Odzyskanie praw miejskich przez Gąsawę po 90 latach degradacji przez sanacyjną władzę

Rozporządzenie o nadaniu statusu miasta podpisał premier Mateusz Morawiecki 27 lipca 2023 roku, a akt nadania statusu miasta – premier Donald Tusk, można więc stwierdzić, że Gąsawa jest miastem ponadpartyjnym i istniejącym niezależnie od tego, kto rządzi w Warszawie.

Wojewoda Michał Sztybel, trzymając w ręku akt nadania praw miejskich stwierdził: „Moja pierwsza oficjalna wizyta w terenie jest właśnie w Gąsawie, stąd zapewniam, że już na zawsze gmina w sercu pozostanie bliska, bo to jest dla mnie historyczne wystąpienie historyczne wyjazd.”

Wojewoda odczytał akt nadania praw miejskich, który brzmi następująco:

„Akt nadania statusu miasta. Rada Ministrów z dniem 1 stycznia 2024 roku nadaje miejscowości Gąsawa w województwie kujawsko-pomorskim status miasta rozporządzeniem z dnia 27 lipca 2023 roku w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy. Prezes Rady Ministrów Donald Tusk.” Krótko i węzłowato.

Historia miasta jest dłuższa. Dzierżykraj z rodu Nałęczów nadał Gąsawę na własność w roku 1145 klasztorowi kanoników regularnych w Trzemesznie, a ci po ponad dwustu latach stwierdzili, że przyda im się w tym miejscu miasto. Uzyskali więc w 1388 roku za panowania króla Władysława Jagiełły prawa miejskie. Po raz pierwszy. Straciła Gąsawa prawa miejskie 13 czerwca 1934 roku, kiedy to sanacyjny rząd hurtem przekształcił w wioski kilkaset miejscowości o liczbie mieszkańców niższej niż 3.000. Stało się to na mocy rozporządzenia Rady Ministrów podpisanego przez premiera Leona Kozłowskiego (notabene archeologa). 90 lat po tej decyzji rząd powtórnie przyznał Gąsawie prawa miejskie. Wojewoda Michał Sztybel określił, że jest to naprawienie dziejowej niesprawiedliwości.

Akt nadania praw miejskich wojewoda złożył na ręce przewodniczącego Rady Gminy Mariusza Kazika, a burmistrzowi wręczył podpisane przez siebie gratulacje – do powieszenia na ścianie, w dużym formacie. Burmistrz z radością w geście zwycięstwa podniósł do góry ten dokument, a sala uczciła chwilę rzęsistymi oklaskami.

Posłanka Iwona Kozłowska przypomniała, że 1 stycznia 2024 prawa miejskie uzyskało 34 miejscowości i dodała: „Duma nas rozpiera, że właśnie wśród tej trzydziestki czwórki jest również gmina tak bardzo zasłużona historycznie”, przywołując następnie upamiętnienie przez Jana Matejkę Gąsawy na płótnie i podkreślając wolę mieszkańców w odzyskaniu praw miejskich.  

Wicemarszałek sejmiku Dariusz Kurzawa, gratulując Gąsawie otrzymania praw miejskich stwierdził: „Jesteśmy świadkami historii, cieszymy się bardzo, że po raz kolejny możemy tą historię pisać tutaj z państwem”, a przewodnicząca sejmiku kujawsko-pomorskiego Elżbieta Piniewska życzyła, żeby ta zmiana w życiu miasta przyniosła dobro dla województwa kujawsko-pomorskiego i dla Polski.

Wśród wielu zaproszonych gości na sali obecne były delegacje dwóch miast: Janowca Wielkopolskiego i Żnina. Burmistrz Janowca Wielkopolskiego Leszek Grzeczka życzył Gąsawie rozwoju oraz dalszych sukcesów na wszelkich polach działalności. Nawiązał do historii z 1969 roku, kiedy to pierwsze kije hokejowe dla tworzącego się w Gąsawie zespołu sportowego przyjechały właśnie z Janowca.

Przewodniczący Rady Miejskiej w Żninie podkreślił wiele osobistych nici, jakie łączą go z Gąsawą i podkreślił: „Tu płynie zawsze ta dobroć w postaci wspaniałych ludzi, z którymi mam kontakt osobisty.”

Nie sposób zacytować wszystkich serdecznych życzeń, wygłaszanych zarówno oficjalnie, jak i nieoficjalnie, na ucho, przy składaniu kwiatów, przez przedstawiciela leśników, radę sołecką i innych gości.

Dzień 8 stycznia 2024 roku zapisał się w historii Gąsawy na trwałe. Po 90 latach degradacji przez sanacyjną władzę do rangi wsi miejscowość odzyskała prawa miejskie.

Dominik Księski