Wyniki zakończonych negocjacji akcesyjnych z UE dotyczących rolnictwa

Po akcesji do UE w ramach realizacji polityki wspólnotowej, w latach 2004-2006 trafi do rolnictwa i obszarów wiejskich tylko z budżetu unii około 7252 mln EUR, a więc rocznie średnio prawie 2417 mln EUR, czyli około dwukrotnie więcej środków niż wynoszą wydatki budżetowe na rolnictwo bez KRUS w 2002 roku.

     Będą to środki związane z płatnościami bezpośrednimi, interwencją rynkową i substydiami eksportowymi, działaniami rozwoju wsi i funduszami strukturalnymi w rolnictwie.
     Ponadto do polskiego rolnictwa będą mogły trafić środki krajowe przeznaczone na kontynuowanie niektórych form pomocy państwa.
     MLEKO
     Wynegocjowano łączną kwotę mleczną w wysokości 9.380 tys. ton, w tym kwotę hurtową wynoszącą 8.500 tys. ton, kwotę sprzedaży bezpośredniej w wysokości 464 tys. ton i rezerwę restrukturyzacyjną na poziomie 416 ton (pozwalającą uwzględnić wzrost popytu rynkowego na mleko w wyniku ograniczenia spożycia mleka bezpośrednio w gospodarstwach). Wielkości te zapewniają możliwości rozwoju sektora mleczarskiego najbliższych latach. Wynegocjowana kwota sprzedaży hurtowej przekracza o około 1 mln ton obecny przerób mleka w mleczarniach.
     UPRAWY POLOWE
     Plon preferencyjny został ustalony na poziomie 3 t/ha, co wynika ze średniego plonu zbóż w Polsce w latach 1994/95 - 1998/99 przy wyłączeniu dwóch lat skrajnych.
     Powierzchnia bazowa została powiększona o powierzchnię uprawy kukurydzy na kiszonkę i wynosi 9.454.671 ha.
     PREMIE ZWIERZĘCE
Specjalna premia wołowa 926 tys. sztuk. Premia ubojowa dla cieląt 839.518 sztuk, premia ubojowa dla bydła dorosłego 1.815.430 sztuk, premia dla krów mamek 325.581 sztuk, premia za owce maciorki 335.880 sztuk.
     Dodatkowo Polska uzyskała kwotę 27,3 mln EUR na zwiększenie premii dla bydła i 355 tys. EUR na zwiększenie premii dla owiec.
     CUKIER
     Wynegocjowano kwotę A na poziomie 1.580 tys. ton co odpowiada zapotrzebowaniu rynku krajowego oraz kwotę B w wysokości 91.926 ton.
     WSPARCIE ROZWOJU WSI I RESTRUKTURYZACJI ROLNICTWA
     Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) jest częścią programu, którego celem jest wsparcie restrukturyzacji rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich. Jest to program komplementarny wobec wsparcia dla produkcji rolnej. W jego ramach podejmowane będą w Polsce następujące działania:
     - wsparcie dla gospodarstw położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania
     Pomoc ta przyznawana jest w formie specjalnych dotacji wyrównawczych, rekompensujących koszt i utracone dochody z tytułu gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych. Wysokość pomocy, zgodnie z ustawodawstwem UE wynosi od 25 do 200 EUR na ha użytku rolnego. W Polsce w pierwszych latach członkostwa płatności wsparcia mogą wynieść od 30 do 50 EUR/ha, czyli od 120 - 200 zł/ha.
     - renty strukturalne
       Program rent strukturalnych w rolnictwie skierowany jest do tych rolników, którzy zrezygnują z prowadzenia działalności rolniczej w wieku przedemerytalnym. Program ten będzie dotyczył właścicieli gospodarstw powyżej 55 roku życia, którzy nie osiągnęli jeszcze wieku emerytalnego oraz prowadzili działalność rolniczą przez ostatnie 10 lat. Warunkiem uzyskania wsparcia jest rezygnacja z prowadzenia działalności rolniczej przekazanie ziemi następcy na powiększenie innego gospodarstwa. Maksymalna pomoc zgodnie z ustawodawstwem UE, nie może przekroczyć 15 tys. EUR rocznie lub 150 tys. EUR jednorazowego ryczałtu. W Polsce wysokość renty strukturalnej może wynieść od 210% do 374% najniższej emerytury.
     - programy rolno-środowiskowe
