W Szczepanowie powstanie Pomnik Powstańców Wielkopolskich

Parafia w Szczepanowie ponad 100 lat temu, w czasach, gdy wybuchło Powstanie Wielkopolskie obejmowała ponad 20 miejscowości, a wiele z nich dzisiaj znajduje się w innych parafiach i na obszarze innych gmin, niż Dąbrowa, w której z kolei leży samo Szczepanowo. Dlatego grupa osób, którym zależy na kultywowaniu pamięci o powstańcach wielkopolskich postanowiła, że we wsi potrzebny jest pomnik im poświęcony.

Składanie wiązanek przed Obeliskiem Powstańców Wielkopolskich, który znajduje się na terenie przed Szkołą Podstawową nr 1 to stały element obchodów rocznicowych tego zwycięskiego zrywu niepodległościowego w Żninie. Nie inaczej było w 106. rocznicę powstania. Obecność przedstawicieli urzędów administracji samorządowej, szkół, instytucji kultury, partii politycznych wśród tych delegacji to również stały element. Tym razem jednak wśród składających kwiaty w Żninie była delegacja Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Powstańców Wielkopolskich w Szczepanowie. Dla stałych bywalców uroczystości w Żninie było to zaskoczeniem. Szczepanowo leży wprawdzie tuż przy granicy z powiatem żnińskim, raptem 4 km od Barcina, a jeszcze bliżej stamtąd do Wójcina, ale jednak jest to już powiat mogileński, konkretnie teren gminy Dąbrowa.

Postanowiliśmy więc sprawdzić szczegóły, jeśli chodzi o pomysł Pomnika Powstańców Wielkopolskich w Szczepanowie.Związki Szczepanowa z miejscowościami powiatu żnińskiego są mocne. Dość powiedzieć, że Wójcin w gminie Żnin wchodzi w skład parafii pw. św. Bartłomieja Apostoła w Szczepanowie, podobnie, jak pobliskie Wolice Górne, które leżą w gminie Barcin, czy też Annowo, Ostrówce i Wiktorowo, które z kolei znajdują się w gminie Gąsawa. Historycznie do szczepanowskiej parafii należał też niegdyś Krotoszyn pod Barcinem. Na cmentarzu w Szczepanowie spoczywają zmarli również z tych wszystkich obszarów, są wśród nich powstańcy wielkopolscy.

Od jakiegoś czasu w Szczepanowie kiełkowała myśl, aby ufundować w tej miejscowości Pomnik Powstańców Wielkopolskich. Konkretnie kiełkowała w głowach braci Pawła i Romana Kurków, a także małżonków Małgorzaty i Jacka Piskorskich. Ze Szczepanowa pochodziło przynajmniej 50 powstańców wielkopolskich. Świadomość o ich czynach jest rozproszona często po różnych gminach, czemu sprzyjała oczywiście wspomniana specyfika parafii.

Jak opowiada Agnieszka Ziółkowska, wójt Dąbrowy, na poważnie zaczęto przemyśliwać nad tym pomysłem 27 grudnia 2023 r., podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Powstania Wielkopolskiego. Paweł Kurek ze Szczepanowa wyjaśnia, że w tej miejscowości obchody są organizowane właśnie 27 grudnia, gdyż w drugie święto Bożego Narodzenia 1918 r. odbył się tutaj przed kościołem św. Bartłomieja wielki wiec patriotyczny. Na wezwanie ks. Władysława Jasińskiego przybyło co najmniej tysiąc sześćset osób ze Szczepanowa i z pobliskich miejscowości. Podjęto wtedy działania, które skutkowały zawiązaniem w następnych dniach oddziału powstańczego liczącego 60 żołnierzy. W samym Szczepanowie walk nie było. Z ustaleń Pawła Kurka, szefa komitetu  budowy pomnika, tutejsi powstańcy rozbrajali Niemców w terenie, zajmowali obiekty leśników (szczegółowo opisał to Franciszek Figas z Annowa we wspomnieniu publikowanym w Pałukach w 1998 roku, numer 51). Zatrzymali też dwóch szpiegów niemieckich, którzy zostali oddani pod klucz ówczesnemu sołtysowi Szczepanowa Andrzejowi Kurkowi. To był dziadek naszego rozmówcy, Pawła i jego brata Romana.  Panowie są też jednocześnie potomkami powstańców ze Żnina - to po linii żeńskiej ich rodziny.

Na początku 1919 r. 15 powstańców z oddziału szczepanowskiego zostało przekazanych pod komendę dowództwa oddziału żnińskiego. Pozostali szczepanowianie na wieść telefoniczną, która przyszła z Barcina dołączyli do oddziału właśnie barcińskiego i wraz z nim walczyli w bitwie o Łabiszyn 11 stycznia 1919 r.

W skład Społeczego Komitetu Budowy Pomnika Powstańców Wielkopolskich w Szczepanowie wchodzą jako jego szef Paweł Kurek wraz z bratem, Romanem - obydwaj ze Szczepanowa. Są też Małgorzata i Jacek Piskorscy, też ze Szczepanowa, Marta Puzio, Magdalena Kudła ze Szczepanowa, Agnieszka i Karol Sopolińscy z Wójcina, Romuald Brzykcy z Annowa jako przedstawiciel rodziny jednego z powstańców oraz obecna i były wójt Dąbrowy, czyli zarówno Agnieszka Ziółkowska, jak i Marcin Barczykowski.

W zeszłym roku spotykali się oni dyskutując nad koncepcją pomnika. Burza mózgów przyniosła efekt w postaci propozycji muru z cegły i powstańczego orła wznoszącego się do lotu. Małgorzata i Jacek Piskorscy zrobili nawet z materiałów roślinnych i gotowych elementów modelarskich efektowną makietę przyszłego pomnika, którą prezentowano w świetlicy wiejskiej w Szczepanowie podczas obchodów 27 grudnia  ub. r. Orła z gliny ulepiła plastyczka Agnieszka Sopolińska. Listę powstańców z oddziału szczepanowskiego (publikujemy ją w galerii zdjęć) opracował Roman Kurek.

Ta makieta będzie też później prezentowana przy okazji różnych pikników i festynów, na których komitet będzie prowadził sprzedaż cegiełek. Ruszy też zbiórka internetowa środków na budowę pomnika. Wójt Dąbrowy Agnieszka Ziółkowska powiedziała nam, że w budżecie gminy na 2025 r. jest zapisane po stronie wydatków 30.000 zł na projekt i wykonanie pomnika w Szczepanowie. Jeśli wszystko uda się tak, jak planuje komitet, to na kolejne obchody Narodowego Dnia Pamięci Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego pomnik w Szczepanowie będzie gotowy. A gdzie stanie? Otóż, jak mówi wójt Agnieszka Ziółkowska, będzie to teren przed budynkiem Promienia Szczepanowo, przy zjeździe z drogi wojewódzkiej nr 254 na ulicę prowadzącą do kościoła.

Karol Gapiński

fotografie z archiwów Agnieszki Ziółkowskiej i Małgorzaty Piskorskiej