Czekamy na postanowienie burmistrza

Burmistrz Barcina w styczniu tego roku negatywnie zaopiniował wniosek w sprawie zezwolenia na przetwarzanie odpadów w Pturku. SKO uchyliło tę decyzję i przekazało burmistrzowi Barcina sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta żniński, jako organ prowadzący postępowanie główne, oczekuje na ostateczne postanowienie burmistrza Barcina i wtedy zajmie się sprawą. Ministerstwo Klimatu i Środowiska odpowiedziało nam, co oznaczają kody odpadów, jakie mają być tam przetwarzane.

JAKIE ODPADY
10 lipca, po prawie 3 tygodniach, otrzymaliśmy odpowiedzi na wysłane do Ministerstwa Klimatu i Środowiska pytania odnośnie odpadów, które miałyby być przetwarzane w Pturku. Publikujemy je poniżej. Odpowiedzi w sprawie odpadów udzielił Wydział Relacji z Mediami, Departament Edukacji i Komunikacji Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
- Jakiego rodzaju są to odpady i co oznacza stwierdzenie „nienadający się do wykorzystania”?
Odpady o kodzie ex 19 05 03 kwalifikowane są jako Kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania) wytworzony z odpadów zielonych i innych bioodpadów zbieranych selektywnie. Kompost nienadający się do wykorzystania, to kompost z odpadów zielonych, który po przeprowadzonym procesie kompostowania nie spełnia określonych parametrów jakościowych, gdy np. proces ten nie był prowadzony w odpowiednich warunkach fizyko-chemicznych czy biologicznych, albo uzyskany produkt zawiera różnego rodzaju domieszki, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska.
O szczegółowe wyjaśnienia na temat pożądanych materiałów do produkcji kompostu oraz wymaganych warunków produkcji kompostów, a także wymagań dotyczących ich jakości i warunków stosowania, należy zwrócić się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiedzialnego za przepisy z zakresu nawozów i nawożenia.
Jeżeli wytworzony kompost nie spełnia pożądanych parametrów, określa się go jako kompost niespełniający wymagań, a co za tym idzie, nie może on być uznany za produkt. Ze względu na nie do końca znany skład - materiał taki najczęściej uzyskuje status odpadów i powinien zostać zagospodarowany zgodnie z przepisami z zakresu gospodarki odpadami, tj. ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, materiał taki powinien zostać zaklasyfikowany pod kodem: 19 05 03 Kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania).
Należy zwrócić uwagę, że wprowadzenie przed numerem kodu odpadu przedrostka ,,ex‘’ wskazuje na modyfikację nazwy odpadów o takim kodzie. Odpady oznaczone przedrostkiem „ex” stanowią podzbiór odpadów o danym kodzie, co ma znaczenie dla określenia ich właściwości i bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi i stanu środowiska co wyjaśniono poniżej.
- Czy tego rodzaju odpady można stosować na polach uprawnych? Jeśli tak, to pod jakie uprawy i czy są jakieś obostrzenia w związku z tym?
W rozporządzeniu Ministra Środowiska z 20 stycznia 2015 r. w sprawie procesu odzysku R10 dopuszczono odzysk odpadów o kodzie ex 19 05 03 kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania) wytworzony z odpadów zielonych i innych bioodpadów zbieranych selektywnie. Należy zwrócić uwagę, że wskazany wyjątek oznaczony przedrostkiem „ex” dotyczy kompostu wytworzonego jedynie z materiałów bezpiecznych dla zdrowia ludzi i stanu środowiska.
