Minimalne wynagrodzenie przy umowach zlecenia

Kontynuuję temat sprzed kilku tygodni dotyczący przepisów o minimalnym wynagrodzeniu, ograniczając się w tej części wyłącznie do umów cywilnoprawnych.

     Powtórzę dla porządku, iż od 1 stycznia 2017 roku, zgodnie z nowelizacją ustawy o minimalnym wynagrodzeniu w przypadku umów zlecenia i umów o świadczenie usług wykonywanych przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi, wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona w umowie w taki sposób, aby wysokość wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług nie była niższa niż 13 zł za godzinę w 2017 roku.
     DO JAKICH UMÓW STOSUJEMY NOWE PRZEPISY
     Jak widać, nowe przepisy objęły swą regulacją umowy zlecenia, a także wszystkie inne umowy o świadczenie usług. Najciekawsze jest to, że zdecydowana większość zawieranych umów zlecenia, które funkcjonują w naszej przestrzeni społeczno-gospodarczej, to właściwie wbrew nazwie umowy o świadczenie usług, a nie umowy zlecenia. Nie ma to jednak większego znaczenia, ponieważ i w jednym, i w drugim przypadku stosujemy przepisy o minimalnej stawce wynagrodzenia. Ponadto do umów o świadczenie usług, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosujemy przepisy o umowach zlecenia.
     Zgodnie z art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego, przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Rzadko kiedy będziemy mieli do czynienia z takimi właśnie sytuacjami. Powszechnie natomiast występują umowy o świadczenie usług.
     Mogą to być np.:
     * umowa o usługę ochrony osób i mienia;
     * umowa o usługę sprzątania;
     * umowa na prowadzenie wykładów, ćwiczeń, seminariów;
     * umowa na przeprowadzenie szkolenia;
     * umowa na opiekę nad dziećmi, osobami starszymi;
     * umowa na zapewnienie cateringu;
     * umowa na pozyskiwanie klientów;
     * umowa na wykonywanie zadań służby BHP;
     * umowa na obsługę firmy: informatyczną, elektryczną, hydrauliczną, konserwatorską;
     * umowa na wykonanie przeglądów budynku,
     * umowa na wykonywanie comiesięcznych odczytów liczników (np. elektrycznych),
     * umowa modelingu,
     * umowa na pełnienie dyżuru (gotowości), itd.
     Powyższy katalog umów o świadczenie usług nie jest katalogiem zamkniętym, ale tylko przykładowym wyliczeniem. Poza umowami o świadczenie usług oraz umowami zlecenia, nowych przepisów nie stosuje się do innych umów cywilnoprawnych, np. do umowy o dzieło.
     JAKIE PODMIOTY MUSZĄ STOSOWAĆ NOWE PRZEPISY
     Nowe przepisy mają zastosowanie do zlecającego usługę (zlecenie), jeśli jest on przedsiębiorcą, bądź inną jednostką organizacyjną, a wykonywanie umowy następuje w związku z działalnością prowadzoną przez zlecającego. Jeśli np. przedsiębiorca zajmuje się produkcją długopisów i zatrudni osobę do tej produkcji na podstawie umowy o świadczenie usług, to musi stosować nowe przepisy. Jeśli natomiast zatrudni osobę do koszenia trawy na swojej prywatnej posesji, to nie. Po drugiej stronie, a więc w roli wykonawcy występuje osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, a także tzw. samozatrudniony, czyli prowadzący działalność, jednak niezatrudniający pracowników i niezawierający umów ze zleceniobiorcami. Jeżeli osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą zatrudni choćby jedną osobę, wówczas wobec niej i zlecającego usługę (zlecenie) nie stosuje się przepisów o minimalnej stawce wynagrodzenia.
     Przepisów o minimalnej stawce nie stosuje się również w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w państwie będącym państwem członkowskim Unii Europejskiej lub państwem Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
     SPOSÓB POTWIERDZANIA CZASU WYKONYWANIA USŁUGI (ZLECENIA)
     Co do zasady, strony określają w umowie sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług. W przypadku, gdy strony w umowie tego nie określą, przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi przedkłada w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej informację o liczbie godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, w terminie poprzedzającym termin wypłaty wynagrodzenia.
