maja oraz w zeszłotygodniowym wydaniu wróciliśmy do problemu notorycznie zalewanego po dużych opadach deszczu skrzyżowania ul. Kościuszki, Szpitalnej, Mickiewicza i Aliantów. Podjęliśmy próbę znalezienia przyczyn powstawania okresowego jeziora w tym miejscu, czyli koło dawnego Pewexu.

Nie wiemy, kiedy została wybudowana kanalizacja ogólnospławna, bo początkowo takie miał przeznaczenie ten system. Dzisiaj w ul. Aliantów pełni ona raczej funkcję kanalizacji deszczowej. Jej parametry techniczne przedstawił nam Janusz Biegański. To były członek zarządu spółki WiK w Żninie, a także były zastępca burmistrza w czasach, gdy włodarzem był Jarosław Jaworski. Obecnie Janusz Biegański jest kierownikiem wydziału urbanistyki i architektury w Starostwie Powiatowym w Żninie. Patrząc od wylotu do Gąsawki (średnica kanału 50 cm), kanalizacja biegnie ul. Spokojną (średnica kanału 50-40 cm), dalej ulicą Kościuszki, (średnica kanału 40-30 cm), pod skrzyżowaniem (średnica kanału 30 cm - przewężenie - w kierunku ul. Aliantów), dalej w ul. Aliantów (średnica kanału 60 - 50 cm) - aż do miejsca powyżej skrzyżowania z ul. 1 stycznia (prawdopodobnie jeszcze wzdłuż terenu po byłej kotłowni ZEC). Zgodnie ze sztuką budowlaną, kanał powinien mieć średnicę największą począwszy od wylotu do odbiornika - do najmniejszej na końcówce. Tak jednak nie jest. Można przypuszczać, że kanał w ul. Aliantów był budowany później niż kanał w ul. Kościuszki i Spokojnej. Kanał ten ma jeszcze liczne odgałęzienia - dopływy - m.in. z największych zlewni, kanalizacji deszczowej osiedla przy ul. Kopernika, ul. Mickiewicza czy z terenów zabudowanych przy ul. 1 Stycznia.

Powyżej pierwsza strona tygodnika Pałuki z 6 czerwca 2024 r. Na zdjęciu rzeka płynąca ulicą Kościuszki w Żninie po ostatnich ulewach.

- Jeszcze w latach osiemdziesiątych kanałem tym spływało około 20% wód opadowych i roztopowych z powierzchni zlewni kanału, zaś 80% wsiąkało w grunt. W miarę uszczelniania terenu zlewni, dziś płynie podczas nawalnych opadów 80% wód opadowych, a tylko 20% wsiąka w grunt. Wynika to z faktu, że w  ostatnich kilkudziesięciu latach przybywało terenów uszczelnionych nawierzchnią betonową i asfaltową, ale kanał nie był modernizowany w ramach zmieniających się potrzeb - mówi Janusz Biegański.

Kilkanaście lat temu była po raz pierwszy przeprowadzona inspekcja telewizyjna całego kanału od wylotu do odbiornika, poprzez kanał w ul. Spokojnej i ul. Kościuszki z przejściem pod skrzyżowaniem oraz kanałem w ul. Aliantów. Takiemu przeglądowi za pomocą kamery poddano też odgałęzienie od kanału głównego (skrzyżowanie ulic Szpitalnej - Aliantów - Kościuszki w kierunku ul. Mickiewicza). Po zdiagnozowaniu kamerą i ocenie przydatności do dalszej eksploatacji, opracowany został projekt budowlano-wykonawczy przebudowy kanału na odcinku: od wylotu do Gąsawki do ul. Spokojnej - przebudowa na kanał o średnicy 100 cm; przebudowa odcinka w ul. Spokojnej do ul. Kościuszki - na kanał o średnicy 80 cm; przebudowa odcinka w ul. Kościuszki (łącznie z przejściem pod skrzyżowaniem) - na kanał o średnicy 60 cm; aż do połączenia z istniejącym kanałem w ul. Aliantów o średnicy 60 cm. Kanał przed odprowadzeniem wód deszczowych do rzeki miał być poprzedzony budową podczyszczalni składającej się z piaskownika i separatora, zlokalizowanych na terenie przepompowni ścieków P1, aktualnie zajętego przez postawione szeregowo blaszane garaże. Projekt budowlano-wykonawczy jednak nie został w czasach burmistrza Leszka Jakubowskiego zrealizowany. 

W ostatnich tygodniach przy okazji przebudowy drogi wojewódzkiej nr 251 w kierunku Sarbinowa, rozbudowany został kanał deszczowy i włączony wraz z odwodnieniem do starego kanału. Wzrasta tym samym prawdopodobieństwo zalewania skrzyżowania już przy mniej intensywnych opadach deszczu. Nowy burmistrz Robert Luchowski w pierwszej swojej kadencji był zwolennikiem przeprowadzenia wielomilionowej inwestycji przez spółkę komunalną WiK, która pozwoliłaby wyeliminować przyczyny powstawania wielkiego bajora na skrzyżowaniu ulic Kościuszki, Mickiewicza, Szpitalnej i Aliantów, tworzącego się po ulewach. Dlatego trzy lata temu WiK przeprowadził kolejny monitoring żnińskich kanałów za pomocą kamery. Był to element przygotowywania się do wielkiej inwestycji polegającej na modernizacji oczyszczalni ścieków w Jaroszewie i rozbudowie oraz modernizacji sieci wodno-kanalizacyjnej. Dzięki tej inwestycji miało nastąpić rozdzielenie kanalizacji ogólnospławnej, co docelowo sprawić miało, że koło dawnego Pewexu nie będzie już okresowego, trzeciego jeziora żnińskiego.

Następnie okazało się, że ceny robocizny znacznie wzrosły w branży wodno-kanalizacyjnej w stosunku do zakładanych i projektowanych w montażu finansowym wydatków na całą inwestycję. Dlatego póki co, WiK realizuje modernizację oczyszczalni ścieków, a na kolejne inwestycje musimy czekać. Efektem monitoringu wizyjnego była co prawda naprawa niektórych fragmentów sieci w mieście, ale ul. Kościuszki nadal ma węższy kanał deszczowy, niż ten na ul. Aliantów. Powinno zaś być odwrotnie.

Karol Gapiński

Pałuki nr 1476 (22/2020)