Stosowanie na powierzchni ziemi odpadów o kodzie ex 19 05 03 jest dopuszczalne, jedynie przy łącznym spełnieniu warunków wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie procesu odzysku R10. Takie odpady muszą być m.in. poddane rozdrobnieniu i stosowane poza okresem wzrostu i rozwoju roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi (czas od siewu albo sadzenia do zbioru). Dopuszczalna dawka takiego kompostu zależy od zasobności gleby, sposobu jej użytkowania, jakości samego kompostu oraz zapotrzebowania roślin na składniki pokarmowe oraz od zasad dobrej praktyki rolniczej. Poza tym odpady tego typu powinny być stosowane w taki sposób i w takiej ilości, aby ich użycie nie doprowadziło do pogorszenia jakości gleby, ziemi oraz wód powierzchniowych i podziemnych nawet przy długotrwałym stosowaniu. Dodatkowo odpady te powinny być stosowane równomiernie na powierzchni gleby do głębokości 30 cm i przykryte glebą lub z nią wymieszane. Na gruntach o dużej przepuszczalności, stanowiących w szczególności piaski luźne i słabogliniaste oraz piaski gliniaste lekkie odpady są dopuszczone do stosowania jedynie w przypadku, jeżeli poziom wód gruntowych znajduje się na głębokości nie mniejszej niż 1,5 m poniżej powierzchni gruntu. Prowadzący przetwarzanie odpadów tego typu powinien dysponować wynikami badań potwierdzającymi ich jakość oraz jakość gleb, na których mają być stosowane, wykonanymi przez laboratorium akredytowane lub objęte systemem zarządzania jakością.
Jednocześnie trzeba podkreślić, że obowiązujące przepisy prawne, tj. ustawa o odpadach oraz rozporządzenie w sprawie procesu odzysku R10, wśród warunków dla odpadów o kodzie ex 19 05 03 nie wskazują rodzajów roślin, które można uprawiać na glebach, na których dokonano odzysku tych odpadów w procesie R10.
- Na czym polega proces odzysku R10?
Proces odzysku R10 - Obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska jest wymieniony w załączniku nr 1 do ustawy o odpadach - polega na wprowadzaniu tych odpadów do gleby. Stwarza to możliwość wykorzystania cennych właściwości agronomicznych oraz potencjału nawozowego z odpadów dopuszczonych do tego odzysku, przy jednoczesnym respektowaniu zasad ochrony środowiska, w tym m.in. ochrony gleb i wód.
 - Czy przetwarzanie tego typu odpadów na polach uprawnych wiąże się z jakimiś negatywnymi skutkami (odór, skażenie wody lub gleby, bakterie, choroby) i czy mogą one stanowić jakiekolwiek niebezpieczeństwo dla ludzi, zwierząt, środowiska?
Jak wyjaśniono powyżej zawężenie nazwy odpadów o kodzie 19 05 03 jedynie do takich materiałów, które zostały wytworzone z odpadów zielonych i innych bioodpadów zbieranych selektywnie, oznaczonych przedrostkiem „ex”, ma na celu zagwarantowanie ich odpowiedniej jakości przy zastosowaniu w procesie odzysku R10.
Odnosząc się do kwestii ewentualnych negatywnych skutków podczas stosowania odpadów na polach uprawnych, należy poinformować, że kryteria stosowania tego rodzaju odpadów w procesie odzysku R10 zostały określone w taki sposób, aby zagwarantować wykorzystanie odpadów w sposób bezpieczny dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska.
Określenie dawki oraz przeprowadzenie badań jakości odpadów jest niezwykle istotne dla spełnienia i zachowania celu ich stosowania do gleb na polach uprawnych. Przed wprowadzeniem odpadów do gleby należy ustalić, jaki jest poziom występujących w nich zanieczyszczeń, celem spełnienia ww. warunków. W szczególności należy zwrócić uwagę na kryterium wystąpienia szkody w środowisku w powierzchni ziemi, którym jest przekroczenie dopuszczalnych zawartości substancji powodujących ryzyko. Dopuszczalne zawartości substancji powodujących ryzyko określono w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi.
Jeżeli prowadzone działania w zakresie odzysku nie spełniają wymagań określonych w ww. przepisach oraz jeżeli prowadzone są bez stosownych zezwoleń wydanych przez właściwe organy administracji, przepisy ustawy o odpadach przewidują odpowiednie sankcje za takie naruszenia.
Stosowanie odpadów ex 19 05 03 Kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania) wytworzony z odpadów zielonych i innych bioodpadów zbieranych selektywnie pod warunkiem, że będą stosowane zgodnie z wyżej opisanymi przepisami oraz w oparciu o wydane na ich podstawie decyzje administracyjne, nie stanowi zagrożenia dla ludzi, zwierząt i środowiska. 
 

