Skrócenie czasu oczekiwania

Kierownik pracowni diagnostyki mikrobiologicznej Alina Olewicz prezentuje system automatyczny BACTEC do hodowli drobnoustrojów z krwi i innych płynów ustrojowych

    fot. Arkadiusz Majszak

Pałuckie Centrum Zdrowia, Żnin, pracownia diagnostyki mikrobiologicznej
     Skrócenie czasu oczekiwania
    Pracownie diagnostyki mikrobiologicznej i diagnostyki laboratoryjnej Pałuckiego Centrum Zdrowia w Żninie dzięki wprowadzaniu coraz nowszej aparatury i poszerzaniu wachlarza usług osiągają coraz lepsze wyniki. Potwierdzane są one licznymi ogólnopolskimi certyfikatami.

     Pracownia diagnostyki mikrobiologicznej w Pałuckim Centrum Zdrowia w Żninie świadczy usługi dla pacjentów leczonych w szpitalu i przychodniach przyszpitalnych, na zlecenie lekarzy z innych placówek służby zdrowia, z którymi zawarto umowę, dla pacjentów z gabinetów prywatnych oraz odpłatnie na życzenie pacjenta. Pracownia diagnostyki mikrobiologicznej jest jedynym laboratorium mikrobiologicznym w powiecie żnińskim. Świadczy ona usługi dla Przychodni Rodzinnej w Żninie, NZOZ Epoka w Żninie, przychodni w Barcinie, Rogowie, Janowcu, Gąsawie i Żarczynie.
     - Wykonujemy także badania dla jednostek spoza naszego powiatu: dla przychodni w Damasławku i przychodni w Dąbrowie oraz dla szpitala w Nakle i Szubinie. Mamy bardzo dobry kontakt z lekarzami ze szpitala w Nakle i Szubinie. Współpraca ta obejmuje pomoc w interpretacji wyników badań, udzielanie konsultacji z zakresu diagnostyki mikrobiologicznej oraz szybki kontakt telefoniczny z lekarzem w przypadku uzyskania wyników wysoce patologicznych. Lekarze z tychże szpitali są również zadowoleni z naszych badań i pomimo że transport badań jest nieraz uciążliwy, nie chcą zrezygnować z naszych usług - wyjaśnia Alina Olewicz, kierownik pracowni diagnostyki mikrobiologicznej. I dodaje, że celem kierowanej przez nią pracowni jest świadczenie usług diagnostycznych o wysokiej jakości. Pracownia dbając o wysoki poziom usług prowadzi wewnątrzlaboratoryjną kontrolę jakości badań. Pracownicy laboratorium mikrobiologicznego pracują na podłożach bakteriologicznych o wysokiej jakości, które posiadają certyfikaty jakości. Praca w laboratorium odbywa się zgodnie z procedurami zalecanymi przez konsultanta krajowego w dziedzinie mikrobiologii.
     Od ubiegłego roku pracownicy laboratorium mikrobiologicznego pracują na systemie automatycznym BACTEC do hodowli drobnoustrojów z krwi i innych płynów ustrojowych.
     - Zaletą systemu automatycznego BACTEC jest znaczne skrócenie czasu oczekiwania na wynik. Systemy automatyczne pozwalają na wykrycie 86% dodatnich próbek już w ciągu pierwszych 24 godzin, natomiast w ciągu 48 godzin wykrywalność dochodzi do 95%. Naszym atutem jest stosunkowo krótki czas oczekiwania na wynik. Dzięki temu, że nie korzystamy z usług podwykonawców, czas oczekiwania na wynik wynosi około 2 dni. Szybka diagnostyka mikrobiologiczna w celu uzyskania wyniku bakteriologicznego w jak najkrótszym czasie ma ogromne znaczenie w przebiegu leczenia i umożliwia osiągnięcie oczekiwanego efektu terapeutycznego. Wartość wyniku mikrobiologicznego maleje wraz z upływem czasu - zaznacza Alina Olewicz.
