Tabliczka w hołdzie żołnierzowi Armii Krajowej Janowi Szatowskiemu

Grób podpułkownika piechoty Wojska Polskiego, zasłużonego w walce o wolność ojczyzny Jana Szatowskiego - patrona Zespołu Szkół Niepublicznych w Janowcu Wlkp. - został oznakowany pamiątkową tabliczką ku czci żołnierzy Armii Krajowej. Stało się to dzięki zaangażowaniu nauczycielki i opiekunki samorządu uczniowskiego Edyty Szramki.

Gospodarzami tej jakże ważnej uroczystości byli zarząd Janowieckiego Stowarzyszenia Oświatowego oraz dyrekcja Zespołu Szkół Niepublicznych. 28 maja aula ZSN wypełniła się licznie zaproszonymi gośćmi, uczniami, kadrą pedagogiczną i sympatykami szkoły. 

Po wprowadzeniu pocztów sztandarowych oraz odśpiewaniu hymnu, dyrektorka placówki Anna Jedlińska wraz z prezes Janowieckiego Stowarzyszenia Oświatowego Magdaleną Mierzejewską powitały przybyłych oraz przybliżyły im życiorys bohatera Jana Szatowskiego. Wśród osób, które zaszczyciły gospodarzy swoją obecnością zaleźli się: dr Sławomir Łaniecki - pełnomocnik wojewody kujawsko-pomorskiego ds. kombatantów i osób represjonowanych, Agnieszka Małecka - sekretarz Powiatu Żnińskiego, Józefa Błajet - przedstawicielka Rady Powiatu Żnińskiego, Leszek Grzeczka - burmistrz Janowca Wlkp., członkowie Janowieckiego Stowarzyszenia Oświatowego, ksiądz Arkadiusz Pryka - wikariusz w parafii pw. św. Mikołaja w Janowcu Wlkp., podpułkownik Maciej Marszał - dowódca 2. Batalionu Logistycznego Ziemi Żnińskiej, przedstawiciele 8. Kujawsko-Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej, Zbigniew Dudziak - komendant Komisariatu Policji w Janowcu Wlkp., Marek Jaskulski - prezes OSP w Janowcu Wlkp., dyrektorzy zaprzyjaźnionych instytucji, placówek oświatowych i kulturalnych oraz przyjaciele szkoły. 

Jan Szatowski jest patronem ZSN w Janowcu Wlkp. od 2014 r. Anna Jedlińska przypomniała, że pomysłodawcą oraz osobą realizującą wszelkie działania związane z tym projektem był nauczyciel Krzysztof Napierała - jeden z założycieli placówki oraz ówczesny prezes Janowieckiego Stowarzyszenia Oświatowego, które prowadzi szkołę. 

Inicjatorką oznakowania grobu patrona była natomiast Edyta Szramka. ZSN przystąpił do tego przedsięwzięcia dzięki jej projektowi, który zgłosiła do Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy w ramach akcji W hołdzie Żołnierzom Armii Krajowej (program Niepodległa). 8. Kujawsko-Pomorska Brygada Obrony Terytorialnej, Harcerze Chorągwi Bydgoskiej oraz środowiska lokalne w kooperacji z urzędem oraz przy współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej, prowadzą znakowania mogił na szeroką skalę. Wyróżniane są miejsca spoczynku nie tylko powstańców wielkopolskich, ale także żołnierzy Armii Krajowej, żołnierzy walczących o wolność i niepodległość w latach 1919-1920 o granicę Rzeczpospolitej, kombatantów II wojny światowej. W ten sposób 28 maja na janowieckim cmentarzu parafialnym odsłonięto pamiątkową tabliczkę, która już zawsze przypominać będzie o dokonaniach Jana Szatowskiego, jako żołnierza AK. 

Zanim to jednak nastąpiło w szkolnej auli swoje wokalne zdolności zaprezentowały utalentowane uczennice tej placówki, które wystąpiły w nastrojowym repertuarze. Krótki wykład na temat bohatera wygłosił także dr Sławomir Łaniecki. - Jan Szatowski jest dla uczniów świetnym przykładem tego, jak kochać, miłować ojczyznę. Jak dla niej żyć, kształcić się, poświęcać (...). Nie pamiętam, żeby takie zdarzenie, jakie ma miejsce dzisiaj, było oprawione tak wspaniałą uroczystością - podkreślił doktor. 

Uczestnicy wydarzenia przemaszerowali następnie na miejscowy cmentarz, gdzie od 1988 r. spoczywa Jan Szatowski. Po odprawieniu modlitwy przez księdza Arkadiusza Prykę, symbolicznego odsłonięcia pamiątkowego oznakowania dokonali: Edyta Szramka, Magdalena Mierzejewska oraz Krzysztof Napierała. Wiązanki kwiatów i znicze złożyły kolejno delegacje.

