Finanse naszych gmin - porównujemy zadłużenie, inwestycje, środki zewnętrzne

Najwięcej środków z Unii Europejskiej na mieszkańca pozyskała w naszym regionie gmina Barcin. Najniższy dług na mieszkańca, a zarazem najwyższy procent budżetu przeznaczony na inwestycje - to zasługa gminy Janowiec. Gąsawa ma najwyższe zadłużenie na mieszkańca, oraz wysokie wydatki na jednego mieszkańca. Żnin zaś to czerwona latarnia w zakresie pozyskiwania środków unijnych. Szubin i Łabiszyn jako jedyne notują dodatnie saldo migracji.

Korzystając z danych zebranych przez internetowy serwis "z-dykty.pl" przygotowaliśmy porównanie finansów ośmiu gmin Pałuk wschodnich. Jeśli chodzi o wydatki, dochody i dług skorzystaliśmy z przeliczenia ich na jednego mieszkańca, gdyż daje to lepsze porównanie, niż cyfry całościowe. 

Dane z 2025 roku. Pod względem zadłużenia zdecydowanie najlepiej wypada Janowiec Wielkopolski, gdzie na jednego mieszkańca przypada 478 zł długu. Niewielkie zadłużenie mają również Barcin (814 zł) i Żnin (948 zł).

Największe obciążenie długiem występuje w Gąsawie: 2344 zł na mieszkańca. Wysokie wartości notują również Szubin (2043 zł), Kcynia (1472 zł) oraz Łabiszyn (1338 zł).

Tu uwaga: wysoki dług nie oznacza złej kondycji finansowej. Często jest on efektem realizacji kosztownych inwestycji współfinansowanych z funduszy zewnętrznych lub własnych. 

Poprosiliśmy burmistrza Gąsawy Jacka Superczyńskiego o komentarz, dotyczący tych danych. Oto on: 

"Wskaźnik zadłużenia może wydawać się wysoki, ale obecna sytuacja jest wynikiem kilku nałożonych na siebie czynników, zarówno o charakterze inwestycyjnym, jak i związanym z trudnościami w bilansowaniu bieżącego funkcjonowania samorządu. Wieloletnia Prognoza Finansowa Gminy Gąsawa jest stabilna, na bieżąco obsługujemy nasze zobowiązania, a wskaźniki wynikające  z ustawy o finansach publicznych są zachowane.

Od roku 2022 Gmina Gąsawa realizowała wiele projektów, w których wkład własny pokrywany był z kredytów lub pożyczek. Takim kulminacyjnym momentem wzrostu zadłużenia był rok 2024, w którym 8 stycznia Rada Gminy poprzedniej kadencji uchwalając budżet Gminy Gąsawa wskazała na konieczność emisji papierów wartościowych w kwocie 5 370 000 zł w celu pokrycia deficytu. Również od roku 2024 rada gminy zdecydowała po trzyletniej przerwie o powrocie do wyodrębniania funduszu sołeckiego, którego coroczna wartość to prawie 700 000 zł, co też ma duże znaczenie na bilansowanie budżetu.

Większość gmin korzysta z kredytów, pożyczek czy obligacji, aby realizować inwestycje, których nie da się sfinansować wyłącznie z bieżących dochodów. Kluczowe znaczenie ma to, czy zadłużenie pozostaje pod kontrolą, czy gmina zachowuje płynność finansową oraz czy realizowane inwestycje przynoszą trwałe korzyści mieszkańcom.

Ponadto należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden bardzo istotny aspekt obecnej strategii finansowej. Zdając sobie sprawę z poziomu zadłużenia, obecnie Gmina Gąsawa pozyskuje takie dofinansowania zewnętrzne, które nie wymagają angażowania wkładu własnego, bądź wkład ten jest minimalny. Naszym celem jest stopniowe zmniejszanie obciążeń finansowych przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego tempa rozwoju gminy" - odpisał nam burmistrz Gąsawy. 

Dane z 2025 roku. Najwyższe dochody na 1 mieszkańca osiąga Kcynia (10 254 zł), tuż po nim jest Gąsawa (9 964 zł), Najniższe dochody przypadają na mieszkańca w Szubinie (7400 zł) i Łabiszynie (7393 zł).

Dane z 2025 roku. Najwięcej na jednego mieszkańca wydaje Gąsawa – 10 147 zł oraz Kcynia – 9725 zł. Na drugim biegunie znajdują się Szubin (7450 zł) oraz Łabiszyn (7799 zł). Żnin z wynikiem 8436 zł plasuje się w środku stawki. 

Wyższe wydatki zwykle świadczą o większej aktywności inwestycyjnej lub większym zakresie realizowanych usług publicznych, choć sam wskaźnik nie mówi jeszcze nic o ich efektywności.

