Reklama

Chór "Harmonia" sprzed lat

29/10/2008 12:31

Chór "Harmonia" sprzed lat
Kilkanaście lat temu na łamach "Wieści ze Strzelna" zamieściłem artykuł "Czy Harmonia rzeczywiście powstała w 1913 roku?" Miałem prawo do postawienia takiego pytania, bowiem na łamach ukazującego się w Strzelnie w latach 1887-1891 pisma "Nadgoplanin" niejednokrotnie wzmiankowano o występach artystycznych Koła Śpiewu "Harmonia". Być może tamten zespół w pewnym okresie czasu przestał istnieć i pozostało po nim jedynie wspomnienie.

ŚPIEWEM WALCZYLI O POLSKOŚĆ
Idea odnowienia chóru "Harmonia" w Strzelnie odżyła na początku XX w. wobec coraz bardziej narastającej germanizacji, zaś działalność tego typu zespołu miałaby stanowić jeszcze jedną z form walki o polskość. Udokumentowane jest założenie chóru "Harmonia" w naszym mieście 13 września 1913 roku. Zapiski kronikarskie niektórych członków "Harmonii" wskazują, że do założycieli chóru należały następujące osoby: Franciszek Wegner, ks. Józef Sarniewicz, Edmund Boesche, Franciszek Barczak, Franciszka Lipińska, Wiktor Piątkowski, Władysław Trzecki, Stanisław Dymel, Wojciech Howil, Maria Zbierska, Helena, Felicja i Zofia Boesche, Teodora i Hanka Wegner, Albin Radomski, Elżbieta Lewandowska i grupa innych osób. Pierwszym dyrygentem zespołu Władysław Piątkowski. W rok po utworzeniu chóru wybuchła I wojna światowa, która przerwała jego działalność.