Warto dodać, że zgodnie z zapowiedzią dyrekcji na pomniku zamontowano także nową, czytelną tablicę nagrobną. 

O BOHATERZE

Jan Szatowski vel Jan Szatyński ps. Kowal, Zagończyk, Jemioła był zasłużonym w walce o wolność żołnierzem. Urodził się 23 stycznia 1907 r. w miejscowości Murafa, w okolicy Jampola na Podolu. Był synem Albina - Macieja i Elżbiety. Dzieciństwo spędził w Jekatierinosławiu oraz w Radomiu i Lublinie, w którym ukończył gimnazjum im. Vetterów w 1928 r. Służbę wojskową odbywał w Szkole Podchorążych Piechoty w Komorowie koło Ostrowi Mazowieckiej w latach 1929-1931 i ukończył ją z wyróżnieniem. Od 1932 do 1939 r. pełnił służbę w 5. Pułku Piechoty Legionów w Wilnie, z którym odbył kampanię wrześniową w stopniu kapitana.

W 1939 r. na stanowisku dowódcy kompanii zwiadu walczył z Niemcami w obronie linii Narwi pod Pułtuskiem, a następnie w obronie Bugu pod Wyszkowem. 13 września został ranny, trafił do szpitala wojskowego w Chełmie. 29 października jako jeniec został przewieziony do Norymbergi, gdzie kontynuowano leczenie. Przebywał w oflagach: VII C Laufen i II C Woldenberg.

24 grudnia 1942 r. wspólnie z ppor. Zdzisławem Kurasiem i por. Karolem Żywocińskim podjął brawurową i udaną ucieczkę z niewoli. Pieszo, ścigani przez Niemców, dotarli do Poznania, skąd kanałami konspiracyjnymi zostali przerzuceni do Warszawy. 19 stycznia 1943 roku zameldował się w dyspozycji KG AK.

Skierowany na Wołyń, 7 marca 1943 r. stawił się w Kowlu u komendanta okręgu płk. Kazimierza Bąbińskiego ps. Luboń - swojego dowódcy w 5. Pułku Piechoty Legionów, gdzie objął stanowisko inspektora Inspektoratu Kowel i działał tam pod pseudonimem Kowal, Zagończyk organizując struktury konspiracyjne.

15 stycznia 1944 r. komendant okręgu Wołyń zarządził wykonanie akcji Burza i ogłosił mobilizację struktur konspiracyjnych. W rejonie koncentracji w Zasmykach zebrało się około 3.000 ludzi. Dowódcą zgrupowania Gromada został mjr Jan Szatowski. W marcu 1944 r. w ramach odtwarzania Wojska Polskiego przez AK stanął na czele 50. Pułku Piechoty AK w 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, jednocześnie dowodząc zgrupowaniem pułkowym Gromada. Po śmierci ppłk. dypl. Jana Wojciecha Kiwerskiego ps. Oliwa dowodził dywizją w okresie 19 kwietnia - 3 maja 1944 r.

Brał udział w walkach o Kowel, Luboml. Na Polesiu walczył w rejonie Smolar, Szacka, Wielkoryty, Dywina, Małoryty. Po reorganizacji dywizji na Lubelszczyźnie nadal dowodził pułkiem, który stoczył w ramach akcji Burza boje w rejonie Parczewa i Ostrowa Lubelskiego, pod Kozłówką, Kamionką i Lubartowem.

Po rozbrojeniu przez Rosjan 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK 25 lipca 1944 r. w Skrobowie uniknął aresztowania (dywizję po rozbrojeniu wysłano do łagrów NKWD).

31 sierpnia 1944 r. rozpoczął organizację struktur WiN-u na Podlasiu i Lubelszczyźnie, początkowo jako inspektor rejonowy, następnie komendant okręgu lubelskiego. Został aresztowany 9 listopada 1946 r. przez Urząd Bezpieczeństwa, następnie osądzony, zdegradowany i skazany na karę śmierci. Wyrok został mu później zmieniony na 7 lat więzienia. Karę odbył w całości w więzieniach w Rawiczu i Wronkach.

Po odsiadce w 1954 roku zamieszkał w Janowcu Wielkopolskim, gdzie prowadził małe gospodarstwo rolno-warzywne. Nie przyjął propozycji MON-u zweryfikowania odebranego mu stopnia. Pod koniec lat 70. otrzymał rentę inwalidzką. Izolował się od otoczenia, nie założył rodziny. Po ciężkiej chorobie zmarł 8 września 1988 r. w Poznaniu. Pochowano go na cmentarzu w Janowcu Wlkp.

Justyna Kulpińska