Sołtysi po nowemu

Listy kandydatów, komisje i głosowanie jak do miejskiego samorządu, to w skrócie czeka szubińskich wyborców.

Tegoroczne wybory sołtysów w szubińskiej gminie będą znacząco różniły się od poprzednich. Po raz pierwszy w jej historii sołtys oraz rada sołecka ukonstytuują się na bazie wyborów podobnych do samorządowych.
MOTYW
Myślą przewodnią decyzji szubińskich samorządowców, że zebrania wiejskie nie są władne wybierać sołeckich władz być może było orzeczenie gorzowskiego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ten w 2021 roku unieważnił uchwałę w sprawie statutu jednego z sołectw. Oto słowa zaskarżającego uchwałę prokuratora […] ustawa o samorządzie gminnym nie nadaje zebraniu wiejskiemu uprawnień do powoływania sołtysa oraz rady sołeckiej. W sądowym orzeczeniu znalazło się wyjaśnienie: organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa Rada Gminy oddzielnym statutem po przeprowadzeniu konsultacji [...].
Samorządowcy z Szubina przeprowadzili społeczne konsultacje. W efekcie zostały podjęte niezbędne uchwały dotyczące statutów sołectw. Na internetowych portalach społecznościowych można znaleźć wypowiedź sekretarza gminy Renaty Kuballi: -  Do tej pory sołtysa i członków rady sołeckiej wybierało zebranie wiejskie. Sądy administracyjne zwróciły uwagę samorządom, że zebrania wiejskie nie są ciałem elekcyjnym, ale uchwałodawczym. Nie można im przypisywać kompetencji do dokonywania wyboru sołtysa i rady sołeckiej. […] zgodnie z ustawą, sołtysa i radę sołecką wybierają mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania. Zaproponowaliśmy, że burmistrz Szubina zarządzi wybory, ustali termin, miejsce, czas i tzw. kalendarz wyborczy.
PO NOWEMU
Zmienione statuty określiły nowy proces wyboru sołeckich władz. Już wiadomo, że kandydata będzie mógł zgłosić każdy zameldowany w sołectwie mieszkaniec. Zgłoszenie musi oczywiście zawierać imię, nazwisko, pesel i miejsce zamieszkania kandydata. Ten ma obowiązek zebrać dziesięć podpisów i wyrazić zgodę na kandydowanie. Po formalnej analizie przedstawionych propozycji przygotowane i podane do publicznej wiadomości zostanie obwieszczenie z listą kandydatów. Burmistrz natomiast wyznaczy termin wyborów, które przeprowadzi komisja składająca się z dwóch mieszkańców sołectwa i reprezentanta Urzędu Miasta.
Procedura przewiduje typowy, tajny i bezpośredni wyborczy scenariusz. Mieszkaniec, który ma prawo wybierać miejskich radnych podpisze się na liście i pobierze kartę. Błędem wydaje się myślenie, że oddać głos może jedynie zameldowana na stałe w danym sołectwie osoba. Na łamach Rzeczpospolitej znajdujemy wyjaśnienie: Ustawa o samorządzie gminnym nie przewiduje konieczności zameldowania na stałe na terenie sołectwa, aby korzystać z praw wyborczych. Wystarczające jest stałe zamieszkanie na obszarze gminy [sygnatura akt: II SA/Go 32/21]. Na pewno sołtysem będzie ten, kto uzyska największe poparcie. Samotny kandydat musi zdobyć więcej niż 50-procentowe poparcie. Jeżeli w wyborach do rady sołeckiej zgłoszonych zostanie od trzech do pięciu kandydatów, bądź mniej niż trzech, wybory nie zostaną przeprowadzone. Kandydaci zostaną radnymi z automatu.
Kto pokryje koszty wyborów? Odpowiedź jest jedna, a mianowicie uczyni to lokalny samorząd z własnego budżetu. Jako że członkowie komisji wyborczych pracować będą społecznie, szubińscy samorządowcy liczą, że koszty znacząco nie wzrosną, a frekwencja będzie dobra. Do tej pory na zebraniach wiejskich sołtys przedstawiał sprawozdanie ze swojej działalności. Przygotowanie kart do głosowania odbywało się na zebraniu, to bardzo długo trwało. Teraz będzie łatwiej organizacyjnie, nie będzie się to wiązało z wielogodzinnym przebywaniem na zebraniu, tylko z głosowaniem. Jak te wybory zorganizujemy w podobny sposób jak wybory powszechne, w tych godzinach, w których głosowanie będzie zarządzone, to mieszkańców przyjdzie więcej - napisał na stronach internetowych sekretarz Kuballa. Tak więc jeszcze w tym roku 38 sołectw szubińskiej gminy przeprowadzi wybory na nowych zasadach. Powinny się odbyć maksymalnie pół roku po ogłoszeniu wyników wyborów do Rady Miejskiej.
Sekretarz gminy Kcynia Rafał Heftowicz poinformował, że tam wybory przeprowadzone zostaną w dotychczasowej formie.

Cezary Kucharski