Dane z 2025 roku. Na inwestycje największą część budżetu przeznacza Janowiec Wielkopolski - jest to 21,3% budżetu. Wysoki poziom inwestycji utrzymują również , Kcynia (18,4%), Łabiszyn (17,3%), Żnin (17,5%) oraz Gąsawa (16,3%).

Najmniej obecnie inwestuje obecnie Szubin, gdzie wydatki na infrastrukturę stanowią jedynie 8% budżetu, oraz Rogowo – 5,2%.

Poprosiliśmy burmistrza Szubina Mariusza Piotrkowskiego o komentarz, dotyczący tych danych. Oto on: 

"W odpowiedzi na zapytanie wyjaśniam, że ocena sytuacji finansowej Gminy Szubin nie powinna opierać się wyłącznie na analizie jednego, dwóch lat budżetowych. Dla uzyskania pełnego obrazu rozwoju gminy zasadne jest uwzględnienie danych z ostatnich pięciu lat, które pozwalają właściwie zobrazować zarówno poziom realizowanych inwestycji, jak i prowadzoną politykę finansową oraz cykl wykorzystywanych dofinansowań unijnych. .

W 2025 roku zadłużenie Gminy Szubin zmniejszyło się o 5,64% w stosunku do roku 2024 i wyniosło 51,6 mln zł. Co istotne, pomimo że plan finansowy przewidywał możliwość zaciągnięcia nowych zobowiązań, nie korzystano z tego rozwiązania. Jednocześnie dochody gminy były niższe o 3 283 701,25 zł. Dzięki prowadzonej odpowiedzialnej polityce finansowej poziom zadłużenia powrócił do wartości zbliżonej do tej z 2021 roku.

Wydatki inwestycyjne w 2025 roku wyniosły blisko 15 mln zł, z czego 46,18% zostało sfinansowane ze środków zewnętrznych. Dla porównania wydatki majątkowe wyniosły:

• w 2025 roku – 14 979 706,12 zł
• w 2024 roku – 34 623 168,22 zł
• w 2023 roku – 27 420 770,16 zł

Znaczące nakłady inwestycyjne poniesione w latach poprzednich uzasadniały zmniejszenie wydatków majątkowych w 2025 roku. Działanie to miało na celu utrzymanie bezpieczeństwa, stabilności i płynności finansowej gminy oraz obniżenie wskaźnika zadłużenia, co umożliwi bezpieczne pozyskiwanie kolejnych kredytów i pożyczek na zapewnienie wkładu własnego do inwestycji planowanych w następnych latach.

Niższy poziom pozyskanych środków unijnych wykazany w 2025 roku wynika przede wszystkim z harmonogramu konkursów. Rozstrzygnięcia wielu naborów nastąpiło dopiero w IV kwartale 2025 roku, natomiast realizacja i rozliczanie projektów odbywa się najczęściej w perspektywie dwuletniej. Oznacza to, że wskaźniki dotyczące pozyskanych środków unijnych będą widoczne przede wszystkim w latach 2026–2027.

W 2026 rok rozpoczęto realizację wielu inwestycji współfinansowanych ze środków unijnych, w tym między innymi:

• modernizację pomieszczeń OSP Szubin przy ul. Paderewskiego 12 : dofinansowanie 156 169,25 zł
• modernizacja pomieszczeń OSP Rynarzewo przyl. Ul. Strażackiej: dofinansowanie 1 067 796,7 zł
• zagospodarowanie terenów zielonych wokół nabrzeży rzek w Szubinie –dofinansowanie: 3 555 545,43 zł; ,
• budowę strefy turystycznej wokół ruin zamku w Szubinie –dofinansowanie: 1 054 372,50 zł;
• odnowę przestrzeni publicznej miasta Szubin – remont obiektu TTKF –dofinansowanie: 8 403 787,63 zł;

Złożono wnioski o:

• budowa ścieżki rowerowej wzdłuż ul. Nadbrzeżnej w Wąsoszu do plaży - dofinansowanie 3 765 677,83 zł
• Budowa ścieżki rowerowej na ul. Lipowej w Szubinie – dofinansowanie 185 805,80 zł

 a także szereg innych przedsięwzięć.

Mając na uwadze przedstawione dane, należy stwierdzić, że Gmina Szubin prowadzi odpowiedzialną i racjonalną politykę finansową. Priorytetem jest bezpieczny rozwój gminy w każdym obszarze przy zachowaniu płynności finansowej oraz utrzymaniu zadłużenia na poziomie umożliwiającym dalsze inwestowanie. Liczba realizowanych przedsięwzięć potwierdza konsekwentną realizację potrzeb mieszkańców oraz efektywne wykorzystywanie dostępnych środków zewnętrznych." - odpisał nam burmistrz Szubina.

