Pałuccy rolnicy zagrożeni ograniczeniami

Rolnicy, protest, OSN, spadek, opłacalność, produkcja
     Pałuccy rolnicy zagrożeni ograniczeniami
     Rolnicy z gmin Janowiec, Gąsawa i Rogowo oraz Damasławek bronią się przed wprowadzeniem na ich terenie Obszaru Szczególnie Narażonego, który spowoduje znaczny spadek opłacalności produkcji, nałoży nowe sankcje i wymogi.

     29 marca w Ośrodku Kultury w Janowcu odbyło się spotkanie poświęcone zagadnieniom OSN, czyli Obszarów Szczególnie Narażonych na odpływ azotu ze źródeł rolniczych do wód powierzchniowych. Organizatorem spotkania był Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu, który proponował utworzenie OSN na terenie części gminy Rogowo, Gąsawa, w całości na terenie gminy Janowiec, części gmin Damasławek, Mieścisko i Wągrowiec.
     Wprowadzenie obszarów OSN wiąże się z wieloma utrudnieniami i ograniczeniami w prowadzeniu działalności rolniczej, chociażby z przebudową płyt obornikowych i zbiorników na gnojowicę, które dziś zapewniają według wymogów przechowywanie odpadów przez cztery miesiące, a w przypadku OSN wymóg dotyczy przechowywania przez okres pół roku.
     Licznie zgromadzeni rolnicy w zaciętej dyskusji krytykowali plan wprowadzenia OSN we wskazanym regionie. Głównym argumentem był fakt, iż podstawą do wprowadzenia OSN oprócz dyrektyw unijnych powinno być faktyczne zanieczyszczenie wód powierzchniowych. Przedstawiciel Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Bydgoszczy zapewnił, że rzeka Wełna na odcinku od Rogowa do Janowca nie wykazuje przekroczeń istniejących norm. Reprezentujący RZGW w Poznaniu stwierdzili, że próby wody brane były z Kanału Gruntowickiego (powiat Wągrowiec) i jezior biskupińskich.
     Uczestnicy debaty zauważyli zaraz, że wody z Kanału Gruntowickiego nie dotyczą gminy Janowiec, a jeziora biskupińskie i Gąsawka nie są nawet zlewnią rzeki Warty, lecz Noteci. Tym bardziej uznali, że dziwne jest zaproponowanie objęcia ochroną terenu leżącego pomiędzy jeziorami biskupińskimi a Kanałem Gruntowickim Po wielogodzinnej burzliwej dyskusji Kujawsko-Pomorska Izba Rolnicza przygotowała protest przeciwko wprowadzeniu obszarów OSN na terenie proponowanym przez RZGW. Protest złożony został w imieniu wszystkich uczestników, zarówno z kujawsko-pomorskiego, jak i Wielkopolski, którzy znaleźli się w proponowanym Obszarze Szczególnie Narażonym.
     W proteście złożonym do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Toruniu Kujawsko-Pomorska Izba Rolnicza sprzeciwia się wprowadzeniu OSN na terenie gmin powiatu żnińskiego, tj. Janowiec Wielkopolski, Rogowo i Gąsawa.
     Swoje stanowiska argumentujemy brakiem badań wody na terenach tych gmin, wnosimy o wykonanie badań monitorujących przy udziale czynnika społecznego, samorządu terytorialnego i rolniczego - czytamy w proteście podpisanym przez prezesa Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej Ryszarda Kierzka. W skierowanym do RZGW piśmie Izba Rolnicza zaznacza, że wyniki badań monitorujących powinny być decydujące w sprawie zasadności wprowadzenia OSN, a przedstawione argumenty w trakcie janowieckiego spotkania nie uzasadniają uznania gmin powiatu żnińskiego za OSN. Do protestu dołączyła się gmina Damasławek (powiat wągrowiecki).
     Rolnicy przytaczali wiele przykładów pokazujących, w jaki sposób OSN utrudnia i wpływa na obniżenie dochodów w będących i tak w trudnej sytuacji gospodarstwach rolnych. Za jeden z głównych argumentów podawali brak możliwości korzystania z programów rolno-środowiskowych, z których na terenie powiatu korzysta wielu rolników, a kwota dopłat w wymienionych gminach sięga około 2,5 mln. zł.

 

Obszary Szczególnie Narażone (OSN) to tereny, na których należy ograniczyć przedostawanie się azotu ze źródeł rolniczych do wód powierzchniowych i gruntowych. Obszary te zostały wyznaczone w oparciu o wyniki badań i analiz jakości wody. Ich granice zostały określone przez dyrektorów Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej (RZGW) na podstawie nowej ustawy Prawo wodne z dnia 1 stycznia 2002 roku. Rolnicy gospodarujący na terenach OSN muszą prowadzić produkcję rolną w taki sposób, aby ograniczyć i zapobiegać zanieczyszczeniom wód związkami azotowymi. Zgodnie z założeniami Dyrektywy Azotanowej, każdy kraj członkowski UE zobowiązany jest do utworzenia i wprowadzenia zasad postępowania, które powinny być przyswojone i stosowane przez każdego rolnika. W Polsce został opracowany Kodeks Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej, który uwzględnia aktualny stan prawa w zakresie ochrony środowiska. Dotyczy to zwłaszcza zasad odpowiedniego postępowania z nawozami. Rolnicy stosować mogą tylko nawozy dopuszczone do stosowania w Polsce, nie wolno im nawozić pól na glebę zalaną wodą, zamarzniętą głębiej niż 30 cm, pokrytą śniegiem, stosować nawozów organicznych i naturalnych w okresie od 1 grudnia do końca lutego. Zabrania się im również nawozić pola płynnymi nawozami naturalnymi oraz azotowymi na polach bez okrywy roślinnej, na stokach o nachyleniu większym niż 10%, stosować gnojówki i gnojowicy w okresie wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia czy stosować nawozów naturalnych w odległości do 20 m od wód powierzchniowych i stref ochrony wód. Zabrania się im również stosowania  nawozów naturalnych w ilości przekraczającej dawkę 170 kg azotu na 1 ha użytków rolnych w ciągu roku. Muszą prawidłowo przechowywać nawozy naturalne: obornik na nieprzepuszczalnych płytach obornikowych, a nawozy płynne w szczelnych zbiornikach, jednak większych niż te, jakie pobudowali w związku z wcześniejszymi wymogami. Po zastosowaniu nawozów naturalnych: obornika, gnojówki, gnojowicy, należy je przykryć lub wymieszać z glebą nie później niż następnego dnia po wywiezieniu na pole. Regulacje dotyczą też obsady zwierząt, którą należy dostosować do możliwości zagospodarowania nawozów naturalnych w gospodarstwie. W przypadku ich nadwyżki należy zapewnić ich odbiór poza gospodarstwem. Nawożenie musi być prowadzone w optymalnych terminach i przy użyciu sprawnego sprzętu technicznego.

 

Sylwia Wysocka
Pałuki nr 1051 (14/2012)