     Laboratorium mikrobiologiczne poddaje się zewnętrznym sprawdzianom wiarygodności badań organizowanym przez Centralny Ośrodek Badania Jakości w Diagnostyce Mikrobiologicznej w Warszawie, wchodzący w skład Narodowego Instytutu Leków. Sprawdzian składa się z czterech tur. Aby otrzymać certyfikat należy uzyskać pozytywny wynik w każdej turze.
     Pracownia diagnostyki mikrobiologicznej PCZ w Żninie uzyskała bardzo dobre wyniki w Ogólnopolskim Sprawdzianie Wiarygodności Badań w Mikrobiologii w zakresie identyfikacji, lekowrażliwości i mechanizmów oporności na leki bakteryjnych czynników etiologicznych zakażeń i otrzymała w bieżącym roku certyfikat jakości Świadectwo wiarygodności badań mikrobiologicznych.
     Tuż obok pracowni diagnostyki mikrobiologicznej znajduje się pracownia diagnostyki laboratoryjnej, która jest jedynym laboratorium w Żninie wpisanym do ewidencji laboratoriów prowadzonej przez Krajową Radę Diagnostów Laboratoryjnych.
     - Jako jedyni w Żninie mamy prawo do wykonywania analiz lekarskich z dziedziny diagnostyki laboratoryjnej i wydawania wyników tych badań. Badania wykonuje wykwalifikowana kadra analityków, a diagności naszego laboratorium wpisani są do krajowego rejestru diagnostów laboratoryjnych. Laboratorium wykonuje badania z zakresu hematologii, analityki ogólnej, biochemii klinicznej, koagulologii, immunochemii, równowagi kwasowo-zasadowej i serologii grup krwi i transfuzjologii - informuje Anna Klimecka, kierownik pracowni diagnostyki laboratoryjnej.
     W laboratorium wykonywane są badania dla pacjentów leżących w szpitalu i pacjentów kierowanych przez lekarzy rodzinnych. Badania ze skierowaniem od lekarza z przychodni wykonywane są bezpłatnie. Pacjenci mogą również wykonywać badania prywatnie, które są odpłatne. Pracownicy laboratorium wykonują badania podstawowe oraz specjalistyczne, które są niezbędne w diagnozowaniu wielu chorób.
     - Obserwujemy ciągły, systematyczny wzrost ilości badań. W ubiegłym roku wykonaliśmy około 165 tysięcy badań. Od czasu powstania Pałuckiego Centrum Zdrowia liczba badań wzrosła o około 65 tysięcy. Systematycznie staramy się wprowadzać nowe testy, nowe badania, konsultując zasadność ich wprowadzenia z kadrą lekarską. Ostatnim wprowadzonym badaniem jest Prokalcytonina, której wprowadzenie okazało się strzałem w dziesiątkę. Stosuje się to badanie w diagnostyce sepsy i różnicowaniu zakażeń bakteryjnych i wirusowych. Prokalcytonina jest ważnym badaniem, wręcz pomocniczym przy podjęciu przez lekarza decyzji dotyczącej potrzeby stosowania antybiotyków oraz przy monitorowaniu postępów leczenia - zaznacza Anna Klimecka.
     Pani kierownik zwraca uwagę, że zalecane jest wykonywanie testu na krew utajoną w kale jako badania podstawowego. Badanie to w krajach wysokorozwiniętych wykonuje się rutynowo po ukończeniu 45. roku życia. Przydatność tego testu jest olbrzymia, bo każdego roku nowotwór jelita grubego pojawia się w ogromnych ilościach.
     Efekty pracy pracowników laboratorium zauważalne są w czasie kontroli jakości badań. Pracownia diagnostyki laboratoryjnej bierze regularny udział w kontrolach przeprowadzanych przez Centralny Ośrodek Badań Jakości w Diagnostyce Laboratoryjnej w Łodzi, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie oraz Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Bydgoszczy.
