Zaginione bitwy podczas Wyprawy Dąbrowskiego 1794 r. - analiza z mapą i portretami, artykuł Zdzisława Biegańskiego, Pałuki nr 226 (25/1996)

W 200 rocznicę powstania kościuszkowskiego zespół historyków bydgoskich opracował kilka istotnych problemów z wyprawy gen. Jana Henryka Dąbrowskiego na ziemie polskie pod zaborem pruskim, zakończonej zdobyciem Bydgoszczy.

    Cykl ośmiu artykułów łącznie stanowi interesującą i zintegrowaną w zasadzie całość, aczkolwiek nie brak i ciekawych publikacji o charakterze ogólnym, jak na przykład opracowanie Bolesława Sprengela "Z ciemnych kart powstania kościuszkowskiego. Uwagi o przestępczości kryminalnej na przykładzie Warszawy".
    Ale dla nas najciekawszy jest artykuł Zdzisława Biegańskiego "Wyprawa korpusu Jana Henryka Dąbrowskiego do Wielkopolski, na Kujawy i Pomorze w 1794 r." Wprawdzie nie pada tam nazwa naszego regionu, ale przecież trasa z Gniezna do Bydgoszczy wiodła przez Pałuki.
    Szczegółowo scharakteryzowana jest bitwa pod Łabiszynem, a raczej dwie bitwy, gdyż pierwszą stoczył 28 września ze swym oddziałem gen. Antoni Madaliński, a drugą - decydującą - następnego dnia, gdy nadciągnęły główne siły całego korpusu. Bitwa była zacięta, gdyż otwierała drogę na Bydgoszcz i przełomowym atakiem dowodził osobiście gen. J. H. Dąbrowski, który otoczony przez pruskich huzarów, znalazł się w poważnym niebezpieczeństwie.
    Jak pisze Zdzisław Biegański "...Nazajutrz po bitwie Dąbrowski przeprowadził szczegółowe rozpoznanie terenu, wysyłając w różnych kierunkach liczne oddziały z zadaniem patrolowania okolic Żnina, Rynarzewa, Strzelna...". Znajdujemy też charakterystykę wielkopolskich oddziałów powstańczych, które 24 września pod dowództwem generałów: J. Niemojewskiego, J. Lipskiego i Pawła Skórzewskiego wzmocniły korpus gen. Dąbrowskiego.
    Artykuł wzbogaca mapka opracowana przez Zdzisława Sułka, bardzo szczegółowa, ukazująca ruchy wojsk polskich i pruskich m.in. na terenie Pałuk, z wypunktowaniem trasy przemarszu gen. Dąbrowskiego przez Rogowo, Gąsawę, Żnin i Łabiszyn.
    Niezależnie od tego wydawnictwo wzbogacają liczne portrety z biogramami oraz reprodukcje obrazów przedstawiające umundurowanie i wyposażenie żołnierzy z tego okresu. Wydawnictwo ciekawe, a lektura pożyteczna.

Janusz Księski
Pałuki nr 226 (25/1996)
"Powstanie kościuszkowskie na Kujawach i Pomorzu Gdańskim", praca zbiorowa pod red. Mariana Pawlaka, Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy, Bydgoszcz, 1994 r., str. 155 + 16 nlb., + 18 ilustracji, + 1 mapka

Pałuki nr 226 (25/1996)

52UFLADA