Maciej Jeliński: wystawa płócien w Muzeum Ziemi Pałuckiej przyciąga tłumy - relacja z otwarcia

Nie myślimy tu kategoriami regionu, kraju, kontynentu czy globu, nawet nie układu słonecznego, nawet nie galaktyki naszej małej i kochanej (w innej nas nie ma), nawet nie Drogi Mlecznej, lecz – powiedzmy to nawet, jeśli się narazimy – kategoriami całego Wszechświata. Jednego. Jednorodnego. Tak, jak jednorodny jest styl Macieja Jelińskiego, który swoje obrazy buduje z atomów-kropek.

Maciej Jeliński trzy lata przygotowywał się do zaprezentowania swych płócien w Muzeum Ziemi Pałuckiej. Rezultat? W piątkowy wieczór trudno było przepchać się przez tłum ludzi, wypełniających wnętrze żnińskiej "Zachęty".

Nie było to jedynie otwarcie wystawy obrazów. Zanim przemówił dyrektor Muzeum i Autorzy, publiczność miała możność obejrzeć animacje, stworzone przez Pawła Pietronia i wykonywaną na żywo muzykę, dla której inspirację stanowiły dzieła Macieja Jelińskiego. Było więc prawie jak we Włoszech, gdzie jeden artysta recytuje odę, drugi maluje tego, który recytuje, a trzeci śpiewa o tym, który maluje.

Trzy animacje Pawła Pietronia: "Train", "Sigma" i "Latający mamut" (ta trzecia została zaprezentowana po raz pierwszy) powstały z elementów obrazów  Macieja Jelińskiego. Do nieruchomych form utrwalonych na płótnie doszedł ruch, artysta ożywił je. Wraz z towarzyszącą muzyką zespołu Crashfork przedstawione na ekranie wizualizacje stworzyły nową jakość, uwypuklając przesłanie dzieł malarza: związek najmniejszej komórki z kosmosem, przenikanie się wszystkiego i jedność różnorodności.

Jeśli bowiem napiszemy, że Muzeum Ziemi Pałuckiej pokazało obrazy "lokalnego artysty", to popełnimy błąd. Maciej Jeliński nie żyje w jakimś punkcie na mapie. Dla niego tym punktem jest wszechświat. Nie zamyka się w wąskim idiomie swojej tradycji – dla niego jego tradycją są i Majowie, i Aborygeni, i rzeźbiarze z Wyspy Wielkanocnej. Wszystko się na świecie przenika, wszystko się łączy. Embrion wygląda jak spiralna galaktyka, kwiat – jak wybuchająca gwiazda, włosy – jak gałęzie. Ci, dla których wyjście ponad narodową tożsamość i myślenie choćby kategoriami Unii Europejskiej jako całości już przekracza możliwość pojmowania, na tej wystawie padną i nie podniosą się. Bo nie myślimy tu kategoriami kontynentu nawet, czy globu, nawet nie układu słonecznego, nawet nie galaktyki naszej małej i kochanej (w innej nas nie ma), nawet nie Drogi Mlecznej, której jesteśmy częścią, lecz – powiedzmy to nawet, jeśli się narazimy – kategoriami całego Wszechświata. Jednego. Jednorodnego. Tak, jak jednorodny jest styl Macieja Jelińskiego, który swoje obrazy buduje z atomów-kropek.  

Państwo Danuta i Tadeusz Pietrzakowie oglądali obrazy z dużym zainteresowaniem. Pani Danuta zwróciła uwagę na płótno "Matka kosmitów": - Ten obraz wspaniale prezentować się może na białej ścianie – stwierdziła. Jej mąż podkreślał operowanie kolorem przez malarza: - Niech pan zwróci uwagę, tu wisi ponad czterdzieści obrazów. Jak się przyjrzeć każdemu z nich to widać, że każda kropka jest potrzebna. Jedna mniej, czy jedna więcej zaburzyłaby spójność obrazu. I jeszcze jedno, proszę spojrzeć - każda kropka ma inny kolor!

Halina Rosiak-Kozłowska nie chciała wskazać obrazu, który jej się najbardziej podobał: – Wszystkie robią wrażenie, każdy mnie urzeka, każdy prowokuje do przemyśleń.  

Ignacy Pogodziński z dziełami Macieja Jelińskiego ma kontakt od dziesiątek lat: - Od lat siedemdziesiątych. Zawsze podkreślam, że na tych obrazach pokazywany jest nasz świat z innego punktu widzenia. Z punktu widzenia artysty. Jest to spojrzenie artysty. Z dobrej strony.

Elżbieta Hoffmann była zachwycona całością  wieczoru: - Połączenie wystawy z muzyką, muzyki z animacjami, wspólna praca… Piękne, niespotykane, jestem zszokowana.

Maciej Jeliński oprócz wrażeń dla oka miał też dla przybyłych niespodziankę w postaci wrażeń smakowych – czyli wina, będącego – jak obrazy – dziełem jego rąk własnych. Jeśli jednak ktoś wytworzyłby sobie w tym momencie obraz bogatego właściciela winnicy, który dla hobby sobie maluje – czym prędzej tę wizję musi porzucić. – Żyję z renty wypadkowej – mówi z dystansem do rzeczywistości artysta, a zapytany, czy ze sprzedaży obrazów można wyżyć, odpowiada: - Nigdy w życiu, nie na tej planecie!

Chociaż… Wernisaż był na tyle dużą zachętą do obcowania z zaprezentowanymi dziełami, że kilka znalazło nabywców. Ot – choćby unoszący się w bycie (niebytu – nie ma) kosmonauta, który zakupiła Natalia Skuza. – Mam pustą ścianę nad łóżkiem, a jak zawieszę tam tego kosmonautę, przestrzeni będzie jeszcze więcej! – mówi śmiejąc się. Poziomu cen artysta nie chciał zdradzić, ale są – jak powiedział – "do zapłacenia".     

- Galeria taką właśnie funkcję ma spełniać – mówi Jędrzej Małecki, dyrektor Muzeum Ziemi Pałuckiej. - Ma prezentować naszych twórców, przedstawiać ich ludziom, zainteresowanych kulturą, popularyzować ich twórczość. To buduje potem wartość tych obrazów.

Natalia Jelińska na pytanie o to, jak to jest – być żoną malarza – nie miała kłopotu z odpowiedzią: - Uzupełniamy się. Ja też maluję. Maciej ma inny styl, ale łączy nas sztuka. Zapytana, kiedy zaprezentuje swoje dzieła, odrzekła – Jak znajdę czas, to zaprezentuję!

Po oficjalnym otwarciu, przemowach i kwiatach, publika kontemplowała płótna przy dźwiękach muzyki zespołu Crashfork w składzie: Bartosz Pilarski na perkusji, Jacek Chareński na gitarze, Arnold Jagodziński na gitarze basowej i Dariusz Karabasz na trąbce. Ciekawe połączenie generowanych elektronicznie efektów brzmieniowych z delikatnym tonem trąbki i spokojnymi rytmami tworzy muzykę, którą lider zespołu, Jacek Chareński nazwał muzyką atmosferyczną, przestrzenną.

Wystawę Macieja Jelińskiego "Kosmiczny wielokropek" można oglądać do 22 września. Lato w żnińskiej "Zachęcie" upłynęło w całości pod znakiem malarstwa. Jesień rozpocznie wystawa grupy fotograficznej "Flesz".

Dominik Księski