    PO ODZYSKANIU NIEPODLEGŁOŚCI
     W pierwszych latach istnienia Polski Niepodległej chór został zarejestrowany w wielkopolskim Związku Śpiewaczym w Poznaniu. Już pierwsze lata powojennej działalności przyniosły pierwsze sukcesy w formie nagród uzyskanych w Okręgu Inowrocławskim.
     Po Władysławie Piątkowskim batutę dyrygencką jak jego następcy z dużą pasją i poświęceniem dzierżyli: Józef Ledworowski, Stefan Osiński, Kazimierz Katyniak, Bolesław Sperling i Edward Boesche, a od 1928 roku Alfons Ruciński. Napływ kandydatów do chóru był duży.
     MUZYKA I TEATR
     Niezależnie od działalności wokalnej prowadzona była równocześnie praca kulturalna. W 1923 roku powstało Kółko Muzyczne, któremu przewodniczył dr Maksymilian Gruhn. Obok tej grupy muzycznej istniało również Kółko Sceniczne, którego reżyserem, a niejednokrotnie czołowym aktorem był Stanisław Dymel. Wystawiono wówczas szereg sztuk teatralnych. Międzywojenny okres działalności "Harmonii" stanowił piękną kartę w historii tego zespołu.
     Wybuch II wojny światowej i trwająca ponad pięć lat okupacja hitlerowska w Polsce przerwały całkowicie okres działalności chóru.
     CHÓR REAKTYWOWANY
     Po odzyskaniu niepodległości w 1945 roku, życie kulturalne Strzelna zaczęło się odnawiać i rozwijać na nowo. Jako datę wznowienia działalności "Harmonii" przyjęto dzień 14 października 1945 roku, w którym odbyło się zebranie założycielskie i wówczas to wybrano zarząd w następującym składzie: Franciszek Barczak - prezes, jego zastępcami zostali Paweł Paulus i Władysław Namieśnik, sekretarzem Ludomiła Dymel, zastępcą sekretarza Gustaw Fiebig, skarbnikiem Ignacy Przybylski, dyrygentem Alfons Ruciński, a jego zastępcą Bogdan Boesche. Na czele zespołu muzycznego stanął Edmund Boesche, a scenicznego Stanisław Dymel.
     Po nowych wyborach w 1947 roku dyrygentem chóru został Alfons Ruciński, a prezesurę objął Józef Nadolski, a jego zastępcą był Edward Boesche. Tenże rok 1947 postawił przed chórem ważne zadania. Pierwszym było przygotowanie programu wokalnego z okazji 600-lecia istnienia Strzelna jako miejscowości, a drugie łączyło się z przygotowaniem chóru do jubileuszu 35-lecia jego istnienia, który przypadał w 1946 roku.
     35-LECIE CHÓRU
     Na uroczystość 35-lecia istnienia chóru, która odbyła się 5 października 1948, przybyli przedstawiciele Wielkopolskiego Związku Śpiewaczego oraz zespoły śpiewacze w ilości 9 chórów. Zasłużeni działacze "Harmonii" otrzymali wtedy specjalne dyplomy uznawania.
     W 1948 roku wznowił działalność zespół sceniczny wystawiając sztuki: "Skalmierzanki" i "Białe fartuszki". Także w 1946 r. chór wziął udział w okręgowym zjeździe w Pobiedziskach, gdzie zajął II miejsce w kategorii chórów mieszanych.
     W 1949 roku prezesurę zespołu objął Edward Boesche. Swoją działalność kontynuował zespół sceniczny, który wystawił sztukę "Bosa królewna".
     LATA 50.
      Lata 1951-1956 były okresem słabszej działalności "Harmonii". Spowodowana ona została przede wszystkim długotrwałą chorobą dyrygenta Alfonsa Rucińskiego. Kolejne wybory miały miejsce w 1957 roku i wówczas w skład zarządu weszli: Karol Teresiński - prezes, Ildefons Basiński - wiceprezes, Edward Boesche - wiceprezes, Alfons Ruciński - dyrygent, Łucja Boesche - zastępca dyrygenta, Klara Trzecka - bibliotekarka. Ponadto do zarządu weszli: Marian Lipiński, Tadeusz Szczepański, Józef Skrzypczak i Maria Wojciechowska.
     POWSTAJE KOŁO TANECZNE
     Z okazji 45-lecia "Harmonii" odznaki honorowe nadane przez Zarząd Główny Zjednoczenia Polskich Zespołów Śpiewaczych i Instrumentalnych otrzymali : Karol Teresiński, Alfons Ruciński, Marian Wojciechowski, Edward Boesche, Klara Trzecka i Marian Lipiński.
     W 1958 roku nastąpiło zorganizowanie Koła Tanecznego, a inicjatorami jego utworzenia byli: Karol Teresiński, Ildefons Basiński, Edmund Kozłowski i Celina Hertmanowska, a na instruktorów zespołu powołano Stanisława Popielewskiego i Konrada Zarzyńskiego.
     5.000 WIDZÓW OBEJRZAŁO OPERETKĘ
     Rok 1960 przyniósł reaktywowanie kółka muzycznego. W tymże roku zespół ten wystąpił z koncertami 26 razy. Również w tym samym roku odbyły się uroczystości jubileuszowe Wielkopolskiego Związku Śpiewaczego. Wówczas to Edward Boesche otrzymał złotą oznakę śpiewaczą, a dyplomy uznania dostali: Karol Teresiński, Alfons Ruciński i Ildefons Basiński. Zespół taneczny otrzymał 27 listopada 1960 roku dyplom Ministerstwa Kultury i Sztuki. Większą aktywność wykazał w 1961 roku zespół teatralny, który wystawił operetkę "Piękny Rigo", którą obejrzało około 5.000 widzów. W następnym roku chór uczestniczył w Festiwali Chórów Polskich w poznaniu, połączonym z jubileuszem 7- lecia istnienia Polskiego Związku Śpiewaczego.
     UDZIAŁ W WIELU UROCZYSTOŚCIACH
     W latach 1962-1963 z cenną inicjatywą wystąpił Ildefons Basiński, organizując koncert młodych talentów. Do pracy z dziećmi włączyła się Melania Grząbkowa, tutejsza nauczycielka.
     W 1963 roku obchodzono złoty jubileusz "Harmonii" pod hasłem "Tobie Polsko Śpiewamy". Zespół wziął udział w niecodziennej uroczystości, jaką było odsłonięcie w dniu 4 września tablicy ku czci Alberta Abrahama Michelsona, naszego laureata Nagrody Nobla. Z kolei zespół muzyczny odegrał hymn Stanów Zjednoczonych.
     W tymże 1963 roku Karol Teresiński otrzymał godność honorowego prezesa, a urzędującymi wiceprezesami zostali Edward Boesche i Ildefons Basiński.
     Następne występy chóru miały miejsce w 1966 roku z okazji obchodów 1000-lecia istnienia Państwa Polskiego. Chór wziął też udział w centralnej imprezie w Toruniu związanej z obchodami 500. rocznicy podpisania II Pokoju Toruńskiego.
     Kolejne trzy lata stanowiły okres wzmożonej aktywności "Harmonii". W roku 1969 chór uczestniczył w Zjeździe Śpiewaczym tego typu zespołów województwa bydgoskiego w Żninie. W tymże roku "Harmonia" zaprezentowała w Mogilnie program "Tobie Polsko służymy".
     OSTATNIE WYSTĘPY
     Następne lata charakteryzowały skromniejszą działalnością chóru. Niestety pomimo działań kilku osób, następowało osłabianie szeregów zespołu. Występy ograniczały się głównie do prezentacji w czasie niektórych uroczystości państwowych i dożynkowych. Jednym z ostatnich akordów (a dla mnie o ile dobrze pamiętam ostatnim) funkcjonowania "Harmonii" był jej występ podczas obchodów 750-lecia nadania Strzelnu praw miejskiej, co miało miejsce w 1982 roku. Pamiętam, jak z wielką pieczołowitością zabiegał Ildefons Basiński o występ chóru, ale też i koniec uwieńczył konsekwentne starania.
     "Harmonia" wniosła trwały wkład dla kultury narodowej i regionalnej.