Z VAT-em najlepiej nie stracić

VAT, rozliczenie, rolnicy, ODR, decyzja
     Z VAT-em najlepiej nie stracić
     Powiatowi doradcy ODR pomagają rolnikom w podejmowaniu decyzji związanych z przechodzeniem na rozliczanie VAT. Przedstawiamy poniżej kilka zagadnień z tym związanych.

     Rolnictwo przez Ustawę o podatku od towarów i usług uznane jest za działalność gospodarczą. Wprowadzenie podatku VAT na produkty rolne w roku 2002 w wysokości 3% sprawiło, że wszyscy rolnicy stali się podatnikami VAT-u. Jednak na postawie art. 43 ust.1 pkt 1 Ustawy o VAT zostali oni zwolnieni od rozliczania tego podatku i stali się tzw. rolnikami ryczałtowymi. Jednakże Ustawa o VAT otworzyła przed rolnikami możliwość rozliczania VAT-u na zasadach ogólnych.
     Rolnik ryczałtowy to rolnik, który dokonuje dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej oraz świadczy usługi rolnicze. System zryczałtowanego zwrotu podatku VAT polega na tym, że kwota ryczałtu doliczona do ceny netto przy sprzedaży produktów rolnych jest wypłacana rolnikowi przez nabywcę tych produktów. To umożliwia rolnikom ryczałtowym odzyskiwanie podatku VAT zawartego w cenach nabycia środków produkcji dla rolnictwa.
     Rolnik ryczałtowy zwolniony jest z rejestracji w US, ze składania w urzędzie deklaracji podatkowych, z wystawiania faktur i prowadzenia ewidencji zakupu towarów i usług. Jedynym prawnym obowiązkiem ciążącym na rolniku ryczałtowym jest konieczność przechowywania przez co najmniej 5 lat otrzymanych od nabywcy faktur VAT RR. Stawka zryczałtowanego podatku VAT dla rolników ryczałtowych wynosi 6,5%, a w okresie przejściowym od 1 stycznia 2011 do 31 grudnia 2016 r. jest to 7%.
     Rolnik ryczałtowy dokonujący dostawy produktów rolnych lub świadczący usługi rolnicze, które są zwolnione z VAT, może zrezygnować z tego zwolnienia i rozliczać się na zasadach ogólnych VAT pod warunkiem, że zarejestruje się w US na formularzu VAT-R. W przypadku małżeństw prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne rejestracji dokonuje tylko jedna osoba.
     Rolnik, który rozlicza się na zasadach ogólnych, zobowiązany jest do: dokonania zgłoszenia rejestracyjnego w US, wystawienia faktur VAT dokumentujących sprzedaż, prowadzenia ewidencji dla potrzeb podatku VAT, składania deklaracji podatkowych w US i terminowego wpłacania podatku do urzędu.
     W systemie rozliczeniowym na zasadach ogólnych wyróżnia się podatek należny i podatek naliczony. Ten pierwszy występuje przy sprzedaży towarów i usług opodatkowanych VAT-em. Drugi jest kwotą zapłaconą sprzedawcy przy zakupie towarów i usług opodatkowanych VAT-em. Opodatkowaniu podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport i import towarów, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów na podstawie wystawionych i otrzymanych faktur. Rolnik musi prowadzić rejestr sprzedaży i rejestr zakupu, które są podstawą sporządzenia deklaracji.
     Rolnik nie może odliczyć VAT-u od zakupów niezwiązanych z przedsiębiorstwem i od towarów i usług do wykonywania czynności zwolnionych z płacenia VAT. Podatnicy w urzędzie skarbowym muszą składać odpowiednie deklaracje podatkowe za okresy miesięczne lub za okresy kwartalne. W okresie rozliczeniowym prowadzone jest saldo kwot podatku naliczonego i należnego. Po obliczeniu salda rolnik wie, czy na VAT zyskał, czy stracił. Jeśli podatek należny jest większy, to rolnik musi zapłacić do urzędu skarbowego różnicę, a jeśli większy jest podatek naliczony, to podatnik otrzymuje zwrot salda VAT na konto (lub przenosi nadwyżkę na następny okres rozliczeniowy).
