Oczywiście, że jest to - i był zawsze - teatr polityczny - pięciolecie Teatru im. Alberta Tison

Pluskwa obśmiewała ludzi będących produktami komunizmu. Wahazar w piękny sposób pokazywał wymianę elit. Marat stawiał wielki znak zapytania nad sensem rewolucji. "- Kiedyś trzeba było być teatrem politycznym, teraz nie trzeba być teatrem politycznym, a ja myślę, że teatr powinien być po prostu teatrem i mówić zawsze od siebie" - rzekł reżyser między fragmentem jednego i drugiego utworu.

    Sobota, godzina 21. Sala wypełniona ludźmi. Są koledzy, rodzice, działacze kultury, burmistrz, paru członków Rady Miejskiej, paru dyrektorów (byłych - również), nieco młodzieży z Warszawy, znajomi aktorzy. Nie wszyscy otrzymali zaproszenia na czas, nie wszyscy mogli. Mnie - przypadkowo zupełnie - kolega wyrwał z głębokiego snu. Nie przyjść na imprezę Teatru im. Alberta Tison? Nie, tego bym sobie nie darował.
    Jubileuszowy raut prowadzi szef teatru - Jerzy Lach. Oglądamy po jednej scenie z niektórych spektakli - od Lekcji dykcji do Har-Magedona.
    Po pięciu latach pracy teatralnej można już zawsze powiedzieć, co kto jest wart, co stworzył, co swą sztuką chce powiedzieć. I rzeczywiście: przez całe pięć lat oglądaliśmy - można powiedzieć - kolejne części tego samego przedstawienia, kolejne słowa na jeden temat, przy czym przesłanie - raz widoczne lepiej, raz widoczne gorzej - było wciąż to samo. Otóż teatr Lacha jest działaniem w imię destrukcji.
    Nie pamiętam już, kto to powiedział, wiem tylko, że hasło to było mottem wcześniejszego o 16 lat kabaretu działającego w żnińskim Liceum Ogólnokształcącym: D[...] i sztuka nie podlegają upaństwowieniu. Pluskwa obśmiewała ludzi będących produktami komunizmu. Wahazar w piękny sposób pokazywał wymianę elit. Marat stawiał wielki znak zapytania nad sensem rewolucji. W ostatnim spektaklu ludzie w ubraniach z worka (skąd oni wzięli takie worki?) idą na kolanach i - niczym u Brechta - zanoszą w niebo skargę o pracę. Ten teatr też nie podlega upaństwowieniu. - Kiedyś trzeba było być teatrem politycznym, teraz nie trzeba być teatrem politycznym, a ja myślę, że teatr powinien być po prostu teatrem i mówić zawsze od siebie - rzekł reżyser między fragmentem jednego i drugiego utworu.
    Recenzje, jakie ongiś trupie ze Żnina wystawiono - że skupiają się głownie na formie, że to, co mówią, nie przystaje do rzeczywistości - były albo niedostrzeżeniem treści, albo sprzeciwem wobec niej. Oczywiście, że jest to - i był zawsze - teatr polityczny. Proszę nie traktować tego wartościująco, tak po prostu jest. A że swej "opcji" nie zmienił? Że tak, jak kiedyś mówił o przekształcaniu ludzi przez władzę w kukiełki, tak i teraz mówi o przekształcaniu ludzi w kukiełki, że bierze stronę szarego człowieka i pokazuje brudne palce władców? Że kiedyś Paweł Tucholski potrafił w twarz naszego żnińskiego establishmentu rzucić Tuwimowskie promieniująca KURWA MAĆ,  a teraz jego następcy wsuwają szpile w obecny establishment?
    Tak, ta sztuka jest wołaniem na rzecz destrukcji. Czy jest skierowana przeciw komuś? Nie, jest raczej próbą szukania wolności, pokazaniem złości z faktu, że tę wolność tak trudno (sposobami, których się chwytają bohaterowie) osiągnąć. Pokazaniem cierpienia, słabości charakteru, zniewolenia schematami i uzależnienia się - nawet od swojego ja.
    Godzina 23. Spektakle skończone. Żnińskie Towarzystwo Kulturalne wręcza jubilatowi rzeźbioną piątkę. Nikomu zbytnio się nie chce wychodzić, przy winie i rozmowie goście zasiadują się. Jak to goście. Co na scenie - to na scenie. Co w życiu - to w życiu.

Dominik Księski

Pałuki nr 15 (15/1991)

Trudno dziś odtworzyć z pamięci pięcioletni okres pracy. Jeśli jednak wierzyć Jurkowej pamięci, to wyreżyserowali wspólnie przez ten czas 21 pozycji repertuarowych, a na 83 przedstawieniach odegrano 173 role. W spisie podajemy tytuł spektaklu, liczbę ról i liczbę spektakli:  

Lekcja dykcji; 13; 3  

Pluskwa; 10; 6  

Pluskwa - Rocznik 70; 10; 4   

Księżniczka Magdalena; 10; 4  

Wahazar; 10; 10  

Śmierć Leszka Białego; 6; 1  

Bal w Operze; 1; 4  

Fragment Teatralny II; 2; 2  

Wariat i zakonnica;  3; 1  

Szelmostwa Lisa Witalisa; 15; 2  

Jagiełło w Żninie; 5; 1  

Kopciuszek; 15; 5  

Dokąd tupta jeż;  3; 4  

Idem Per Idem In Memoriam; 12; 4  

Kabaret (II edycja); 3; 3  

Marat/Sade; 10; 8  

Noc Długich Noży; 6; 2  

Jajo; 4; 5  

Wyprzedaż; 12; 4  

Murti-Bing; 10; 8  

Har-Magedon; 13; 2

HL-DK