     - Kontrole naszych badań polegają na tym, że otrzymujemy próbki kontrolne o nieznanym składzie ilościowym. Mamy wykaz badań do wykonania. Przeprowadzamy badania, odsyłamy wyniki i czekamy na ocenę efektów naszej pracy. Osiągamy bardzo dobre wyniki. Potwierdzają to certyfikaty i zaświadczenia, które posiadamy - nie kryje zadowolenia Anna Klimecka.
     Pani kierownik zdradza, że pacjenci przed przyjściem do pobrania krwi często zapominają o podstawowych zasadach. Pacjent powinien być na czczo co najmniej 8 godzin, a w przypadku badań lipidowych 12 godzin. Dzień wcześniej nie należy spożywać tłustych i ciężkostrawnych potraw, ponieważ po spożyciu posiłku następuje wzrost pewnych parametrów we krwi wskutek wchłaniania i metabolizmu składników pożywienia. Wyniki mogą być także zaburzone z powodu zmętnienia próbki w wyniku obecności we krwi chylomikronów, które pojawiają się we krwi z powodu wchłaniania i metabolizmu składników pożywienia. Na wyniki badań wpływ mają także stosowane leki: salicylany, leki moczopędne, sterydowe, psychotropowe oraz duże dawki witaminy C. Duże dawki witaminy C wpływają na oznaczenie glukozy, a w moczu dają fałszywie ujemny wynik. Próbka moczu z kolei powinna być poddana analizie w ciągu jednej, maksymalnie dwóch godzin od pobrania. Dzień przed badaniem powinno unikać się spożywania potraw wysokobiałkowych oraz zawierających barwniki, np. buraki i marchew.
     W opinii Anny Klimeckiej, czas i warunki transportu mają ogromny wpływ na wynik analizy, dlatego najlepiej oddawać materiał do badań analitycznych bezpośrednio do laboratorium.
     - Czas transportu i temperatura mają bardzo duży wpływ m.in. na oznaczenie glukozy, potasu, bilirubiny, badań hematologicznych. Czas transportu ma także bardzo duży wpływ na badania układu krzepnięcia. Szczególnie dotyczy to pacjentów poddanych terapii heparynowej, gdzie niedopuszczalny jest transport bez odwirowania próbki. Zaleca się, aby badanie było wykonane w jak najkrótszym czasie od pobrania materiału. Czas nie powinien przekraczać dwóch, maksymalnie 4 godzin od odwirowania próbki. Wstrząsanie próbki krwi podczas transportu może powodować hemolizę krwi i tym samym niekorzystnie wpływać lub wręcz uniemożliwiać wykonanie niektórych oznaczeń - zwraca uwagę Anna Klimecka.
     Wicedyrektor Pałuckiego Centrum Zdrowia w Żninie Michał Skowroński wyjaśnia, że wynik z badania krwi jest przede wszystkim dla lekarza, a nie dla pacjenta. Ironizuje, że bardzo wielu pacjentów w dobie powszechnie dostępnego Internetu odwołuje się do Dra Google i tam analizuje uzyskane wyniki. Chwali przy okazji pracowników laboratoriów za uzyskiwane wyniki i podkreśla, że potrzeba lat wytężonej pracy, by otrzymać ogólnopolskie certyfikaty.
     Dyrektor Pałuckiego Centrum Zdrowia Roman Pawłowski zaznacza, że działalność laboratoriów nie jest nastawiona głównie na zysk. Szpital chce dotrzeć do jak największej liczby pacjentów z powiatu żnińskiego oraz spoza jego granic, by nie musieli jeździć w celu wykonania badań laboratoryjnych do dużych miast i oczekiwać w kolejkach, tylko wykonywali je na miejscu. PCZ wykonuje wszelkie badania laboratoryjne i na co zwraca uwagę dyrektor - ma spore moce przerobowe.

Arkadiusz Majszak
Pałuki nr 1099 (10/2013)