     Programy te obejmują przedsięwzięcia dobrowolnie realizowane przez rolnika, związane z zagospodarowaniem rolniczym i służące ochronie środowiska oraz zachowaniu dziedzictwa przyrodniczego wsi. Obejmują one stosowanie metod przyjaznych dla środowiska bądź metod ekologicznych w produkcji rolniczej w rozumieniu ustawy o rolnictwie ekologicznym, utrzymanie nisko produktywnych łąk i pastwisk o wysokich walorach przyrodniczych, utrzymanie siedlisk stanowiących ostoje dzikiej przyrody, zmianę form użytkowania gruntów rolnych na mniej dochodową, zagospodarowanie gruntów zaniedbanych i odłogowanych, stosowanie zabiegów w celu ochrony gleby i zmniejszenia strat azotu, tworzenia stref buforowych na granicy użytków rolnych z obszarami zadrzewionymi i zbiornikami wód otwartych, tworzenie zadrzewień śródpolowych, zachowanie rodzimych ras zwierząt i miejscowych odmian roślin uprawnych.  
     ZALESIENIE
     Wsparcie obejmuje dotację na zalesianie, która pokrywa koszty założenia uprawy oraz jeśli jest to uzasadnione ochrony przed zwierzyną. Wsparcie obejmuje również premię pielęgnacyjną za utrzymywanie nowej uprawy leśnej przez pierwszych 5 lat po nasadzeniu oraz premię zalesieniową, stanowiącą ekwiwalent za wyłączenie gruntu z upraw rolnych.
     Ponadto rolnik może otrzymać pomoc równoważącą utracony dochód w wyniku wyłączenia gruntów spod uprawy, która będzie wypłacana przez 20 lat.
     Oprócz tych wymienionych instrumentów Polska uzyskała możliwość zastosowania dodatkowych uwzględniających specyfikę naszego rolnictwa takich jak wsparcie dla gospodarstw niskotowarowych. Wsparcie w wysokości 5 tys. zł rocznie na gospodarstwo przez okres 3-5 lat będzie przyznawane gospodarstwom, które mają szansę stać się gospodarstwami towarowymi. Warunkiem uzyskania pomocy będzie przedstawienie przez gospodarstwo uproszczonego planu przedsięwzięcia.
     Drugim takim instrumentem uwzględniającym specyfikę naszego rolnictwa będzie wsparcie na dostosowanie do standardów UE. Ten instrument byłby stosowany w okresie 2004 -2006 i polegałby na rekompensowaniu rolnikom kosztów ponoszonych w związku z dostosowaniami do standardów UE w zakresie wymogów środowiskowych, higieny, dobrostanu zwierząt, bezpieczeństwa żywności i bezpieczeństwa pracy. Maksymalna wysokość pomocy w pierwszym roku wynosiłaby 200 EUR/ha 800 zł/ha. W kolejnych dwóch latach pomoc byłaby stopniowo zmniejszana.
     W pierwszych trzech latach członkostwa Polska będzie miała możliwość wykorzystania na ww. sześć instrumentów około 2,5 mld EUR przy których nie jest wymagany udział środków prywatnych rolników.  
     SPO
     Sektorowy Program Operacyjny restrukturyzacji i modernizacji sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich finansowany jest z funduszów strukturalnych. Obejmował będzie takie instrumenty jak: inwestycje w gospodarstwach rolnych, poprawę przetwórstwa artykułów rolnych, pomoc dla młodych rolników, szkolenia, scalanie gruntów, gospodarowanie wodnymi zasobami rolnymi, wsparcie doradztwa rolniczego i różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolniczej.
     W pierwszych trzech latach członkostwa Polska będzie  miała możliwość wykorzystania na te instrumenty około 1,9 mld EUR czyli około 7,9 mld zł.  
     Wsparcie rozwoju wsi i rolnictwa finansowane będzie w ramach innych programów unijnych. W ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego będzie istniała możliwość wsparcia inwestycji infrastrukturalnych. Chodzi tu i infrastrukturę przyzagrodową i działania z zakresu tzw. odnowy wsi, mającej na celu poprawę atrakcyjności obszarów wiejskich. Na ten cel będzie można wykorzystać kwotę około 100 mln EUR  łącznie w latach 2004-2006.

Sylwia Wysocka
Pałuki nr 572 (5/2003)