STAROSTA
Mieszkańcy Pturka i okolic nie poddają się, są zdeterminowani w walce o czystą i bezpieczną wieś - o zdrową przyszłość. - Wysłaliśmy petycje do WIOŚ-u, RDOŚ-u, do wojewody, chcemy rozmawiać ze starostą i przedstawić mu swoje stanowisko w tej sprawie [w poniedziałek 14 lipca sołtysi i rady sołeckie Pturka, Józefinki, Kniei i Barcina Wsi oraz przewodniczący komisji rolnictwa Rady Miejskiej w Barcinie Piotr Niestatek złożyli prośbę do starosty o rozmowę - przyp. red.]. Z inicjatywy Ewy Chęś, mieszkanki pobliskiej Kniei, zawieszone zostały po dwa banery w Pturku i Józefince, informujące, że nie wyrażamy zgody na planowaną inwestycję. Poza tym chciałabym powiedzieć, że w tym roku w Barcinie odbywać się będą dożynki gminne i powiatowe, w których oczywiście chcielibyśmy wziąć czynny udział. Jeśli jednak starosta podpisze zgodę na przetwarzanie odpadów, to nie wyobrażamy sobie, abyśmy mogli w takich dożynkach uczestniczyć. Choć to nasze radosne, rolnicze święto, to nie mielibyśmy powodów do radości - powiedziała sołtys Pturka Marianna Pawłowska.
Kierownik wydziału ochrony środowiska, rolnictwa i leśnictwa w żnińskim starostwie Wiesław Rumel potwierdza wpłynięcie pisma z prośbą o spotkanie ze starostą. Poza tym poinformował: W przedmiotowej sprawie tutejszy organ nie wydał dotychczas żadnej decyzji administracyjnej. Obecnie toczy się postępowanie administracyjne dotyczące udzielenia zezwolenia na przetwarzanie odpadów o kodzie ex 19 05 03 w procesie odzysku R10 na dz. nr 107 i 109/2 obręb Pturek, gmina Barcin. Pismem z dnia 8.01.2025 roku nr OŚ.6233.5.2024 wystąpiono do burmistrza Barcina o opinię w przedmiotowej sprawie. Burmistrz Barcina postanowieniem nr 6233.1.2025.KR1 z dnia 24.01.2025 r. negatywnie zaopiniował wniosek w sprawie zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Wnioskodawca pismem z dnia 4.02.2025 r. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy zażalenie na ww. postanowienie Burmistrza Barcina. SKO w Bydgoszczy postanowieniem nr SKO.433.4.2025 z dnia 11.04.2025 r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi Barcina. 
Procedowanie wniosku jest więc na etapie opiniowania przedsięwzięcia przez Burmistrza Barcina. - Aktualnie starosta żniński, jako organ prowadzący postępowanie główne, oczekuje na ostateczne postanowienie burmistrza Barcina, z uwagi na to, że organ może korzystać ze stanowiska organu współdziałającego dopiero wtedy, gdy postanowienie zawierające stanowisko jest ostateczne. W tym stanie rzeczy oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego tutejszy organ [Starostwo Powiatowe - przyp. red.] podejmie decyzję, uwzględniając przede wszystkim aspekt społeczny, jak również uwzględniając potrzebę zachowania wymagań ochrony życia, zdrowia lub środowiska - dodał Wiesław Rumel.
 

BURMISTRZ
Ze względu na okres urlopowy w Urzędzie Miejskim w Barcinie nie udało nam się uzyskać informacji, dotyczących spodziewanej daty zakończenia postępowania. 
 

INWESTOR 
Do dnia oddania tekstu do druku nie udało nam się uzyskać kontaktu z inwestorem, jeśli zdobędziemy kontakt do niego, zwrócimy się z prośbą o wyjaśnienia. 
 

WIOŚ
Na wysłane do WIOŚ-u pismo sołtys Pturka otrzymała odpowiedź, iż starosta żniński nie występował do tegoż organu z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli przed wydaniem przedmiotowego zezwolenia. W związku z tym WIOŚ nie jest uczestnikiem ani stroną postępowania i nie posiada informacji o jego zakresie.
WIOŚ przekazał również pani sołtys informację, dotyczącą kontrolowania terenu przetwarzania odpadów. Owszem - wojewódzki inspektor ochrony środowiska na wniosek organu prowadzącego postępowanie może przeprowadzać kontrolę instalacji, obiektu budowlanego lub miejsc magazynowania odpadów, ale nie w tym przypadku. W przypadku bowiem odzysku na polach uprawnych nie mamy do czynienia z instalacją czy obiektem. Z kolei jeśli inwestor nie wskazał, że odpady będą magazynowane przed ich przetworzeniem, nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia kontroli.   

Dorota Kapłońska