     Jeżeli umowa nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej, przedsiębiorca albo inna jednostka organizacyjna, przed rozpoczęciem wykonania zlecenia lub świadczenia usług, potwierdza przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej ustalenia, co do sposobu potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, a w przypadku braku takiego potwierdzenia, podobnie jak wyżej, o wykonanej usłudze informuje przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi.
     Sposób prowadzenia ewidencji godzin pracy jest dowolny. Może on mieć postać dokumentu pisemnego, może być zapisem elektronicznym.
     Przedsiębiorca albo inna jednostka organizacyjna, na rzecz której jest wykonywane zlecenie lub są świadczone usługi, przechowuje dokumenty określające sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług oraz dokumenty potwierdzające liczbę godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług przez okres 3 lat od dnia, w którym wynagrodzenie stało się wymagalne.
     WYPŁATA WYNAGRODZENIA
     Wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej dokonuje się w formie pieniężnej. Oznacza to, iż nie wolno dokonywać wypłaty w postaci np. produktów, towarów, weksli, czeków, bonów, kuponów, akcji, czy obligacji.
     Przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej albo przenieść prawa do tego wynagrodzenia na inną osobę.
     W przypadku umów zawartych na czas dłuższy niż 1 miesiąc, wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej dokonuje się co najmniej raz w miesiącu.
     WAŻNE WYŁĄCZENIA
     Przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę nie stosuje się do umów zlecenia (o świadczenie usług), jeżeli o miejscu i czasie wykonania zlecenia lub świadczenia usług decyduje przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi i przysługuje mu wyłącznie wynagrodzenie prowizyjne. Przez wynagrodzenie prowizyjne należy rozumieć wynagrodzenie uzależnione od wyników:
     * uzyskanych przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi w ramach wykonania zlecenia lub świadczenia usług lub
     * działalności przedsiębiorcy albo innej jednostki organizacyjnej, na rzecz, których jest wykonywane zlecenie lub są świadczone usługi, takich jak liczba zawartych umów, wartość zawartych umów, sprzedaż, obrót, pozyskane zlecenia, wykonane usługi lub uzyskane należności.
     Dotyczyć to może np. przedstawicieli handlowych, a także byłych tzw. chałupników.
     Przepisów ustawy nie stosuje się do umów dotyczących usług opiekuńczych i bytowych realizowanych poprzez prowadzenie rodzinnego domu pomocy na podstawie art. 52 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - jeżeli ze względu na charakter sprawowanej opieki usługi są świadczone nieprzerwanie przez okres dłuższy niż 1 doba. Szczegółowy katalog tych umów został zawarty w art. 8d pkt. 3u ustawy o minimalnych wynagrodzeniu.
     Przepisów ustawy nie stosuje się do umów dotyczących usług polegających na sprawowaniu opieki nad grupą osób lub osobami podczas wypoczynków lub wycieczek - jeżeli ze względu na charakter sprawowanej opieki usługi są świadczone nieprzerwanie przez okres dłuższy niż 1 doba.
     Przepisów ustawy nie stosuje się do umów dotyczących usług opieki domowej nad osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą lub w podeszłym wieku, gdy w związku z ich wykonywaniem osoba świadcząca usługi zamieszkuje wspólnie z podopiecznym w jego mieszkaniu lub domu, a ze względu na charakter sprawowanej opieki usługi są świadczone jednej osobie lub wspólnie zamieszkującej rodzinie nieprzerwanie przez okres dłuższy niż jedna doba, z wyjątkiem przypadku świadczenia usług we wszelkich placówkach świadczących całodobowe usługi dla osób niepełnosprawnych, przewlekle chorych lub w podeszłym wieku.
     Trzeba także podkreślić, że nowe przepisy upoważniły inspektorów pracy do kontrolowania wyżej wymienionej problematyki i w przypadku naruszania przepisów, stosowania wobec podmiotu zlecającego usługę (zlecenie) określonych środków prawnych. Temat jest niezakończony i będę do niego wracał.

Inspektor Pracy
Krzysztof Krzemień
Pałuki nr 1305 (7/2017)