     Stawki podatku VAT związane ze sprzedażą nieprzetworzonych produktów rolnych dla rolników rozliczających się na zasadach ogólnych wynoszą 5% i 8%, a dla ryczałtowych 7% (do końca 2016 r.). Stawki podatku VAT na podstawowe produkty rolne oraz towary i usługi nabywane do produkcji rolnej wynoszą 5%, 8% i 23%. Stawka 5% na: otręby, zboża, ziarno kukurydzy, rzepak, buraki cukrowe, ziemniaki, warzywa i owoce krajowe, nasiona owoców i warzyw, mleko, miód, jaja świeże. Stawka 8% na: zwierzęta żywe i ich nasienie, rośliny pastewne i nasiona roślin pastewnych, nasiona buraka cukrowego, słoma, siano, gotowe pasze dla zwierząt, śruta, nawozy i środki ochrony roślin, sznurek do maszyn rolniczych, usługi związane z rolnictwem oraz chowem i hodowlą zwierząt, usługi agroturystyczne, usługi weterynaryjne, woda, jaja wylęgowe. Stawka 23% na: paliwa silnikowe, oleje opałowe, węgiel, koks, energię elektryczną, cieplną i gaz, maszyny, urządzenia i narzędzia rolnicze, części zamienne, narzędzia gospodarcze, materiały i roboty budowlane, usługi pozarolnicze.
     Rolnik rozliczający VAT na zasadach ogólnych może wrócić do systemu ryczałtowego po upływie pełnych 3 laty od daty rezygnacji ze zwolnienia.
     W powiatowych zespołach doradców rolniczych ODR Minikowo pracownicy pomagają rolnikom przy przejściu na VAT i przy rozliczaniu podatku VAT. Na początek analizują każdy przypadek indywidualnie. Pomagają podjąć decyzję, ale to rolnik sam musi stwierdzić, czy będzie rozliczał VAT na zasadach ogólnych, czy nie. Doradcy pomagają przy rejestracji do podatku VAT oraz przy aktualizacji zgłoszonych danych. Po podpisaniu umowy na usługo księgowe prowadzą dokumentację niezbędną do rozliczenia podatku VAT: rejestry zakupu i sprzedaży, ewidencję środków trwałych, a także sporządzają i przekazują deklarację do US.
     Rolnik z Czewujewa Jerzy Fik jest podatnikiem VAT od 2005 roku. Powiedział, że przejście na pełne rozliczanie VAT przeznaczone jest dla rolników, którzy zamierzają dużo inwestować w gospodarstwo, planują rozwój. Zaznacza, że na VAT nie można zarabiać. Najważniejsze jest to, by nie stracić. Są miesiące, w których musi zapłacić podatek do urzędu skarbowego, ale są też takie, w których otrzymuje zwrot. Dodaje, że ważne jest prowadzenie ewidencji zakupów i sprzedaży oraz deklaracji podatkowych. Księgowość winna być prowadzona rzetelnie, aby w przypadku kontroli urzędu skarbowego była możliwość udokumentowania wszystkiego. Jerzy Fik zaznacza, że nie straszy przez kontrolą, ale po prostu dokumentacja powinna być prowadzona skrupulatnie. Podkreśla, że w jego przypadku ODR nie prowadzi dokumentacji. Robi to jego żona i jak na razie wykonuje to w taki sposób, że urząd skarbowy nie ma zastrzeżeń.
     W Żninie doradztwo dotyczące rozliczenia VAT prowadzą: Ewa Kupska (tel. 667-662-833) i Joanna Janas (tel. 506-392-897), w Nakle: Zdzisław Żygas (tel. 52 385-38-99, 723 -692-579) i Tomasz Wachowiak (tel. 52 385-38-99, 723-692-580).

Remigiusz Konieczka
Pałuki nr 1145 (4/2014)