Dane z 2024 roku. Tutaj liderem jest Barcin, który pozyskało równowartość 338 zł na mieszkańca. Dalej plasują się Kcynia (208 zł), Rogowo (145 zł) Janowiec Wielkopolski (106 zł), Łabiszyn (102 zł), Szubin (52 zł) i Gąsawa (54 zł). iNajmniejsze w 2024 pozyskanie środków unijnych w przeliczeniu na mieszkańca odnotował Żnin (29 zł). 

Trzeba jednak pamiętać, że jest to wskaźnik jednego roku. W kolejnych latach kolejność może się diametralnie zmienić w zależności od rozliczania dużych projektów unijnych.

Sekretarz gminy Rogowo, Paulina Zawadzka - Bauza tak skomentowała wyniki: "Cieszę się, że przedstawione dane pokazują Gminę Rogowo jako samorząd odpowiedzialnie zarządzający finansami i skutecznie wykorzystujący dostępne środki zewnętrzne. To dla nas ważny sygnał, że konsekwentnie realizowane działania przynoszą wymierne efekty.

Od początku przyjmowaliśmy zasadę, że rozwój gminy powinien opierać się na rozsądnym i odpowiedzialnym gospodarowaniu finansami. Dlatego konsekwentnie wykorzystujemy możliwości pozyskiwania środków zewnętrznych, w szczególności funduszy unijnych, jednocześnie dbając o utrzymanie bezpiecznego poziomu zadłużenia. Dzięki takiemu podejściu możemy realizować ważne dla mieszkańców inwestycje bez nadmiernego obciążania budżetu gminy.

Osiągnięte wyniki są efektem odpowiedzialnych i dalekowzrocznych decyzji podejmowanych wspólnie z Radą Gminy. To właśnie dzięki dobrej współpracy, rozsądnemu planowaniu oraz konsekwencji w działaniu mogliśmy skutecznie realizować inwestycje i wykorzystywać dostępne możliwości finansowania. Nie bez znaczenia pozostaje również profesjonalna praca pracowników Urzędu Gminy i jednostek organizacyjnych, którzy z dużym zaangażowaniem przygotowują i realizują projekty oraz skutecznie pozyskują środki zewnętrzne.

Cieszę się z tych wyników, ale przede wszystkim traktuję je jako zobowiązanie do dalszej pracy. Przed nami kolejne potrzeby i oczekiwania mieszkańców, dlatego nadal będziemy podejmować odpowiedzialne decyzje i realizować działania, które pozwolą Gminie Rogowo rozwijać się w sposób przemyślany i odpowiadający na potrzeby naszej społeczności". 

Dane z 2025 roku. To wskaźnik pokazujący, czy do gminy wprowadza się więcej osób, niż z niej wyjeżdża. Najlepiej wypada Szubin, który osiągnął dodatnie saldo +131 mieszkańców. Na plusie znajduje się również Łabiszyn (+65).

Pozostałe gminy tracą mieszkańców. Największy odpływ zanotowała Kcynia (-109), następnie Żnin (-70), Gąsawa (-34), Janowiec Wielkopolski (-22), Rogowo (-11) i Barcin (-2).

To bardzo ważny wskaźnik, ponieważ dobrze odzwierciedla atrakcyjność gmin jako miejsca do życia. Dodatnie saldo migracji oznacza, że więcej osób decyduje się zamieszkać w danej gminie niż ją opuszcza, natomiast ujemne może świadczyć o problemach demograficznych lub odpływie mieszkańców do większych ośrodków.

(opracował: dk)

W sobotę rano opublikowaliśmy tekst, który jako dane gminy Rogowo z powiatu żnińskiego przedstawiał dane z gminy Rogowo z powiatu rypińskiego. Ten szkolny błąd popełniłem osobiście i tylko ja jestem zań odpowiedzialny, Powyższy tekst przedstawia skorygowane dane. Za wprowadzenie w błąd czytelników, którzy korzystali z portalu w sobotnie przedpołudnie przepraszam serdecznie, a Czytelnikowi, który na błąd zwrócił mi uwagę - serdecznie dziękuję. 

Dominik Księski 

INWESTYCJE GMINY ROGOWO I ICH DOFINANSOWANIE Z RÓŻNYCH ŹRÓDEŁ - LATA 2024 - 2026

źródło: UG w Rogowie 

-----------------------------------------

Z-dykty.pl to niekomercyjny serwis który prześwietla finanse polskich gmin, korzystając wyłącznie z oficjalnych, darmowych i legalnych źródeł publicznych.  Projekt jest niekomercyjny, a dostęp do wszystkich treści serwisu jest bezpłatny i nie wymaga konta. Serwis tworzy i utrzymuje budująca strony z analizami danych pracownia o nazwie ai-gluon.com. Sformułowanie o „państwie z dykty” jest popularnym w polskiej debacie publicznej idiomem nawiązującym bezpośrednio do słynnej wypowiedzi Bartłomiej Sienkiewicz z 2014 roku, w której określił on polskie państwo jako istniejące „tylko teoretycznie”.